© CC0 (Publiek domein)

Follow the Money selecteert

    Het was de week van belastinghavens, Paradise Papers en afschaffing van dividendbelasting. Wat gebeurde er nog meer? Follow the Money praat je bij door de beste artikelen uit binnen- en buitenland te selecteren.

    De geheime vloot van mijnbouwgigant Glencore

    Australian Financial Review

    De week van de Paradise Papers trapte af met een mooi onderzoeksverhaal over een van de grootste grondstoffenhandelaars en mijnbouwbedrijven ter wereld: het Zwitserse bedrijf Glencore. Neil Chenoweth, journalist bij The Australian Financial Review, wist op basis van de uitgelekte documenten te achterhalen dat — in het geheim — de belangrijkste aandeelhouder was van een rederij genaamd SwissMarine Corporation. Een andere aandeelhouder was reder Victor Restis. En daarmee haalde Glencore zichzelf in 2013 een hoop ellende op de hals: zijn ‘spookschepen’ werden ingezet om handelssancties van Iran te omzeilen.

    De Paradise Papers: maar wat nu?

    Suddeutsche Zeitung

    Dat Nederland een van de grootste belastingparadijzen op deze aarde is, werd deze week onomstotelijk aangetoond. Maar wat zijn mogelijke oplossingen voor dit probleem? Gabriel Zucman gaat in zijn essay Fueling inequality in op de gevolgen van de Paradise Papers voor de globale economische gelijkheid. Hij laat zien dat het vooral multinationale bedrijven en de rijke elite is die profiteert van het bestaan van belastingparadijzen. De slachtoffers van deze grootschalige belastingontwijking zijn de arbeiders- en middenklassen, die óf hun belastingen hoger zien worden, óf de uitgaven op de publieke voorzieningen waar ze gebruik van maken zien afnamen. De oplossingen die Zucman aandraagt, is het aanleggen van een wereldwijd register voor financiële bezittingen waardoor belasting ontwijking niet meer mogelijk is. Is dit realistisch? De bekende slogan van Parijs ’68 is hier misschien het meest van toepassing: wees realistisch, eis het onmogelijke.

    Hoe ‘big alcohol’ ons wijs heeft gemaakt dat drinken oké is

    Wired

    Elke dag een paar glazen wijn of bier drinken kan geen kwaad. Sterker nog: matig alcoholgebruik is juist goed voor je. Tenminste, dat is wat de grote drankbedrijven je willen doen geloven. De laatste jaren kwamen er talloze onderzoeken met een dergelijke strekking in de publiciteit. Voor de liefhebbers van een glaasje was het opwekkend nieuws en een handig excuus om nog maar een flesje open te trekken — doctor’s orders.

    Maar op de studies die naar de gezondheidseffecten van alcoholgebruik zijn gedaan, valt het nodige af te dingen, zo constateert dit artikel van Wired. Zeker nu is gebleken dat ze indirect nogal eens worden gefinancierd door wat het Amerikaanse blad ‘big alcohol’ noemt: bedrijven zoals Anheuser-Busch InBev, Diageo, Pernod Ricard, Heineken en Carlsberg. Dat wil niet per definitie zeggen dat die onderzoeken niet kloppen. Zonder zo'n financiële bijdrage – soms in natura – zou veel onderzoek niet eens zijn gedaan. Maar het gebrek aan transparantie en de onvermijdelijke belangenverstengeling roepen toch vragen op. Ook bij de onderzoekers zelf.

    EU Brexit-onderhandelaar wil duidelijkheid over koers van VK

    The Guardian

    Het is ondertussen duidelijk geworden hoe moeilijk het is om het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie te ontvlechten. Naast alle financiële aspecten blijkt er zich nu mogelijk ook een ideologisch conflict aan te dienen: Michel Barnier, de hoogste Brexit-onderhandelaar namens de Europese Unie, drong deze week in Rome bij Theresa May aan op duidelijkheid over welke kanten de Britten op willen met hun land. De keuze is tussen dereguleren en overgaan op het Amerikaanse sociale en economische model, of meer aansluiting houden met het in Europa gangbare systeem.

    Wilbur Ross, de Amerikaanse minister van handel, was vorige week in Londen om te praten over een handelsovereenkomst met de Britten. Ross riep de Britten volgens Barnier op om de Europese manier van werken te laten varen en meer toe te groeien naar ‘die van andere landen’. Ross noemde in dat verband volgens de toponderhandelaar minder regelgeving op het gebied van het milieu, gezondheid en hygiëne en voedingsmiddelen. Barnier: ‘Maar waarschijnlijk ging het ook over aanpassingen op het financiële, het fiscale en het sociale vlak.’

    Het antwoord van May is volgens Barnier van belang, ‘Omdat dit bepalend is voor de richting van onze gesprekken over onze toekomstige samenwerking.’

    Wapenleveringen aan Saoedi-Arabië explosief gestegen sinds oorlog in Jemen

    The Independent

    De oorlog in Jemen is een slepend conflict waarbij iedere dag vele doden vallen. Er is in deze oorlog sprake van grove mensen- en oorlogsrechtenschendingen: ziekenhuizen en scholen worden gebombardeerd en voedseltransporten naar gebieden waar hongersnood heerst worden tegengehouden. Miljoenen mensen proberen te vluchten voor het geweld en de uitzichtloze situatie.

    Maar Lizzie Dearden van The Independent laat in haar artikel zien dat de wapenindustrie in het Verenigd Koninkrijk grof geld verdient aan dit conflict. De export van wapens naar Saoedi-Arabië is sinds het begin van het conflict in 2015 gestegen met 500 procent; de waarde van het oorlogsmateriaal bedraagt minstens 4,6 miljard pond. Polly Truscott, medewerker van Amnesty International UK, geeft de beste omschrijving van deze uitzichtloze troosteloosheid: ‘These figures are a further reminder of how the UK Government is apparently more interested in the financial bottom line for the arms industry, than in the need to protect civilians.’

    Trafigura wéér in opspraak wegens monopolie op de oliehandel met Angola 

    Trouw

    In de Paradise Papers die deze dagen het nieuws beheersen, is ook de naam van Trafigura opgedoken. Je weet wel: dat bedrijf van gifschip de Probo Koala en volgens Quote de op één na grootste belastingontwijker van Nederland.

    Nu blijkt uit journalistiek onderzoek dat het bedrijf wel heel innige banden met de politieke elite van Angola onderhoudt. Sterker nog: uit documenten blijkt dat Trafigura bedrijven opzet, beheert en betaalt voor een van de invloedrijkste personen binnen het Angolese regime. Dat regime wordt in het verhaal overigens omschreven als 'een gigantische roofmachine.'

    Ondertussen verkreeg Trafigura een de facto monopolie op de oliehandel met Angola, ter waarde van vele miljarden dollars. Verschillende experts zetten in het verhaal dan ook vraagtekens bij deze handelswijze.

    Machine learning zorgt voor morbide kinderfilmpjes op YouTube

    Medium

    Wat gebeurt er als je door middel van machine learning kinderfilmpjes maakt voor YouTube? Je krijgt behoorlijk morbide filmpjes, zo leerde kunstenaar James Bridle. In een essay voor Medium waarschuwt hij voor de gevolgen van het blootstellen van zeer jonge kinderen aan dergelijk verontrustend beeldmateriaal.

    Bridle werpt de hypothese op dat het tijd wordt om goed na te denken over hoe wij gebruik maken van machine learning. Voor sites zoals YouTube en Google wordt deze namelijk gemodelleerd rondom winstmodellen, en deze houden blijkbaar dus geen rekening met neveneffecten zoals extreem gewelddadige kinderfilmpjes. Ook werpt hij de hypothese op dat deze gewelddadige beelden — en hiermee dus ook een zekere mate van agressie — het onvermijdelijke resultaat zijn van de koppeling van digitale systemen aan winstmodellen, en winstmodellen alleen.

    Het Amsterdamse belastingvoordeel van Nike en Adidas

    Suddeutsche Zeitung

    Nike is vertegenwoordigd op atletiekwedstrijden over de hele wereld. In een discipline is het bedrijf zelf onverslaanbaar. Hoe precies? Volgens de Suddeutsche Zietung door vooral trouw te blijven aan de eigen slogan: just do it.

    Door te verkassen van de Verenigde Staten naar Bermuda, en vanuit Bermuda naar — jawel — Nederland, heeft Nike een enorm buitenlands fortuin opgebouwd. In mei van dit jaar was het meer dan $12 miljard. Het bedrijf heeft bijna geen inkomstenbelasting over dit bedrag betaald, in welk land dan ook. Voor degenen er nu over denken om misschien maar overstappen op Adidas, is er slecht nieuws. Want hoewel het hoofdkantoor in Duitsland is gevestigd, verraden de facturen iets anders: Adidas International Trading BV zit in Amsterdam.

    Hoe Spaans onderzoek naar de maffia Russische netwerken blootlegde

    Prorepublica

    Wanneer je het grote geld volgt in de strijd tegen de georganiseerde misdaad, kun je zomaar een Russiche oligarch tegen het lijf lopen. Het overkwam de Spaanse autoriteiten toen zij een onderzoek opende naar de Russische maffia. Spanje is bekend terrein voor Russische criminelen: zo stond de Catalaanse regering in 2011 op het punt om een ambtenaar te benoemen tot politiechef, waarvan later bleek dat hij smeergeld had aangenomen van Russische projectontwikkelaars en mogelijk geld had wit gewassen. Ook opereert een van de grootste syndicaten — de Tambov — vanuit Spanje.

    Waar de zichtbaarheid van Russische maffiabazen de afgelopen jaren langzamerhand op de achtergrond verdween, legden Spaanse aanklagers de afgelopen tien jaar een netwerk bloot. Wat blijkt: maffiabazen die in Europa onder de radar opereren onderhouden wel hele warme banden met machtige Russische oligarchen. Onder deze oligarchen bevinden zich ook vertrouwelingen van president Poetin.

    Een veteraan kijkt terug op Afghanistan

    Foreign Policy

    Het was afgelopen week "Veterans' Day" in de Verenigde Staten. De militaire interventie in Afghanistan viert ondertussen bijna haar 17e verjaardag. Momenteel zijn er meer dan 10.000 Amerikaanse soldaten in Afghanistan en zijn er ruim 2.400 Amerikaanse militaire levens verloren gegaan. Daarnaast heeft de oorlog de belastingbetaler meer dan 1 biljoen dollar gekost. Ook de Nederlandse regering besloot dit jaar de aanwezigheid van troepen te verlengen, want, zo is de redenatie, het werk is "nog niet af". Maar wat heeft de interventie het Westen gebracht? En zijn deze doelen wel haalbaar? Dit vraagt Afghanistan-veteraan Dan Berschinski zich ook af.

    In Foreign Policy lezen we zijn hartekreet: "I don’t want you to buy me a beer. I don’t care if you stand or if you kneel for the national anthem. I don’t want you to shake my hand. I don’t want you to thank me for my service. What I want is for you to get involved. I want my fellow Americans to talk to each other and discuss the pros and cons of our military’s actions around the world. I want us all to engage with our elected representatives and let them know that we expect them to debate the merits of our wars."

    Over de auteur

    Redactie

    Lees meer

    Volg deze auteur

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid