Beeld via Freepik.com.
© CC BY SA

Follow the Money selecteert

Mogelijke oplossingen voor het klimaat- en stikstofprobleem, de strijd van de banken tegen witwassen en de uitzichtloosheid van het personeelstekort in de zorg: dit zijn de verhalen die je volgens onze redacteuren deze week echt gelezen moet hebben. Prettig weekend!

De geldverslindende bureaucratie achter ‘pluk-ze’

Het Financieele Dagblad / Banken.nl

Bart de Koning – De banken staan onder grote druk: de ING kreeg een boete van 775 miljoen aan de broek omdat de bank te weinig deed tegen verdachte transacties, bij ABN Amro loopt een onderzoek en ook de Rabobank heeft onder vuur gelegen. Het probleem is dat er maar weinig echte experts zijn en de banken nu op alle mogelijke manieren aan mensen moeten komen door met forse salarissen te zwaaien. Het verloop is groot, omdat het controleren van cliënten en transacties niet echt spannend werk is: het is vooral vinkjes zetten in dossiers. Of een melding ooit leidt tot het vangen van een boef, krijgt niemand te horen.

Deze aanpak – alle dossiers van alle klanten uitputtend controleren– is typisch Amerikaans. Banken klagen er al jaren over. Ze hebben samen inmiddels zo’n achtduizend hoogopgeleide mensen in dienst, die jaarlijks miljoenen dossiers en transacties moeten controleren van klanten die vrijwel zeker onschuldig zijn. Al die meldingen moeten vervolgens verwerkt worden door een handjevol politiemensen bij de Financial Intelligence Unit. Bij de banken werken nu drie keer zoveel financiële speurders als bij de Fiod en de financiële recherche van de politie. Die hebben nóg meer problemen om specialisten in huis te halen omdat zij veel minder kunnen betalen dan de banken. Geen wonder dat we er in Nederland nauwelijks in slagen om boeven kaal te plukken. Maar op papier voldoet onze financiële sector straks aan alle eisen.

Eenmaal binnen, doe je voor altijd mee aan de Brusselse stoelendans 

Politico

Dennis l’Ami – Hoewel de Europese Commissie en het Europees Parlement twee verschillende fenomenen zijn (de Commissie is het uitvoerende orgaan van de Europese Unie, het Parlement heeft een wetgevende rol), schuiven de twee steeds meer ineen, vrezen internationale organisaties die zich inzetten voor transparantie. 

‘Eurocommissarissen zijn vrij om leden van hun kabinet te kiezen, maar bij het samenstellen van hun team moeten ze zich er wel van verzekeren dat afspraken worden gemaakt die overeenkomen met de principes van transparantie, integriteit en verantwoording. Alle schijn van nepotisme moet worden vermeden,’ zegt Michiel van Hulten, director of Transparency International EU.

Zijn waarschuwing komt niet uit de lucht vallen. Nu de stofwolken van de laatste Europese banencarrousel zijn opgetrokken, is duidelijk dat de Europese Commissie (waarvan de leden niet worden gekozen, in tegenstelling tot die van het Europees Parlement) nog maar eens het oor bij Van Hulten te luisteren moet leggen.

De voormalige medewerkers van oud-voorzitter van het Europees Parlement Antonio Tajani (EVP) vormen een goed voorbeeld van de stoelendans om Brusselse banen. Twee van hen bekleden nu soortgelijke functies in het kabinet van de Bulgaarse commissaris Mariya Gabriel. Een vond onderdak bij de vice-voorzitter van de Commissie, Dubravka Šuica, een ander in het kabinet van de Hongaarse commissaris Olivér Várhelyi. 

Deze vier zijn bepaald niet de enige. Ook in kabinetten van andere eurocommissarissen zijn veel bekende gezichten terug te vinden, waaronder dat van een Nederlander. Diederik Samsom, een oude strijdmakker bij de PvdA, is tegenwoordig kabinetschef van Frans Timmermans.

Dwangarbeiders bouwen door EU betaalde wegen in Eritrea 

The New York Times 

Peter Teffer – Een paar weken geleden tipte ik al het onderzoek van De Correspondent naar hoe EU-geld in Nigeria wordt besteed om migratie naar Europa te ontmoedigen. Afgelopen week kwam The New York Times met een artikel over de besteding van EU-fondsen in een ander deel van Afrika: Eritrea. Het Oost-Afrikaanse land heeft sinds het begin jaren negentig onafhankelijk werd van Ethiopië nog geen enkele keer nationale verkiezingen gehouden. De eenpartijstaat heeft een vorm van maatschappelijke dienstplicht ingevoerd die volgens de Verenigde Naties neerkomt op dwangarbeid. De dienstplicht is ingesteld voor onbepaalde tijd en eraan ontsnappen is moeilijk, omdat Eritreeërs exitvisa nodig hebben om het land te verlaten.

De Europese Unie is verklaard tegenstander van dit systeem en probeert via ‘politieke dialoog’ met de Eritrese regering hervormingen voor elkaar te krijgen. Ondertussen wil de EU ook dat zo min mogelijk migranten uit Afrika naar Europa komen. Daarom heeft het een groot anti-migratiefonds opgezet dat de leefsituatie in Afrikaanse landen moet verbeteren. Uit het fonds van 4,6 miljard euro is 200 miljoen euro opzijgezet voor projecten in Eritrea. Vorig jaar werd 20 miljoen euro toegekend om de belangrijkste verkeersaders in het land op te knappen. Tot zover niets aan de hand. De wegen worden echter aangelegd door, onder andere, dienstplichtige Eritreeërs. Oftewel, als je de conclusie van de VN consequent zou gebruiken, door dwangarbeiders.

In een reactie zegt de Europese Commissie tegen de krant dat het project alleen de kosten van materiaal en apparatuur betreft. Tegelijk erkent de Commissie ook dat ze ‘is geïnformeerd’ door de Eritrese regering dat dienstplichtigen aan het project zouden werken. De Commissie zegt dat het samen met het Kantoor voor Projectdiensten van de Verenigde Naties (UNOPS) werkt om het project uit te voeren en dat de gezondheid en veiligheid van arbeiders in de gaten worden gehouden. Maar het UNOPS heeft geen kantoor in Eritrea en laat de NYT weten dat het de uitvoering van – en toezicht op – het project overlaat aan het Eritrese ministerie van openbare werken.

Volgens de Commissie vormen mensenrechten ‘de kern’ van alle activiteiten van de EU in de wereld. Maar kennelijk is het niet bij de beleidsmakers in Brussel opgekomen om als voorwaarde te stellen dat het EU-geld alleen mag worden gebruikt voor projecten waarbij arbeiders degelijk betaald worden en uit vrije wil aan de slag gaan.

Een oplossing voor het personeelstekort in de zorg lijkt ver weg

Trouw

Arjan van der Linden – In 2018 lanceerde het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een actieprogramma om het personeelstekort in de zorg aan te pakken. De reden: voor 2022 zou de sector met 190 duizend medewerkers moeten groeien om te voldoen aan de vraag naar personeel. Zonder wijzigingen in het beleid zou er dat jaar een tekort zijn van meer dan 100 duizend medewerkers, rekende het ministerie voor. Middels ‘28 regionale actieplannen en een landelijke campagne’ moest het tij gekeerd worden.

Anno 2020, zo halverwege het traject, maakt een onafhankelijke commissie de balans op. Die concludeert: de zorg blijft een ‘vergiet’. Het lukt wel om nieuw zorgpersoneel aan te trekken, maar dat wordt grotendeels tenietgedaan door de enorme uitstroom van meer dan 100 duizend zorgmedewerkers per jaar. Op deze manier gaat het personeelstekort niet opgelost worden.

Hoe dan wel het tij te keren? Zorgbedrijven moeten hun personeel vooral een stuk serieuzer gaan nemen, zegt commissievoorzitter Doekle Terpstra in Trouw. Natuurlijk horen daar betere arbeidsvoorwaarden bij, maar zorgmedewerkers missen volgens het onderzoek vooral loopbaanperspectief en inhoudelijke uitdaging. ‘Sommige werkgevers denken nog steeds dat een beter fietsenplan het antwoord is’, aldus Terpstra. ‘Die hebben het nog altijd niet begrepen.’

Met proteïnen uit het lab de wereld redden (en het stikstofprobleem oplossen)

The Guardian

Jan-Hein Strop – Het Finse bedrijf Solar Foods werkt aan revolutionaire technologie: het kan met bacteriën in een tank eiwitten (proteïnen) produceren. Als je de hiervoor ontwikkelde bacteriën voedt met waterstof, idealiter gemaakt met groene stroom, dan heb je een duurzame bron van voedsel, die de veeteelt grotendeels overbodig kan maken.

Want volgens dit bedrijf is de technologie schaalbaar en op termijn veel goedkoper dan het produceren van eiwitten met vee. Het is namelijk veel efficiënter en dus veel beter voor het milieu. Dat levert potentieel een enorme besparing van water en CO2 op. Het zou ook betekenen dat het Nederlandse stikstofprobleem is opgelost.

De technologie – fermentatie – is in de basis duizenden jaren oud. Maar tegenwoordig is het mogelijk om bacteriën te maken die proteïnen op maat produceren. Deze stoffen kun je toevoegen aan allerlei voedsel en op termijn ook gebruiken voor kweekvlees. De grote vraag is wanneer de prijs daalt tot onder het niveau van de veeteelt. Kenners verwachten zo rond 2025.

Het is overigens niet het enige product dat je in een tank kan kweken: ook vetten zijn op deze manier te maken.

‘Good cop, bad cop’ bij Schiphol en het Havenbedrijf

Schiphol.nl

Ties Joosten – Afgelopen week las ik de nieuwjaarstoespraak van Schiphol-baas Dick Benschop. Daarin stelt hij dat zijn luchthavens het komende decennium emissieloos zullen worden. 

Ik moet altijd een beetje lachen om dit soort uitspraken. Volgens het CBS wordt er jaarlijks 4 miljard kilo kerosine getankt op Schiphol. Dat is ongeveer gelijk (in kilo’s) aan de totale hoeveelheid benzine die er jaarlijks in Nederland wordt verbrand. (Dat is dan ook niet wat Benschop bedoelt. Hij doelt op Schiphols eigen emissies, los van het kerosineverbruik van vliegtuigen. Mooi hoor. Maar toch voelt het enigszins potsierlijk om naast het aller-, aller-, allergrootste tankstation van Nederland te staan en dan te roepen: ‘Kijk! Een spaarlamp!’) 

Anyway, wat me opvalt is hoe de toon van Schiphol verschilt van die van KLM. Benschop heeft het in zijn nieuwjaarstoespraak over klimaatambities en samenwerken en omwonenden. Twee maanden eerder hield KLM-topman Pieter Elbers in de Rode Hoed in Amsterdam een lezing, waarin hij kritiek op luchtverkeer afdoet als ‘irreëel’ en stelde dat critici van vliegverkeer ‘buiten de economische realiteit staan’. Grrr! 

Dezelfde good cop, bad cop-tactiek zie je terug in de Rotterdamse haven. Haventopman Allard Castelein zegt dat Rotterdam niet langer de grootste haven van Europa hoeft te zijn en dat ‘duurzame groei’ aanstaande is. Steven Lak, voorzitter van de vereniging van havenbedrijven Deltalinqs, vergeleek pleitbezorgers van een klimaattransitie eerder juist met Marxisten die ijveren voor Verelendung. Grrr!

Het lijkt me lastig voor de topmannen in staatsdienst, dat ze zo graag groener willen, terwijl de eigen gebruiker zo hard op de rem lijken te staan.

Geopolitieke crisis: gouden tijden voor goud

The Economist

Daan Appels – Het sterke aan clichés is dat ze een kern van waarheid bevatten. Het doden van de Iraanse generaal Qassem Suleimani bracht de goudprijs naar het hoogste punt in zeven jaar, meldt The Economist. Dat bevestigt opnieuw de vuistregel dat hoe slechter de geopolitieke toestand in de wereld is, hoe meer het goud waard is.

Dat komt doordat investeerders zich op zo’n crisismoment terugtrekken uit aandelen en ‘schuilen’ in het edelmetaal. Het maakt de wetten van de goudprijs wat morbide en voer voor complottheoretici. Uit het artikel van The Economist blijkt dat de goudprijs ook steeg in de week na de aanslagen van 11 september 2001 in de Verenigde Staten, de invasie van Irak in Koeweit (1990) en de Iraanse gijzelingscrisis (1979), waarbij een groep studenten als steun aan de Iraanse Revolutie (1978-1979) 63 diplomaten en burgers in de Amerikaanse ambassade in Teheran in gijzeling hield. Ook de olieprijzen stegen na de dood van Suleimani.

De veilige kernreactor komt eraan

Der Spiegel

Peter Hendriks – Der Spiegel duikt in de mogelijkheid om de klimaatproblemen op te lossen met kernenergie. We staan mogelijk aan de vooravond van de doorbraak van nucleaire energie als dominante energiebron. Iedereen die Tsjernobyl en Fukushima bewust heeft meegemaakt, zal de schrik om het hart slaan, maar er zijn bedrijven die beweren dat ze nu volstrekt veilige centrales kunnen maken. 

Neem TerraPower, dat werkt aan centrales die geen afvalproblemen veroorzaken, maar juist helpen die problemen op te lossen. Ze draaien namelijk op nucleair afval van klassieke kerncentrales. Er is genoeg van dat materiaal om de hele wereld gedurende 100 jaar van energie te voorzien. De centrales hoeven maar eens in de 60 jaar van nieuwe brandstof te worden voorzien.

Bill Gates heeft 500 miljoen euro aan risicokapitaal in TerraPower zitten. Naast dit Amerikaanse bedrijf zijn er wereldwijd zeker 40 bedrijven en onderzoekscentra bezig met het ontwikkelen van kleine, modulaire reactors, of van revolutionair nieuwe types krachtcentrales. Die zullen volgens de ontwikkelaars zijn wat conventionele centrales nooit konden zijn: schoon, prima renderend en veilig. Ligt een CO2-neutrale toekomst dan toch niet bij zonne- en windenergie, maar bij kernenergie?

Netflix trapt met twee voeten op religieuze tenen

Der Spiegel

Daan Appels – Netflix maakt in het nieuwe jaar geen vrienden in de religieuze hoek. De streamingsdienst stond gelijktijdig met de ene voet op islamitische en met de andere voet op christelijke tenen.

Woensdag oordeelde een Braziliaanse rechtbank dat een parodie op het leven van Jezus Christus (The first temptation of Christ) tot nader order niet meer mag worden getoond, zo blijkt uit de berichtgeving van Der Spiegel. In de serie is Jezus een homoseksueel die een relatie heeft met de duivel. Het leidde tot twee miljoen Braziliaanse handtekeningen om de film te verwijderen van Netflix. De rechtszaak werd aangespannen door een christelijke belangengroep.

De koninklijke filmcommissie in het overwegend islamitische Jordanië vroeg Netflix recent om Messiah van de Jordaanse tak van de streamingsdienst te halen, omdat de in dat land opgenomen serie een ‘inbreuk op de heiligheid van religie’ is. De Islamitische pijn zou ’m vooral zitten in de naam (Al-Massih) van de hoofdpersoon. Dat betekent niet alleen Jezus (Isa Al-Massih), maar ook Al-Massih ad-Dajjal, wat ‘de bedrieger’ betekent.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Redactie

Gevolgd door 566 leden