© Matthias Leuhof

Follow the Money selecteert: 19 juli 2020

Ook deze week heeft de redactie van FTM een ware snoepdoos aan artikelen bij elkaar gezocht. Volgens DNB drukt meer bouwen de huizenprijzen niet, bij het Duitse Wirecard wordt voor miljarden gezwendeld, McKinsey heeft enorm geprofiteerd van de coronapandemie en Nederlandse trustkantoren blijken betrokken bij Braziliaanse corruptie. Dit is slechts een greep uit het aanbod. Veel leesplezier!

Natúúrlijk is geld voor CCS en efficiency een subsidie voor de fossiele industrie

Milieudefensie

Ties Joosten — Afgelopen week bracht Milieudefensie een rapport uit over subsidies naar de fossiele industrie. Dat soort rapporten verschijnt wel vaker, en altijd komt er een ander totaalbedrag uit, omdat niet ieders definitie van een 'subsidie' dezelfde is. Een belastingvrijstelling op kerosine voor de luchtvaart: is dat een subsidie? En hoeveel dan?

Hoewel kritiek op zo'n rapport dus heel goed mogelijk is, zag ik op Twitter een aantal draadjes voorbij komen waaraan ik me stoorde. Zie hier en hier. Hardop wordt hier de vraag gesteld of subsidie op energiebesparing of CCS een subsidie voor de fossiele industrie is, want er kan CO2-uitstoot mee bespaard worden.

Het antwoord daarop is natuurlijk een volmondig ja. Natúúrlijk is het een subsidie als je tegen de fossiele industrie zegt: de klimaatschade die jullie producten veroorzaken laten we goeddeels onbeprijsd, en om meer klimaatschade te voorkomen krijgen jullie een zak met geld om de CO2 onder de grond te stoppen of om efficiënter te gaan werken.

Achter de vraag of dat een subsidie voor de fossiele industrie is, lijkt een wereldbeeld schuil te gaan waarin de industrie een recht verworven heeft om veel CO2 uit te stoten, en het een verantwoordelijkheid van de rest van de samenleving is om die uitstoot te voorkomen. Alsof de aandeelhouders en werknemers van de fossiele industrie niet óók gebaat zijn bij een minder grote klimaatcatastrofe.

Kijk, de beste manier om CO2-uitstoot te vermijden is een mondiale, hoge CO2-belasting. Dat bepleiten veel industriëlen inmiddels ook. Het lukt de politiek alleen (nog) niet om die in te voeren. Omdat de fossiele industrie op een mondiaal speelveld opereert, is er voor uitstootbesparende maatregelen daarom soms subsidie nodig, omdat de productie en uitstoot zich anders verplaatsen naar landen waar minder regels gelden.

Maar laat er geen misverstand over bestaan: dankzij de ondersteuning vanuit de belastingbetaler wordt de uitstoot van een vervuilend, fossiel product verlaagd, zonder dat de prijs van dat product hoger wordt. Daar is maar één woord voor: subsidie.

Grote financieringsruimte belangrijkste oorzaak hoge woningprijzen

DNBulletin

Peter Hendriks — De Nederlandse huizenprijzen zijn sinds 1995 drie keer over de kop gegaan. De eerste neiging is om dat toe te schrijven aan een tekort aan woningen. Een nieuw onderzoek van De Nederlandsche Bank (DNB) werpt een ander licht op de zaak: niet het toegenomen woningtekort, maar vooral de toegenomen financieringsruimte van kopers zou de oorzaak zijn.

De onderzoekers wijzen in dat verband vooral op de sterk gedaalde kapitaalmarktrente en de gestegen inkomens. Daardoor kunnen kopers hogere hypotheken afsluiten en verder gaan bij het overbieden. Het bouwen van meer woningbouw is belangrijk om de toegenomen vraag te bevredigen, maar DNB verwacht niet dat veel meer nieuwbouw het prijsniveau zal drukken.

‘This is the wildest story I have ever worked on’

Financial Times

Dennis Mijnheer — Journalisten van the Financial Times zijn aan het ‘cashen’ op hun vroege onderzoek naar de financiële wanpraktijken bij Wirecard, de aldoor bejubelde Duitse betaalafhandelaar die momenteel door het afvoerputje gaat vanwege een van de grootste boekhoudschandalen in Europa. Eerder dit jaar bleek dat er bij Wirecard bijna 2 miljard euro aan cash níet bestond.

Een boekhoudschandaal kon eigenlijk geen verrassing heten, want de Financial Times leverde vorig jaar al twee doorwrochte onderzoeksverhalen af over boekhoudkundige wanpraktijken bij Wirecard. Maar waar je zou verwachten dat bij de controlerend accountants en de Duitse financiële toezichthouder Bafin de alarmbellen afgingen, gebeurde juist het omgekeerde: ze namen beurslieveling Wirecard in bescherming en onderwierpen de FT-journalisten Dan McCrum en Stefania Palma aan een strafrechtelijk onderzoek vanwege samenspanning met shortsellers.

In onderstaande video en de podcast Behind the Money vertelt FT-journalist Dan McCrum over zijn onderzoek, de tegenwerkingen, hackpogingen en achtervolgingen: ‘This is by far the biggest story of my career. It certainly, with all its twists, and turns, and intrigue, is the wildest story I have ever worked on.’

'Perfect storm' voor tientallen miljoenen Amerikanen

CNBC

Dennis l'Ami — Terwijl de Amerikaanse werkloosheidscijfers recordhoogtes bereiken, dreigen zo’n 25 miljoen Amerikanen binnenkort financieel kopje onder te gaan. De 600 dollar die nu elke week wordt overgemaakt als onderdeel van het federale hulpprogramma wordt mogelijk stopgezet.

Het gaat niet alleen om ‘reguliere’ werklozen, maar ook om mensen die normaliter niet in aanmerkingen komen voor dit soort hulp, zoals ondernemers zonder personeel, eigenaren van bedrijven of onafhankelijke contractanten. Uit onderzoek onder de ontvangers blijkt dat de wekelijkse uitkering van 600 dollar het verschil maakte bij het kunnen betalen van zorgkosten, salarissen en de dagelijkse uitgaven.

In wat voor situatie getroffenen terecht komen die nu nog gebruik kunnen maken van het hulpprogramma is onduidelijk. Ze vallen terug op regelingen die per staat enorm kunnen verschillen. Zo betaalt Massachusetts iets minder dan de federale uitkering, namelijk 550 dollar. Arizona trekt ondertussen slechts 240 dollar per persoon uit om de ergste nood te verzachten.

Maatschappelijke organisaties waarschuwen dat mensen die het al moeilijk hadden nog meer in de problemen gaan komen. Ook zouden er nog meer banen verloren gaan omdat ook werkgevers worden geraakt. Voor het eind van de maand praat het congres verder over de kwestie.

Bolton: Trump is tot bijna alles in staat

Der Spiegel

Peter Hendriks — In een interview met Der Spiegel schetst John Bolton, Trumps voormalige nationale veiligheidsadviseur, een beeld van de president dat de ernstigste vermoedens over de hem bevestigt. Bolton stelt dat Trump problemen heeft met vrouwelijke leiders, maar dat Merkel voor hem nog extra moeilijk ligt. De gecompliceerde handelsrelatie met Duitsland is volgens Bolton een belangrijke oorzaak van Trumps negatieve houding tegenover de Kanselier, evenals het feit dat het land minder in defensie investeert dan afgesproken. Hij voegt eraan toe dat Trump sowieso moeite heeft met democratisch gekozen leiders en zich veel meer op zijn gemak voelt bij leiders van het meer autoritaire type.

Bolton noemt het gebrek aan een consistente filosofie een complicerende factor in Trumps presidentschap: ‘Hij is geen conservatieve Republikein, maar ook geen liberale Democraat.’ Trump heeft volgens Bolton verder de neiging om de persoonlijke verhouding met een leider te verwarren met de onderliggende bilaterale verhouding van de Verenigde Staten met dat land.

Bolton adviseert journalisten op te stoppen met het zoeken naar een Trump-doctrine: ‘Die is er niet. Een besluit dat je in de ochtend te horen krijgt, kan 's avonds zijn veranderd. Hij is vooral geïnteresseerd in zijn herverkiezing.’

De grootste angst van Bolton bij een tweede termijn, is dat de invloed van autoritaire leiders toeneemt. Bolton is er overigens niet van overtuigd dat Biden wint: ‘We moeten het vermogen van de Democraten om een verkiezing te verknallen nooit onderschatten.’

Corona dankzij opmerkelijke contractprocedure goudgerand virus voor McKinsey

ProPublica

Daan Appels — Consultancybureau McKinsey heeft in Amerika munt geslagen uit de paniek rond de corona-pandemie. Zowel de landelijke, federale als gemeentelijke overheden werden overvallen door het virus, waardoor er door het adviesbureau miljoenen konden worden verdiend met adviezen over de aanpak. ProPublica zet vraagtekens bij de contractprocedures.

Onderzoeksjournalist Ian MacDougall ontleedt de hulp en de werkwijze van het adviesbureau aan de hand van een case. Het Department of Veteran Affairs (ministerie van veteranenzaken) heeft een uitgebreid gezondheidszorgsysteem, dat 9 miljoen veteranen bedient. Velen van hen zijn ouder en hebben chronische gezondheidsproblemen. In maart heeft Scott Blackburn, een van de partners van een McKinsey-kantoor in Washington, meerdere keren contact met Deb Kramer, die een hoge positie bekleedt op het Department of Veteran Affairs. De twee kennen elkaar, omdat Blackburn van 2014 tot en met 2018 ook voor Veteran Affairs werkte. Hij was er samen met Kramer betrokken bij een ingrijpende herziening van het ministerie, waaraan ook McKinsey meewerkte.

Op 19 maart doet Kramer een verzoek dat voor Veteran Affairs, dat er normaal gesproken maanden over doet om contracten aan te gaan, hoogst ongebruikelijk is. Veteran Affairs moest McKinsey binnen 24 uur inhuren, zo adviseerde Kramer. Volgens het contractdocument was dit nodig, omdat er ‘geen tijd over was’ en de organisatie ‘nog vandaag hulp nodig had voor besluitvorming over leven en dood’. Volgens Kramer lieten de omstandigheden geen mogelijkheid om nog naar een concurrerende bieder te zoeken of het voorstel van McKinsey volledig te onderzoeken. Veteran Affairs wil een miljoenencontract aangaan voor twaalf maanden, waarbij McKinsey adviseert in ‘alle aspecten’ rond de aanpak van de pandemie door het ministerie. Hierop wordt op 20 maart een contract voor 12 miljoen dollar ondertekend.

In een paar weken tijd sluiten ook de Defense Health Agency en de luchtmacht zich aan bij het contract. Ook dit ging middels een ‘no bid contract’: een contract waarbij slechts één bedrijf in aanmerking komt om de werkzaamheden uit te voeren. Binnen enkele weken had McKinsey in totaal 40,6 miljoen aan niet-biedingscontracten opgehaald uit de oorspronkelijke overeenkomst met één federaal agentschap. Volgens een woordvoerder van Veteran Affairs was dit legitiem: no bid-contracten maken Veteran Affairs ‘flexibeler in een nationale noodsituatie’.

ProPublica meldt dat McKinsey inmiddels in ieder geval voor 100 miljoen dollar aan corona-gerelateerde contracten binnenhaalde. Het is nog te vroeg om de bijdrage van McKinsey te beoordelen, maar volgens het medium zijn de resultaten ‘wisselend’.

Nederlandse trustsector betrokken bij enorme Braziliaans corruptie-affaire

NRC

Arne van der Wal – Opnieuw blijken Nederlandse trustkantoren betrokken bij een grote corruptieaffaire. In een rapport van 2017 van de politie van Andorra wordt in detail een internationaal financieel netwerk beschreven. Daarin duiken zes Nederlanders op. Drie van hen zijn bekende figuren in de Nederlandse trustsector: Henk van W., zijn zwager Gerben van den Berg en Dennis Sickman. Volgens het politierapport zijn ze betrokken bij een van grootste witwas-en corruptieschandalen ter wereld: die rond het Braziliaanse bouwbedrijf Odebrecht.

Odebrecht voert in veel landen in Zuid-Amerika grote infrastructurele bouwprojecten uit. Dammen, metrolijnen, vliegvelden en dergelijke. Projecten waarbij politici de knoop doorhakken, en waarmee veel geld is gemoeid. Odebrecht wordt in Brazilië sinds 2014 onderzocht en blijkt politici systematisch te hebben omgekocht. En dat is gebeurd met de hulp van Nederlandse trustbedrijven. 

What's new?’, zou je zeggen. NRC Handelsblad kreeg via het internationale journalistiek consortium ICIJ en de Ecuadoriaanse nieuwsorganisatie La Posta 13.000 documenten ter beschikking, naast het politie-rapport uit Andorra. Tezamen geven ze een inkijkje in een parallelle wereld van witteboordencriminaliteit. Uit analyse blijkt hoe het ‘wit’ geld uit de boeken verdween en in een geheime kas belandde waarmee politici ongezien konden worden omgekocht. Nederland was een van de landen waardoor de onzichtbaar gemaakte miljoenen stroomden. Nota bene staatsbank ABN Amro speelde een rol in het Odebrecht-geld. Vorig jaar onthulde NRC dat justitie de bank in verband daarmee strafrechtelijk onderzoekt.

In een van de gereconstrueerde omkoopzaken werden betaling georganiseerd via Nederlandse nepbedrijven, die op papier 'technische ondersteuning' leverden. In werkelijkheid werden ze aangestuurd vanuit de Zuidas, om precies te zijn trustkantoor Duma Corporate Services. Dat kantoor was in 2016 ook al in het nieuws door onthullingen over de geldstromen in het internationaal profvoetbal, Football Leaks. De verdenking is dan ook dat de contracten weinig met bouwactiviteiten hadden te maken. Nederlandse notarissen maakten daarbij de zaak juridisch in orde.

Republikeinen en Democraten ervaren de ‘grote’ problemen van de VS heel verschillend

Pew Research Centre

Peter Hendriks — Amerika wordt geplaagd door een aantal crises. Bovenaan staan de Corona-crisis en het institutionele racisme, maar verder zijn er de klimaatcrisis, de enorme werkloosheid, de onbetaalbaarheid van een zorgverzekering voor tientallen miljoenen Amerikanen, de uit de hand lopende staatsschuld en het vuurwapengeweld. Je kunt je afvragen waarom een president als Trump, die al die problemen eerder heeft verergerd dan verminderd, nog steeds een vrij robuuste aanhang heeft.

Pew Research heeft dit onderzocht. Het antwoord: de problemen die de gemiddelde Democraat slapeloze nachten opleveren, worden door Republikeinen vaak als helemaal niet zo zorgwekkend beschouwd.

Het extreemste voorbeeld is klimaatverandering: van de Republikeinse kiezers vindt maar 13 procent klimaat dat een groot probleem. Onder Democratische kiezers is dat percentage 62 procent. Van de Republikeinse kiezers beschouwt verder maar 37 procent de Corona-epidemie als een groot probleem. Bij Democraten is dat 76 procent.

Het lijkt er dus op dat de polarisatie in de Amerikaanse politiek vooral wordt veroorzaakt doordat de leden van de twee politieke richtingen een totaal andere perceptie van de werkelijkheid hebben.

Redactie
Redactie
Gevolgd door 654 leden