© Matthias Leuhof

Follow the Money selecteert

Iedere week lezen onze redacteuren kranten en tijdschriften van over de hele wereld, op zoek naar verhalen die bredere aandacht verdienen. Vandaag: alleskunner G4S, het corona-succes van Portugal, Amazon wordt te groot om te splitsen, en het India van Narendra Modi. Prettig weekend!

Europa legt in 414 pagina’s uit wat groen is

De Correspondent

Ties Joosten — Vorig jaar sprak ik met APG, de uitvoeringsorganisatie van pensioenfonds ABP. Dit bedrijf heeft namens 4,6 miljoen Nederlanders de mooie som van 500 miljard euro in beheer. Ik wilde graag met het bedrijf spreken, omdat er sprake lijkt van een toenemende druk om de miljarden duurzaam te investeren.

Eén van de dingen die me toen opviel, is dat APG min of meer zelf moet bepalen wat ‘een duurzame investering’ is. Het becijfert bijvoorbeeld de CO2-uitstoot van zijn investeringen op een andere manier dan criticaster Bothends (zie deze nieuwsbrief). Er is dus geen eenduidige definitie van wat ‘een duurzame investering’ is.

Het Europees Parlement wil daar verandering in brengen en heeft daartoe een uitgebreide wet aangenomen, waarin inmiddels van de meeste investeringen is vastgelegd wanneer ze ‘duurzaam' zijn. De Correspondent schreef er een leuk verhaal over.

Let wel: deze wet verplicht bedrijven (of beleggers als APG) tot niets. Het is een pure definitiekwestie: wanneer is iets groen en wanneer niet? Maar dat daar nu meer duidelijkheid over komt, is niettemin een belangrijke stap.

Portugal weet corona beter dan Spanje onder de duim te houden

Der Spiegel

Peter Hendriks – Binnen Europa is het zuiden het hardst geraakt door het coronavirus. Vooral Spanje en Italië hebben te maken met een zeer hoge sterfte. Maar wie mocht denken dat Portugal hetzelfde beeld laat zien, heeft het fout. Portugal is erin geslaagd om met minder dan 20 procent van het aantal IC-bedden per 100.000 inwoners van Duitsland, de mortaliteit redelijk in bedwang te houden. In Portugal sterft 2,7 procent van de patiënten, in Spanje is het percentage 9,8 procent.

Ook de roep om corona-obligaties klonk veel minder hard in Portugal. De sociaaldemocratische premier António Costa zat niet in het kamp van de voorstanders van deze door alle lidstaten gegarandeerde obligaties, en stelde dat hij het overeind blijven van de EU veel belangrijker vindt. Minister van Financiën Wopke Hoekstra zal dat met een glimlach op de lippen hebben aangehoord.

Hoe hebben de Portugezen dit voor elkaar gebokst? Der Spiegel schreef er een verhaal over.

Beveiligingsbedrijf G4S kan alles

De Groene Amsterdammer

Judith Spanjers – Beveiligingsbedrijf G4S, bekend van de busjes die met geld rondrijden, is van alle markten thuis. Uit onderzoek van De Groene Amsterdammer bleek eerder al dat het bedrijf ook actief is in de beveiliging bij GGZ-instellingen; nu blijkt G4S zich ook in te schrijven op aanbestedingen voor de jeugdzorg en de ouderenzorg bij gemeenten.

In de gemeente Hollandse Kroon ging die aanbesteding niet door: G4S claimde ervaring te hebben in de ouderen- en jongerenzorg en verkondigde hiervoor ook al contracten te hebben in Friesland, Groningen en Flevoland. Maar toen de fractievoorzitter van GroenLinks navraag deed bij de gemeenten daar, bleek er van het verhaal weinig te kloppen.

In het nieuwe onderzoek van De Groene Amsterdammer is te lezen dat het internationale beveiligingsbedrijf zich op allerlei markten richt. In Engeland runt G4S inmiddels ook gevangenissen, in België heeft het beveiligingsbedrijf ook forensisch-psychiatrische centra en de winteropvang voor daklozen. ‘De private veiligheidssector probeert hier in te breken in sectoren die vroeger alleen door de staat of non-profit werden uitgebaat,’ zei Paul Ponsaers, emeritus hoogleraar criminologie aan de Universiteit Gent, onlangs in het Belgische weekblad Knack.

Volgens Ponsaers is het doel van G4S niet om meteen winst te maken, maar om een territorium te bezetten, zodat niemand anders het nog over kan nemen. En daarna stijgen de prijzen. De vraag is of overheden, en vooral kleine lokale overheden, de capaciteit en kennis in huis hebben om door de bluf van bedrijven als G4S door te prikken. De grote private beveiligingsbedrijven bieden op alles wat voorbij komt; ‘Het maakt niet uit wie ze bewaken of wat ze bewaken, maar dát ze bewaken,’ schreef criminoloog Patrick van Berlo in zijn proefschrift over private detentie. Diverse wetenschappers spreken van een ‘McDonaldisering van private beveiliging’.

‘Klimaatverandering maakt een structureel andere inrichting van ons land onontkoombaar’

Rijkswaterstaat en De Groene Amsterdammer

Mira Sys – Tijdens de coronacrisis wordt veel gesproken over hoe we de wereld van morgen in zullen richten, en mogelijk lessen trekken uit een crisis die de hele wereld treft. Een thema dat daarbij vaak wordt genoemd is klimaatverandering.

In een interview op de website van Rijkswaterstaat denkt ook Dijkgraaf van Waterschap Vallei en Veluwe en Eerste Kamerlid namens de VVD Tanja Klip hierover na. Volgens Klip moeten we in Nederland goed kijken naar hoe we ons land nu hebben ingericht – en hoe we het in de toekomst in willen richten.

Nederland krijgt door de klimaatverandering namelijk te maken met overstromingen, maar ook met droogtes. Daarom zullen bestuurders volgens haar gedurfde beslissingen moeten nemen: ‘Kunnen we op de hoge zandgronden nog waterslurpende bedrijven hebben? En moeten we het waterpeil maar blijven verlagen omdat boeren hun gewas willen vrijwaren van natte voeten?’ Het zijn vragen die op het politieke speelveld vaak vermeden worden, maar Klip stelt ze in dit interview toch. We moeten nu ingrijpen, is haar boodschap.

Ook het artikel van De Groene Amsterdammer ‘Verzuipen in de woestijn’ stelt dit probleem aan de kaak. Het artikel laat zien dat eenduidig beleid in Nederland om om te gaan met droogtes ontbreekt. Ook in dat artikel wordt gepleit voor harde keuzes, ditmaal door hydroloog Niko Wanders: ‘Om minder kwetsbaar te zijn voor klimaatverandering en droogte, kun je ervoor kiezen om op sommige plekken geen boerenbedrijven meer te laten bestaan en daar dan natte natuur te maken. Of andersom: natuur opgeven of verplaatsen ten bate van de landbouw.’ 

Amazon wordt ‘too big to split’

Vox

Arjan van der Linden – Als er één bedrijf in de haarvaten van de Amerikaanse economie zit, is het Amazon. Het agressieve businessmodel van het e-commercebedrijf – de gemaakte winst in de ene sector wordt meteen geïnvesteerd in de groei van een andere bedrijfstak, om in markten een monopoliepositie te verwerven – heeft ertoe geleid dat het bedrijf een dominante speler is in veel verschillende sectoren.

Sterker nog, zo zien we tijdens deze crisis: Amazon is zo groot, dat het in de VS onmisbaar is geworden. Want omdat iedereen zo veel mogelijk thuis moet blijven en fysieke winkels vaak verplicht of gedwongen zijn de deuren te sluiten, zijn veel mensen afhankelijk van webwinkels voor hun boodschappen en verzorgingsproducten. En maar liefst 40 procent van alle online retail-aankopen in de Verenigde Staten vindt plaats bij de webwinkel van Amazon.

Oftewel: terwijl de inkomsten van veel concurrenten wegvallen en het de vraag is of ze deze crisis überhaupt zullen overleven, gaan de zaken bij Amazon mogelijk beter dan ooit. De kans dat het bedrijf zich na afloop van deze crisis terugvindt in een unieke monopoliepositie is dan ook groot. En het is maar de vraag of mededingsautoriteiten zullen ingrijpen, analyseert Vox’ platform Recode: vanwege die essentiële rol die Amazon blijkt in te nemen en de complexe verwevenheid tussen de verschillende bedrijfstakken zou het bedrijf wel eens too big to split kunnen zijn.

Klimaataanpak on hold door corona

Het Financieele Dagblad

Vincent Harmsen – Volgens Haagse bronnen die het Financieele Dagblad sprak, zal het kabinet de invoering van de CO2-heffing voor de industrie uitstellen vanwege de coronacrisis. De CO2-taks is een van de maatregelen die zijn afgesproken binnen het Klimaatakkoord.

‘Het is niet opportuun om ondernemingen die door de coronacrisis hard worden geraakt, nu op te zadelen met een toekomstige extra belasting,’ zegt een Haagse bron tegen de krant. Oorspronkelijk stond presentatie van de plannen voor afgelopen woensdag op de agenda. Het gaat om een CO2-heffing voor de 300 meest vervuilende bedrijven in Nederland. Op het ministerie zou het ambtelijk voorwerk al grotendeels zijn afgerond. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat bezweert echter in een officiële reactie dat de heffing nog steeds volgens plan in 2021 zal worden ingevoerd.

Als uitstel plaatsvindt, dan is dat de tweede keer dat het kabinet vanwege de coronacrisis klimaatplannen voor zich uit schuift, zo schrijft het FD. Eerder maakte minister Eric Wiebes (Klimaat) al bekend dat de maatregelen om te voldoen aan het Urgenda-vonnis langer op zich zullen laten wachten. Dit terwijl de plannen op het ministerie al wel klaarliggen. Het FD beschrijft hoe klimaatmaatregelen binnen de coalitie zorgen voor verdeeldheid tussen aan de ene kant VVD en CDA, die oorspronkelijk grote moeite hadden met een CO2-taks, en aan de andere kant D66 en ChristenUnie, die daar juist enthousiast over zijn.

Mexican standoff

The Guardian

Dennis Mijnheer – Op het gebied van de belangrijkste grondstof ter wereld, aardolie, zijn het uitermate spannende tijden. Er vinden historische ontwikkelingen plaats, die tot voor kort ondenkbaar waren.

De voorgeschiedenis in het kort: de coronacrisis heeft geleid tot een daling in de vraag naar ruwe olie van ongeveer 30 procent. Dat is een enorme vraaguitval; het zou voor de hand liggen dat oliekartel OPEC de kraan dichtdraait. Maar door een clash tussen Saoedi-Arabië en Rusland gebeurde  juist het tegenovergestelde. Het resultaat: de olieprijs kelderde naar een dieptepunt.

Afgelopen dagen werd er volop vergaderd tussen de OPEC-landen en de OPEC+landen (zoals Rusland, Kazachstan en Mexico). De gezamenlijke opdracht: het reduceren van de olieproductie, zodat de prijs kan herstellen. Het zorgt voor een fascinerende strijd, waarin de enorme (olie)belangen zichtbaar worden. Als de een besluit om niet mee te doen, dan wil de ander ook niet meedoen. Andere landen zoals de VS proberen weer hun snor te drukken door te beweren dat hun olieproductie al is afgeschaald.

Speltheorieën in overvloed dus. De oliecrisis leidde ook tot videobelletjes tussen Trump, Poetin en Salman (Saoedi-Arabië). Toch ligt er een principe-deal op tafel, waarin de OPEC+landen bereid zijn om in totaal 10 procent minder olie te produceren. Overige landen zullen dan waarschijnlijk ook nog eens 5 procent bijdragen. De grote spelbreker was op vrijdagavond nog Mexico. To be continued.

Het India van Narendra Modi

The Atlantic

Arjan van der Linden – Je hoeft de krant maar open te slaan om te zien dat het wereldtoneel op het moment geen schaarste kent aan rechts-populistische wereldleiders. De internationale pers volgt de stappen van Bolsonaro, Erdogan, Putin en Trump nauwgezet, en terecht: het viertal heeft enorm veel invloed.

Iemand anders die in dat rijtje thuishoort, maar een minder vaste plaats op de voorpagina heeft, is Narendra Modi, minister-president van India. Eind december nam Modi’s regering de Citizenship Amendment Act (CAA) aan, die migranten uit Afghanistan, Pakistan en Bangladesh de mogelijkheid geeft staatsburger te worden – op één voorwaarde: ze mogen geen moslim zijn.

Hoe kan zo’n wet door het parlement komen in een land dat in naam nog altijd seculier is, en waar bovendien 200 miljoen moslims wonen? Die vragen probeert journalist en schrijver Aatish Taseer, wiens eigen Indiase staatsburgerschap om dubieuze redenen is afgenomen, te beantwoorden in The Atlantic. Zijn antwoord is complex en heeft alles te maken met de ingewikkelde geschiedenis van het land. Eén ding wordt echter glashelder duidelijk: Modi is een koers ingeslagen die moeilijk omkeerbaar is.

Podcast: de trieste terugkeer van de muur

Canadian Broadcasting Corporation

Arne van der Wal – Toen in 1989 de Berlijnse Muur viel, leefde bij velen het idee dat dit het einde van álle muren zou zijn. Muren waren immers een anachronisme, niets maakte dat duidelijker dan de juichende Ossies die met sloophamers de muur te lijf gingen. De euforie was zo groot dat volgens sommigen met de abrupte sloop ook het einde van de geschiedenis was aangebroken.

Vorig jaar werd het 30-jarige jubileum van de val van de muur uitgebreid herdacht. Maar helaas zijn er in de 21e eeuw op elk continent weer veel nieuwe muren gebouwd. Bijvoorbeeld aan de Amerikaanse grens met Mexico, aan de grens van Hongarije en Servië, tussen Pakistan en India, in Belfast (Noord-Ierland) en Jeruzalem en de Palestijnse staat. De muur is weer helemaal terug. 

Ze zijn een symbol of failure, vindt de Canadese schrijver Marcello Di Cintio. Hij schreef een boek over zijn voettochten langs oude en nieuwe muren. Zijn fascinatie voor de muur bracht hem naar de muur van Hadrianus tussen Engeland en Schotland, de Chinese muur, naar Bethlehem en naar de muur tussen de VS en Mexico. Di Cintio vind het maar niks, die nieuwe muren. Er is in de geschiedenis nooit een muur geweest die mensen écht tegenhield. Uiteindelijk kwam er altijd wel een moment dat ze werden geslecht. Muren worden volgens hem vooral gebouwd om een illusie van kracht te verkopen, om daadkracht uit te stralen. In deze interessante podcast van de Canadese publieke omroep vertelt Di Cintio over de verschillende muren die hij bezocht en waar ze volgens hem voor staan.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Redactie

Gevolgd door 567 leden