© Matthias Leuhof

Follow the Money selecteert: 17 mei 2020

Ook deze week lazen onze redacteuren weer kranten en tijdschriften van over de hele wereld, op zoek naar artikelen die bredere aandacht verdienen. Deze week: de PvdA lijkt voor te sorteren op een draai in de CETA-kwestie, corona is geen reden voor zelfcensuur door de pers, hoe ‘Russiagate’ steeds verder uit elkaar valt en het rapport van een man die zes jaar onderzoek deed naar de Enschedese vuurwerkramp.

Corona is voor de pers geen reden voor zelfcensuur

The New Statesman

Peter Hendriks Alan Sugar is in zekere zin de Britse tegenhanger van Donald Trump. De succesvolle zakenman en miljardair was jarenlang presentator van de Britse versie van The Apprentice. Trump was de presentator van de Amerikaanse versie. Hij is, net als Trump, ook een politiek figuur. Tot 2015 was hij de grootste donateur van Labour, maar sinds 2015 is hij onafhankelijk. Hij is de zittende Enterprise Champion to the Business Secretary, en daarmee de man die belangen van het bedrijfsleven bij de minister moet behartigen.

Sugar heeft voor nogal wat commotie gezorgd. In een tweet viel hij de pers aan over de kritische houding van veel journalisten ten opzichte van het coronabeleid van de regering. In zijn tweet stelde hij dat de regering haar uiterste best doet en dat niemand is gebaat bij negativisme. Hij vindt dat journalisten vragen moeten stellen waarop positieve, geruststellende antwoorden kunnen worden gegeven.

De tweet viel in goede aarde en werd 15.000 keer gedeeld en 40.000 keer geliked. The New Statesman vindt dat Sugar niets begrijpt van de functie van de pers en doet in een uitgebreid stuk uit de doeken waarom dit niet het moment is voor zelfcensuur. De slotconclusie is dat een kritische pers nu meer dan ooit noodzakelijk is, omdat de beslissingen van de regering over leven en dood gaan.

Magere klimaatambities kunnen Exxon-CEO de kop kosten

Financial Times

Ties Joosten De afgelopen maanden maakten oliebedrijven als Shell en BP grote klimaatambities bekend. Shell wil dat zijn productketens uiterlijk in 2050 klimaatneutraal zijn. Daarnaast heeft Shell zijn ambities voor de netto CO2-uitstoot van zijn producten aangescherpt. Streefde het bedrijf eerst naar een relatieve uitstootverlaging van 20 procent in 2035 en 50 procent in 2050, nu is dat respectievelijk 30 en 65 procent.

BP gaat ondertussen uit van een blijvend lagere vraag naar olie en olieproducten. Het bedrijf wil de eigen CO2-uitstoot naar 0 terugbrengen in 2050. Ook wil het concern de CO2-uitstoot van verkochte producten in 2050 gehalveerd hebben.

Exxon, de Texaanse oliereus, blijft hierbij achter. En dat zet kwaad bloed bij de investeerders. Over anderhalve week vindt daar de aandeelhoudersvergadering plaats en inmiddels is duidelijk dat het hoofd van Exxons ceo Darren Woods op het hakblok ligt. Legal & General Investment Management (LGIM), een investeerder met 1500 miljard (!) dollar onder beheer (en een belang van 1 miljard in Exxon), zal een herbenoeming van Woods niet steunen, zo maakte het bekend. Ook andere investeerders roepen de oliegigant op tot ambitieuzer klimaatplannen.

Frustratie over lekken bij de Europese Commissie lekt uit

Politico Europe

Peter Teffer – Interne EU-documenten blijven nooit lang geheim. ‘Niets is hermetisch gesloten in deze bubbel,’ zei een Europarlementariër eens tegen mij, verwijzend naar de ‘Brusselse bubbel’, de gemeenschap van ambtenaren, diplomaten, lobbyisten en politici in de informele Europese hoofdstad. Her en der hangen er in de gebouwen posters die ambtenaren en diplomaten eraan moeten herinneren dat vertrouwelijke stukken vertrouwelijk dienen te blijven maar de praktijk wijst uit dat die posters structureel worden genegeerd. Media die stoer melden dat ze ‘exclusief’ kunnen citeren uit een ‘gelekt document’ maken inmiddels dan ook niet veel indruk op me.

De nog geen half jaar geleden aangetreden voorzitter van de Europese Commissie moet echter nog aan deze praktijk wennen, blijkt uit een artikel van Politico Europe. Ursula von der Leyen en haar entourage zouden furieus zijn geweest over het uitlekken van de concepttekst van enkele Commissieplannen. Er zou een onderzoek gaande zijn naar welke Commissiemedewerkers de documenten zonder toestemming zouden hebben doorgestuurd. Opvallend is dat het niet alleen gaat over lekken naar de pers, maar ook over het vroegtijdig delen vande plannen met de hoofdsteden van de lidstaten. 

Volgens sommige bronnen van Politico heeft Von der Leyen moeite zich aan te passen aan de Brusselse mores, maar dat is iets te gemakkelijk gezegd. Het klopt dat ze weinig Brusselse ervaring heeft, maar ook haar voorganger, de EU-nestor Jean-Claude Juncker, kon pissig worden als er documenten werden gelekt. Volgens een andere EU-nieuwssite, Euractiv, kwam het in 2016 tot een heuse anti-lekstrategie. Een document dat, hoe kon het ook anders, uitlekte.

Paul van Buitenen maakt zijn onderzoeksrapport Vuurwerkramp openbaar

LinkedIn / RTV Oost

Judith Spanjers Deze week is het twintig jaar geleden dat de vuurwerkramp in Enschede plaatsvond. De afgelopen jaren deed Paul van Buitenen uitgebreid onderzoek naar deze ramp, waarbij 23 doden en bijna duizend gewonden vielen en de woonwijk Roombeek compleet werd weggevaagd. Van Buitenen was ooit Europarlementariër en zorgde er eind jaren negentig als klokkenluider voor dat de Europese Commissie ten val kwam. Nu wil hij de waarheid over de vuurwerkramp boven tafel krijgen.

Na zes jaar onderzoek heeft hij deze week zijn volledige rapport, zo’n 1400 pagina’s, online gezet. Hierin maakt hij een reconstructie met naam en toenaam van alle betrokkenen. (FTM-redacteur en Vi=uurwerkramp-kenner Rob Vorkink schreef kort voor zijn dood twee stukken over Van Buitenens rapport: ‘TNO pleegde fraude om om oorzaak viuurwerkramp Enschede te verhullen’ en ‘Nieuw onderzoek is gerechtvaardigd’.) Volgens Van Buitenen heeft de overheid een aantal zaken in de doofpot willen stoppen om hiermee haar eigen falen te verdoezelen. Hij wil dat er naar aanleiding van zijn rapport een nieuw onderzoek komt.

PvdA sorteert voor op draai CETA

De Volkskrant / Trouw

Vincent Harmsen – PvdA-fractievoorzitter Lodewijk Asscher zei in oktober vorig jaar helder waarom zijn partij niet met vrijhandelsverdrag CETA in kon stemmen: ‘In de CETA-tekst die nu voorligt is de bescherming van belangrijke zaken zoals eerlijke arbeid, milieu en dierenwelzijn onvoldoende geregeld.’ Voordat ze hun steun konden verlenen, eisten de sociaaldemocraten dat het kabinet terug zou keren naar de onderhandelingstafel om de benodigde garanties in de tekst van het Europees-Canadese verdrag te krijgen. Dat gebeurde niet, en de PvdA stemde in de Tweede Kamer dan ook tegen.

Maar nu CETA, na met nipte meerderheid te zijn goedgekeurd door de Tweede Kamer, binnenkort in de Eerste Kamer ter stemming komt, en de stem van de PvdA mogelijk doorslaggevend zal zijn, lijkt de partij voor te sorteren op een politieke draai. Dat schrijven de Volkskrant en Trouw deze week. Het zou niet de eerste keer zijn dat de partij haar positie over CETA wijzigt. Het vrijhandelsverdrag, dat zeer impopulair is onder vakbonden en milieuorganisaties, werd zelfs uitonderhandeld in het kabinet-Rutte II door toenmalig PvdA-minister Lilianne Ploumen.

Reden voor de mogelijke verandering van positie is dat PvdA-senator Ruud Koole ‘positief gestemd’ is over een plan van minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Handel) en haar Franse collega Jean-Baptiste Lemoyne. Dit Frans-Nederlandse voorstel pleit voor betere afdwinging van milieu-, klimaat- en arbeidsnormen in toekomstige handelsverdragen. Dat moet gebeuren door de handelstarieven weer te verhogen bij niet-naleving van het klimaatakkoord van Parijs en van convenanten omtrent arbeidsomstandigheden.

Hoe ‘Russiagate’ steeds verder uit elkaar valt

Rolling Stone / Useful Idiots

Eelke van Ark De wereldpers was de afgelopen vier jaar met regelmaat volledig in beslag genomen door ‘Russiagate’ – de controverse rond de banden die president Donald Trump met Rusland zou hebben, en de invloed die dat gehad zou hebben op de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016. Maar wat blijft er na jaren onderzoek door de FBI eigenlijk overeind van de affaire?

Die vraag dringt zich op nu het Amerikaanse ministerie van Justitie vorige week de zaak liet vallen tegen voormalig Nationaal Veiligheidsadviseur van Trump, Micheal Flynn. Flynn zelf werd vrijgesproken terwijl hij eerder al had bekend te hebben gelogen in zijn verhoor door de FBI – omdat achteraf blijkt dat hij ten onrechte werd verhoord. Maar in zijn zaak kwamen ook een aantal feiten naar buiten die tot nu buiten de openbaarheid bleven. Onder meer blijkt er nooit enig bewijs te zijn gevonden voor de claim dat de Russen de e-mailserver van de Democratische Partij hebben gehackt om die informatie door te spelen naar WikiLeaks.

Rolling Stone-journalisten Matt Taibi en Katie Halper bespreken deze laatste ontdekkingen rond Russiagate met collega Adam Maté, journalist bij onder meer The Greyzone en The Nation. Maté beargumenteert in het gesprek `– dat ongeveer een uur in beslag neemt – uitgebreid waarom er van de kwestie na het uitkomen van al deze nieuwe documenten niet meer overblijft dan, in zijn eigen woorden, ‘this dumb conspiracytheory that Trump conspired with, or was blackmailed by Russia’.

Yanis Varoufakis over de toekomst van Europa en het kapitalisme

The Guardian

Bart de Koning ‘Het kapitalisme is opgeschort,’ stellen de voormalige Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis en de Ierse econoom David McWilliams in The Guardian. De gewone regels gelden niet meer: het taboe op massaal ingrijpen op de markt en op staatsschuld is verdwenen. Er is een groot verschil met de eurocrisis, zo stelt Varoufakis. Toen was het rijke noorden tegen het arme zuiden. Nu maken alle Europese landen hetzelfde door en dat biedt hoop voor een gezamenlijke Europese aanpak. De cruciale Duitse auto-industrie zat bijvoorbeeld voor de coronacrisis al in de problemen en dat wordt alleen maar erger, zegt Varoufakis: ‘So the fact that Germany is now in the same pile of shit as the rest of us offers a glimmer of hope that they might say: what should we do? It’s no longer: “Your problem: here’s the Troika.”’

Natuurlijk kun je zeggen dat Varoufakis hier even triomfantelijk zijn gelijk haalt na het Griekse trauma van de eurocrisis, maar hij heeft wel vlijmscherpe observaties waar we ook in Nederland nog wat van kunnen leren. Na elke Europese crisis stagneert de Italiaanse economie nog verder en elke keer staan er weer populisten klaar om de ontevreden kiezers te verlokken met valse beloftes. Als Italië deze keer echt in elkaar stort, dan schuift het land richting neo-fascistisch rechts. ‘In that case, all bets are off.’

Criminelen kunnen hun hart ophalen in wapenparadijs Nederland

De Gelderlander / De Gelderlander

Daan Appels Illegale wapenhandel is een ondergeschoven kindje bij de Nederlandse politie. De controle is zelfs zo versloft, dat mitrailleurs, pistolen en handgranaten hier eenvoudig kunnen worden gekocht, meldt De Gelderlander in twee artikelen. Zelfs terroristen profiteren.

Het regionale medium haalt een groot onderzoek aan dat Bureau Beke in opdracht van de politie uitvoerde. Hieruit blijkt dat er de afgelopen drie jaar minstens 850 vuurwapenincidenten zijn geweest. In het rapport spreken diverse experts hun zorgen uit over het gemak waarmee in Nederland aan zware wapens is te komen. Het is volgens hen tijd dat de illegale vuurwapenhandel eindelijk serieus wordt genomen. Dat betekent dat de politie moet onderzoeken waar de bij een misdrijf gebruikte wapens vandaan komen. Ook zouden straffen in Nederland te laag zijn, waardoor de Europese handel zich juist naar ons land verplaatst. Dat is ook de mening in andere Europese landen, die last hebben van het relatief softe Nederlandse beleid.

Redactie
Redactie
Gevolgd door 677 leden