Financial Times volkomen van het padje

    Dit kan niet waar zijn. De 'intens beschaafde', door columnist Ewald Engelen zozeer gewaardeerde Financial Times geeft zijn zegen aan terugkeer van de rommelhypotheek. En valt voor oude kulargumenten waarom we 'rustig kunnen gaan slapen'. 'Om na de grootste kladderadatsch sinds de jaren dertig te verwachten dat wij opnieuw in sprookjes zouden geloven, grenst aan het beledigende.'

    Na het eerherstel van schaduwbankieren, dat op 15 juni 2014 met een ingezonden stuk in de Financial Times van de hand van financiële opperpriester Mark Carney officieel werd omgedoopt in ‘marktfinanciering’, is het nu de beurt aan die andere lont die de financiële kruitfabriek op 15 september 2008 zo spectaculair liet ontploffen: de rommelhypotheek.
    het staat er letterlijk:‘the return of subprime is no cause for concern’.
    Vorige week liet de Financial Times in een hoofdredactioneel commentaar weten dat het geen reden voor zorg was dat de rommelhypotheek terug is van weggeweest. Letterlijk: ‘the return of subprime is no cause for concern’.

    Hoofdredactionele kulargumenten

    Ik viel bijna van mijn stoel. Die intens beschaafde Britse zakenkrant, die wijze en kritische en door mij zeer gewaardeerde commentatoren als John Kay, Martin Wolf, Gillian Tett en John Gapper vrijwel dagelijks hun vitriool over de bancaire sector laat uitgieten, bestond het om haar hoofdredactionele zegen te geven aan een financieel product dat bankiers de asymmetrie tussen aggressieve verkopers en kwetsbare burgers maximaal liet uitbuiten en de laatste tot levenslange schuldhorigheid veroordeelde? En deed dat bovendien met dezelfde kulargumenten waarmee de bancaire sector nu al zeven jaar de boot van de eigen crisisschuld probeert af te houden. Lees even mee. De eerste alinea herhaalde het cliché dat er niets mis is met financiële innovatie per se, maar wel met oneigenlijk gebruik ervan: ‘financial innovation is not bad in itself; its reputation suffers only through misuse.’ Volgens de Financial Times is er in een ‘goed gereguleerde economie’ (nogal een aanname, zo weten we sinds 2008) wel degelijk plaats voor Credit Default Swaps, schaduwbankieren, bonussen en dus ook voor rommelhypotheken.

    Menselijke moordlust

    Dit argument is sinds het uitbreken van de crisis door bankiers ad nauseam herhaald en lijkt als twee druppels water op de argumenten van de National Rifle Association voor vuurwapenbezit: er is niets fout aan wapens, wel aan foute mensen met wapens. Het is niet moeilijk de kul van dat argument te doorzien. Met een verbod op het bezit van vuurwapens zouden foute mensen namelijk veel minder schade kunnen berokkenen. En datzelfde geldt voor een verbod op rommelhypotheken, het verpakken van hypotheken en schaduwbankieren. Kort en goed: zonder verpakte hypotheken geen huizenzeepbellen en grote, wankele banken en zonder huizenzeepbellen en grote, wankele banken geen Grote Financiële Crisis. De tweede alinea varieert op dit thema. De rol van rommelhypotheken in de crisis zou zijn overdreven omdat de eigenlijke oorzaak de wildgroei aan krediet was en die kredietgolf wel een ander product zou hebben gevonden om op te blazen als er geen rommelhypotheken zouden zijn geweest: ‘credit booms never lack for assets to feast upon. Without subprime mortgages, the flood of money would have found some other outlet.’ Terug naar de wapenanalogie. Niet de vrije beschikbaarheid van vuurwapens is volgens deze redenering de oorzaak van de buitenproportioneel hoge moordcijfers in de Verenigde Staten maar menselijke moordlust, want als er geen vuurwapens zouden zijn geweest zouden Amerikanen wel naar iets anders hebben gegrepen: machetes, gifpijltjes of garottes. En dus geeft het geen pas vuurwapens (lees: rommelhypotheken) de schuld te geven, laat staan ze te verbieden. Bovendien, zo vervolgt het hoofdredactioneel commentaar, zijn sinds het uitbreken van de crisis de eisen aan rommelhypotheken – ‘or "no-prime" as it is being optimistically redubbed’ (ook iets waar banklobbyïsten goed in zijn: ‘framing’ en ‘reframing’: ‘schaduwbankieren’ wordt ‘marktfinanciering’, ‘hefbomen’ worden ‘depositofinancieringsgaten’, ‘rommelhypotheken’ worden ‘niet-gekwalificeerde hypotheken’) – flink verscherpt en zijn de ergste uitwassen van voor de crisis uitgebannen: ‘the years since the crisis have seen mortgage regulation tighten considerably, consigning monstrosities such as the Ninja loan (no income, no job, no assets) to history.’

    'Ga rustig slapen'

    En ja, ook dat is een geliefd stijlbloempje van bankiers: er is geen reden om je zorgen te maken over de terugkeer van producten die aan de wieg van de crisis hebben gestaan want de toezichthouder let nu beter op, de regels waaraan wij ons moeten houden zijn veel strenger geworden en de interne controle op ons gedrag (‘compliance’) is niet te vergelijken met voor de crisis. Het probleem met deze redenering is dat bankiers, politici en toezichthouders ons dat ook tot in den treure voor de crisis vertelden: ga rustig slapen, wij hebben alles onder controle, ons risicomanagement is zo geperfectioneerd dat systeemcrises definitief verleden tijd zijn. Om dan nu, na de grootste kladderadatsch sinds de jaren dertig, te verwachten dat wij opnieuw in dit soort sprookjes zouden geloven, grenst aan het beledigende. Alsof we achterlijk zijn. Het belangrijkste argument is echter dat we blij (‘news that subprime is showing glimmerings of life should be welcomed’) moeten zijn met de terugkeer van de rommelhypotheek omdat een financieel stelsel dat er alleen voor de rijken is geen bestaansreden heeft: ‘there is little point in having a credit system that caters only to the wealthy,’ heet het zowel in de tekst als in de ondertitel.

    Alleen voor de rijken?

    Ook dat argument hebben we sinds de crisis in vele toonaarden kunnen horen. Recent nog in het Groenboek van de Europese Commissie over de Kapitaalmarktenunie dat pleit voor meer ruimte voor schaduwbankieren cum marktfinanciering om de toegang tot krediet en kapitaal voor het midden- en kleinbedrijf (mkb) te vergroten.
    Uit de onwenselijkheid van niet-bancaire woekerpraktijken volgt niet dat we banken een vrijbrief moeten geven om zelf de markt voor woekerleningen te bedienen
    Het kan toch niet zo zijn dat krediet, bancaire leningen en financiële markten er alleen zijn voor wie al goed bij kas zit. Als wij de markt voor verpakte bedrijfsleningen niet vlot trekken of rommelhypotheken niet opnieuw toestaan drijven we mkb en kwetsbare burgers in de armen van niets ontziende woekeraars. Het is een non-sequitur. Uit de onwenselijkheid van niet-bancaire woekerpraktijken volgt niet dat we banken dus maar een vrijbrief moeten geven om zelf de markt voor woekerleningen (want dat zijn rommelhypotheken) te bedienen. Meer op zijn plaats zou een pleidooi zijn voor bijvoorbeeld meer en betere sociale huisvesting, zodat burgers niet langer gedwongen worden om financiële verplichtingen aan te gaan die zij niet kunnen nakomen. Maar die optie blijft, niet toevallig, onvermeld.

    'Don't call them subprime'

    Maar het verbijsterendste aan deze rechtpraterij van de Financial Times is de aanleiding. De dag ervoor had de krant bericht over de uitgifte van verpakte rommelhypotheken door Angel Oak Capital. Na een eerdere uitgifte van 72 miljoen dollar aan dit soort produkten door Lone Star Fund een maand eerder, betekende dit volgens de krant dat rommelhypotheken weer helemaal terug waren van weggeweest: ‘riskier mortgages are back – but don’t call them subprime,’ luidde de kop. In het artikel werd ook een potentiële koper van de verpakte rommelhypotheken geciteerd, Axonic Capital, die vertelde er goede investeringsmogelijkheden in te zien maar vooralsnog niet te kunnen inschatten hoe groot de markt voor ‘non-prime’ hypotheken zou kunnen worden: ‘The non QM (‘non qualified mortgage’) market is currently in its infancy, and we think it will provide good opportunities over the next year for originators and investors, but it is a chicken and egg situation right now — it’s unclear how big it will be.’ Een korte zoektocht op Internet leert dat Angel Oak Capital de doorstart is van Southstar Fund dat een van de grootste pushers van rommelhypotheken was en in april 2007 over de kop ging, dat Lone Star Fund een private equity fonds is dat is gespecialiseerd in het opkoppen van ondergewaardeerde probleemleningen en dat Axonic Capital een nieuwe financiële beleggingsboetiek is die is opgezet door oud-Goldman Sachs bankiers. Als je aan de machinaties van dat soort schimmige financiële partijen je hoofdredactionele zegen geeft, ben je als krant volkomen van het padje.
    Over de auteur

    Ewald Engelen

    Gevolgd door 509 leden

    FTM-columnist van het eerste uur. Ook zijn columns in de Groene zijn allemaal op deze site te lezen.

    Lees meer

    Volg deze columnist

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid