Follow the Money selecteert

  • Ab Klink zal tot zijn dood volhouden dat hij gelijk heeft, ook al zien we allemaal dat dat niet zo is.

Ook dit weekend presenteren we opmerkelijke artikelen die onze redacteuren de afgelopen week lazen. Deze week over onder andere de voordelen van de Europese Unie, het verdienmodel van streamingsdiensten en kritiek op het monopolie van Facebook. Fijn weekend!

It’s time to break up Facebook

New York Times

Jan-Willem Sanders - Kritiek op de handelswijze van Facebook is niet nieuw, en de roep dat het techbedrijf te machtig is ook niet. Maar het opiniestuk ‘lt's time to break up Facebook’ komt uit een bijzondere hoek. Het is namelijk geschreven door Chris Hughes, een van de oprichters van Facebook, en dat maakt het extra de moeite waard. Het artikel is een grote aanklacht tegen het monopolie van Facebook. Hughes legt uitgebreid uit hoe het bedrijf haar dominantie manifesteert en wat daar volgens hem de economische en maatschappelijke consequenties van zijn. Facebook vecht dan ook niet meer tegen de concurrentie, maar tegen mogelijke ingrepen door de overheid. Of zoals Hughes het schrijft ‘Facebook isn’t afraid of a few more rules. It’s afraid of an antitrust case and of the kind of accountability that real government oversight would bring.’ Om dat te illustreren neemt hij een aantal recente strategische beslissing van Facebook onder de loep.

Een van die beslissingen is de voorgenomen diepe integratie tussen Facebook en de andere socialmediaplatformen die het bedrijf in bezit heeft (Instagram en Whatsapp). Als deze platformen meer geïntegreerd zijn, is het veel lastiger om de bedrijven te ontvlechten. Een ander besluit is dat er in de tijdlijn van Facebook meer aandacht komt voor persoonlijke berichten dan voor nieuws. Facebook zou hiermee anticiperen op de kritiek over ‘fake news’ en politieke beïnvloeding, en hierdoor zijn goede wil bewijzen. Zo wil het bedrijf mogelijk ingrijpen voorkomen.

Hughes doet zelf ook voorstellen: 1) knip het bedrijf op in Facebook, Whatsapp en Instagram en 2) richt een nieuwe Amerikaanse overheidsdienst op die moet toezien op techbedrijven. De eerste opdracht: het beschermen van de privacy van hun klanten. 

‘Wildwest in de zorg door gebrek aan regulering’

AD
Aliëtte Jonkers De marktwerking in de zorg is nog altijd een zegen ten opzichte van het stelsel dat we daarvoor hadden, betoogt voormalig minister van VWS Ab Klink (CDA) in een interview in het AD. Klink wil zich als bestuurder van zorgverzekeraar VGZ verzetten tegen gemakzuchtige kritieken. Hij erkent wel: ‘Het is hier en daar een beetje wildwest, zoals in de wijkverpleging of bij de jeugdzorg. Maar dat heeft vooral met gebrek aan regulering te maken. En niet zozeer met marktwerking. Laten we het kind niet met het badwater weggooien.’

Sony’s onweersbuien-playlist legt een perverse prikkel van streamingdiensten bloot

Music Ally

Rufus Kain – Hier een snelle les in verdienen aan het streamen van muziek: elke keer dat iemand dertig seconden naar je lied luistert, krijg je betaald. Langer luisteren levert niks extra's op. Dus wie slim is, maakt lange albums vol korte nummers.

Kennelijk is platenmaatschappij Sony bijzonder slim. Sony’s afspeellijst ‘Thunderstorms Sleep & Relax Sounds’ (zo heet ’ie echt) bevat op Apple Music 330 nummers, en bijna duizend op Spotify. Gemiddelde lengte per track: iets meer dan een minuut. Bij alle nummers – die zoals de titel aangeeft klinken als onweersbuien – staat dezelfde artiestennaam: Sleepy John.

Hoe gek deze afspeellijst ook klinkt, hij is in elk opzicht symptomatisch voor een trend in de muziekindustrie. Artiesten en labels spelen in op het verdienmodel van streamingdiensten. De afgelopen drie albums van hiphop-superster Drake waren bijvoorbeeld elk meer dan 80 minuten lang.

Je kunt je afvragen hoe goed deze trend is voor de kwaliteit van de muziek. Zo komt in Sony’s playlist helemaal geen muziek voor, alleen stormgeluiden. Sterker nog: het lijkt niet eens de bedoeling dat mensen er bewust naar luisteren. De lijst heeft niet voor niets ‘slaap’ in de titel. Als je tijdens het luisteren wegdroomt, blijven de korte tracks elkaar in rap tempo opvolgen en stroomt het geld binnen.

Dit wil niet zeggen dat het vroeger allemaal beter was. Twintig jaar geleden vroeg de muziekindustrie nog hoge bedragen voor cd’s met een enkele hitsingle, door er tien andere liedjes op te zetten waar je nooit van gehoord had. Op Spotify wordt alleen nog verdiend aan de liedjes die je daadwerkelijk afspeelt. Maar ‘Thunderstorms Sleep & Relax Sounds’ laat zien dat dit bepaald niet betekent dat kwaliteit online boven kwantiteit gaat. Er zit een perverse prikkel in het verdienmodel van streamingdiensten.

Meer geld voor de jeugdzorg, of weer terug naar het rijk

NRC Handelsblad / AD

Nina Rijnierse – Moeten de jeugdzorgtaken weg bij de gemeenten? Dat punt werd deze week minstens twee keer in het openbaar gemaakt. Op maandag in NRC Handelsblad, waar Emeritus hoogleraar jeugdrechtspleging en jeugdbescherming Ido Weijers ervoor pleitte dat de toegang tot jeugd-ggz bij gemeenten wordt weggehaald. ‘De huidige situatie is een onnodig geradicaliseerde versie van het oorspronkelijke transitieplan van André Rouvoet,’ schrijft Weijers.

Ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten dreigde ermee, in een open brief die ze afgelopen woensdag (8 mei) in het Algemeen Dagblad publiceerden. Het kabinet moet nu met meer middelen komen om de tekorten in de jeugdzorg en ggz aan te vullen, vindt de VNG. Lukt dat niet, dan moeten de gemeenten ‘serieus overwegen of ze de gedecentraliseerde taken weer bij het Rijk terugleggen’. Een ernstig dreigement dus.

Op de brief kwam woensdagavond direct antwoord: Haagse bronnen bevestigden aan NRC dat er dit jaar 350 miljoen euro bijkomt voor jeugdzorg. De komende drie jaar trekt Den Haag jaarlijks nog 190 miljoen euro uit.

De VNG vindt het nog niet genoeg, want het is substantieel minder dan de 490 miljoen waar de koepelorganisatie om vraagt. Als er niet meer geld bijkomt, zal de VNG 'het gesprek aangaan' over het teruggeven van de verantwoordelijkheid voor jeugdzorg en ggz, aldus een woordvoerder tegen NRC. ‘Er moet een meerjarige oplossing komen, anders kunnen wij onze taken niet uitvoeren.’

Monsanto hield lijst bij van critici glyfosaat

Le Monde

Vincent Harmsen – Een PR-bedrijf dat voor chemiebedrijf Monsanto werkt, hield in 2016 een gedetailleerde lijst bij met de opvattingen van zo’n 200 mensen over de onkruidbestrijder glyfosaat. Op de lijst staan politici, wetenschappers, ambtenaren en journalisten. De Franse krant Le Monde heeft het document in handen gekregen. De krant heeft onmiddellijk aangifte gedaan tegen Fleishman-Hillard, het PR-bedrijf in kwestie. Op de lijst staan namelijk meerdere journalisten van Le Monde, met daarbij een inschatting van hun persoonlijke opvattingen over glyfosaat. Het verzamelen van dergelijk politieke voorkeuren zou strijdig zijn met de Franse wet, schrijft de krant.

In 2016 voerde Monsanto, inmiddels overgenomen door het Duitse chemiebedrijf Bayer, een felle strijd om glyfosaat opnieuw in de Europese Unie toegelaten te krijgen. Uiteindelijk werd de licentie van de onkruidverdelger in november 2017 met vijf jaar verlengd. Dat gebeurde ondanks dat de Wereldgezondheidsorganisatie de stof had ingedeeld als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend’. De Europese toezichthouders concludeerden echter dat de herbicide veilig is. De Franse krant Le Monde typeerde in een serie artikelen de glyfosaat-lobby van Monsanto als een ‘strijd tegen de wetenschap’. De krant won in 2018 voor haar berichtgeving over Monsanto de European Press Prize.

Een Brits pleidooi voor Europa

The Guardian

Peter Hendriks – We horen veel negatiefs over Europa. Het zou een neoliberaal bouwwerk zijn, dat alleen is bedoeld om het bedrijfsleven te faciliteren. Het zou ook op een ideologische stoomlocomotief lijken, die maar doordendert tot het grote doel is bereikt: een federaal Europa. Verder klinkt het verwijt dat het een megalomane pseudo-democratie is, die de meest onbetrouwbare en corrupte landen blind toelaat. De Schengen-douane-unie wordt verweten niet bij machte te zijn om ongewenste indringers buiten te houden. Tot slot wordt erop gewezen dat de Unie een ondemocratisch oosten heeft, een budgettair onverantwoordelijk zuiden en een noorden dat veel meer exporteert dan het importeert. Ga er maar aan staan.

In zo’n klimaat is het aangenaam om de Oxford-historicus Timothy Garton Ash aan het woord te laten. In deze longread legt hij uit waarom hij gelooft dat het van groot belang is om het Europese project niet te laten stranden. Hij waarschuwt dat machten van buiten het continent proberen om zich delen van het continent toe te eigen en de Unie uit elkaar te spelen.

Garton Ash wijst erop dat het in het huidige klimaat extra moeilijk is om mensen warm te krijgen voor de EU. Het ideaal is in feite al bereikt en mensen zijn die situatie als normaal gaan beschouwen. Dat is die echter niet, benadrukt hij. Volgens de historicus moeten de European zich vooral voor ogen houden dat Europa geen land is en dat ook niet zo snel zal worden, maar: ‘Ze moeten zich ook realiseren dat het in ieder geval veel meer is dan een samenwerkingsverband.’

Een goed alternatief voor de euro

BNR

Thomas Bollen – Ik was deze week te gast bij de cryptocast van BNR. We hebben het gehad over lage rentes en de gevolgen daarvan voor onze pensioenspaarders. Draghi’s weerstand om te innoveren op het gebied van monetair beleid zorgt voor een impasse: nieuwe bubbels worden opgeblazen, maar het verhogen van de rente is geen optie omdat de bubbel dan barst. Verder spraken we over Tether, de currency onder de cryptomunten. De munt zou volledig gedekt zijn door de dollar, maar die claim lijkt steeds onzekerder. Vorig jaar publiceerden we al dit artikel over Tether.

Lokale kranten graven hun eigen graf

The Irish Times / NewsCut / NiemanLab

Joost Ramaer – Warroad, een dorp in Minnesota met zo’n 1800 inwoners, heeft geen eigen krant meer, meldt het online blad MPR News. Het weekblad The Warroad Pioneer verscheen na 121 jaar voor het laatst op maandag 6 mei. De dappere dorpsheraut sloot daarmee aan bij de grafstoet van maar liefst 1800 Amerikaanse stads- en streekkranten die de laatste veertien jaar ter ziele gingen. Kranten kampen wereldwijd al zo’n twintig jaar met een uittocht van abonnees en adverteerders, lokale en regionale kranten nog veel meer dan landelijke bladen.

Maar zeker in de VS is de stemming rond de papieren krant inmiddels ronduit fatalistisch. Een van de grootste uitgevers van Amerikaanse stads- en streekbladen is BH Media van mega-belegger Warren Buffett. De meeste kranten in de VS zijn ‘toast’, ofwel ten dode opgeschreven, zei Buffett onlangs in een interview. Tijdens de laatste van de roemruchte aandeelhoudersvergaderingen van zijn holding Berkshire Hathaway vorig jaar, liet hij vergelijkbare sombere geluiden horen.

Buffett laat vooral het hoofd hangen vanwege de almaar verdergaande erosie van advertentie-inkomsten. ‘Mijn redacteuren vinden het altijd vreselijk om te horen,’ zegt hij, ‘maar vanuit de lezer gezien vormden de advertenties altijd de belangrijkste inhoud van de krant.’ Vormden, inderdaad. Voor advertenties kijken consumenten al heel lang niet meer in de krant, maar op websites als Craig’s List, eBay en het Nederlandse Marktplaats.

Op het opdrogen van de advertentiebron reageren de uitgevers – ook Buffett – door journalisten te ontslaan, waardoor ook de kolommen van de kranten ernstig verschralen, en zij zelf hun eigenlijke bestaansrecht ondermijnen. De stads- en streekkrant heeft zichzelf irrelevant gemaakt, schrijft Bob Collins van MPR News. Hij merkt op dat de ondergang van de Warroad Pioneer wél verslaggevers aantrok van The New York Times en een tv-station in Tokyo, maar door de inwoners van Warroad zelf werd begroet met een verpletterende onverschilligheid. ‘Ik haal mijn nieuws van Google, net als iedereen,’ zei een van die inwoners.

Lokale kranten zien zichzelf graag als community builders, als de primaire informatiebron voor hun lezers over wat er werkelijk leeft in hun directe omgeving. ‘Een typisch Amerikaanse domheid,’ noemt Collins het, ‘om te geloven dat het mogelijk is een goed geïnformeerde gemeenschap te hebben zonder a) de informatie en b) de gemeenschap’. De meeste leden van de gemeenschap hebben hun dorpskrant al lang de rug toegekeerd. Zij kiezen willens en wetens, schrijft Collins sarcastisch, voor ‘the golden age of ignorance’.

Collins slaat de spijker op zijn kop. Toch mag het opmerkelijk heten dat noch hij, noch zo’n notoir succesvolle lange-adem-belegger als Buffett de ultieme conclusie trekken: vergeet de adverteerder. Focus op je lezers. The New York Times ontslaat geen journalisten meer. The Gray Lady neemt ze aan, bij bosjes, en kan daardoor steeds meer verhalen publiceren die je nergens anders kunt lezen. De redactie telt inmiddels 1600 mensen, een record in het bestaan van de krant. De oorzaak is dat de online tak harder groeit dan de papieren krant krimpt. Vorig jaar kwam de digitale omzet uit op 709 miljoen dollar, net iets meer dan 40 procent van het totaal, zo signaleerde Joshua Benton in februari op NiemanLab.

Lezers hoeven zich niet langer zorgen te maken over de toekomst van ‘hun’ Times, schreef Benton. ‘Maak je liever zorgen over je lokale krant. Die verkeert hoogstwaarschijnlijk in doodsnood.’

Strijd tegen PFAS nog niet gestreden

The Intercept

Mira Sys – Nog steeds bestaan er ontzettend veel zorgen over de verspreiding van PFAS, de giftige stoffen die in verschillende alledaagse producten voorkomen, en die ernstige gezondheidsproblemen kunnen veroorzaken. Nieuwe ontwikkelingen nemen die zorgen niet weg. In de vorige Follow the Money Selecteert schreef Arne van der Wal al over de plannen van minister Cora van Nieuwenhuizen (VVD) om Chemours vergund een hoeveelheid PFOA en GenX in de rivier Beneden Merwede te laten lozen.

Internationaal heeft Sharon Lerner, die zich voor The Intercept heeft vastgebeten in het PFAS-dossier, ontdekt dat de productie van de gevaarlijke stoffen nog lang niet op zijn eind is. Waar in verschillende Europese landen en de Verenigde Staten de productie van PFAS sterk is afgenomen en voor enkele soorten een verbod is opgelegd, kan Brazilië door een handig trucje een internationaal verdrag omzeilen en naar hartenlust deze stoffen produceren. Er bestaat in het verdrag namelijk een uitzondering voor het gebruik van PFAS tegen bepaalde soorten mieren. Brazilië heeft toestemming om pesticiden tegen deze mieren te produceren, waarbij het gebruik mag maken van de giftige stoffen. Via deze pesticiden komen de stoffen dus alsnog ook in de rest van de wereld terecht.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Redactie

Gevolgd door 209 leden

Volg Redactie
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren