Beeld via Freepik.com.

Beeld via Freepik.com.
© CC BY SA

Follow the Money selecteert

De selectie van de redactie van deze week. Geheime Amerikaanse archieven die gesloten blijven, de ECB mengt zich in de strijd tegen klimaatverandering, schrijnende zorgverhalen en cocaïne. Prettig weekend!

Een schat aan informatie, gevangen in Amerikaanse archieven

Foreign Affairs
Eelke van Ark – Geen wilde complottheorie, maar harde archiefdata: de Amerikaanse informatiedienst CIA bezondigde zich in de jaren vijftig en zestig aan politiek ingegeven moorden. Hoe weten we dat? Omdat dit soort archieven in de Verenigde Staten na een bepaald aantal jaar (meestal 50 jaar) in principe vrijgegeven moeten worden. Die regel is van onschatbare waarde voor ons historisch begrip en voor het democratische proces in een samenleving. De openbaarmaking van staatsgeheimen van een halve eeuw geleden leiden niet zelden tot actuele publieke druk, die helpt om te leren van in het verleden gemaakte fouten.

Maar veel grote historische vragen over de machtspolitiek van de Verenigde Staten in de jaren ’60 blijven vooralsnog onbeantwoord, signaleert Foreign Affairs. De oorzaken: er is te weinig budget vrijgemaakt door het congres om archiefinformatie te openbaren wanneer dat zou moeten, en een aantal overheidsorganen die informatie openbaar moeten maken, treuzelen daar expres mee. De NSA en de CIA weigeren bijvoorbeeld bijna standaard informatie vrij te geven waarvan de geheimhoudingstermijn  inmiddels verstreken is, en hebben een van de commissies opgeheven die zich buigt over verzoeken tot openbaarmaking. Dat leidt ertoe dat steeds meer informatie over het handelen van de VS in eigen land en op het wereldtoneel geheim blijft – en niet gebruikt kan worden om te leren van in het verleden gemaakte fouten.

Monetair beleid om klimaatverandering te bestrijden

Financial Times
Thomas Bollen – Christine Lagarde wil dat klimaatdoelstellingen een rol gaan spelen in het bepalen van monetair beleid. 150 organisaties, wetenschappers, bankiers en economen hebben hun handtekening gezet onder een manifest dat die boodschap verkondigde, waaronder onder andere de Nederlandse hoogleraar Irene van Staveren en Rens van Tilburg, voorzitter van het Sustainable Finance Lab.

Lagarde geeft gehoor aan de oproep en kreeg meteen bijval van François Villeroy de Galhau, de gouverneur van de Franse centrale bank. ‘Climate change is a strategic priority for the ECB, meaning we have to include it in our economic forecasts and models; and it is an operational priority, which means we have to consider it when assessing the value of collateral we accept from banks.’ Het onderpandbeleid van de centrale bank speelt een centrale rol in ons bancaire systeem. Wanneer de centrale bank green bonds een lagere risicoweging toekent dan andere obligatiepapieren, heeft dat effect op het gedrag van banken.

De schrijvers van de brief vragen ook speciale aandacht voor het opkoopprogramma van de ECB. In het een onderdeel daarvan koopt de ECB schuldpapieren van grote bedrijven op. Dat onderdeel van het programma is bijzonder omstreden omdat de ECB daarmee rechtstreeks bepaalde bedrijven financiert. Opvallend is dat juist fossiele bedrijven oververtegenwoordigd zijn in het portfolio dat de centale bank heeft opgekocht. Zo helpt de ECB de fossiele industrie aan goedkope financiering. FTM schreef daar eerder over. De briefschrijvers roepen de ECB op te stoppen met het spekken van fossiele grootbedrijven. 

Meer uitstoot ondanks 'Parijs'

NRC Handelsblad
Vincent Harmsen – Een harde wake-up call deze week van de Verenigde Naties: de wereldwijde uitstoot van CO2 blijft maar stijgen, terwijl juist een scherpe daling nodig is om de temperatuurstijging onder de ‘veilige’ grens van 2 graden te houden. ‘De laatste keer dat de aarde te maken had met een vergelijkbare CO2-concentratie was 3 tot 5 miljoen jaar geleden,’  citeert NRC Handelsblad de baas van de Wereld Meteorologische Organisatie. ‘Toen was het 2 tot 3 graden warmer en stond de zeespiegel 10 tot 20 meter hoger dan nu.’

Ondanks alle ambities van het Parijse-klimaatakkoord steeg de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen in 2018 voor de twee belangrijkste sectoren, energie en industrie, met zo’n 2 procent. Een toename van duurzame energie en efficiënter gebruik van energie wogen niet op tegen de effecten van economische groei en de groei van de wereldbevolking.

Een interessante trend die de VN signaleert is dat de CO2-uitstoot in China nu per hoofd van de bevolking is gestegen tot het niveau van de EU. Dat geeft echter een vertekend beeld, omdat veel van de uitstoot in China weer afkomstig is van productie voor de westerse markt. Mede daardoor kon het dat de uitstoot in rijke landen daalde: zij lieten hun consumptiegoederen in China maken. Volgens NRC Handelsblad illustreert dit hoe moeilijk het is om broeikasgassen daadwerkelijk terug te dringen.

Project 46: verkeersslachtoffers krijgen een gezicht

De Limburger
Mira Sys – Het valt buiten mijn dossier, maar ik wil graag dit mooie project van De Limburger onder de aandacht brengen. Twee journalisten hebben maanden uitgetrokken om op zoek te gaan naar de verhalen achter verkeersongelukken met een dodelijke afloop. Want – zo geven ze terecht aan – die mensen krijgen vaak geen groot artikel in de krant. Toch sterven er ontzettend veel mensen in Nederland in het verkeer. Volgens het CBS waren er in 2018 weer 678 dodelijke slachtoffers. De Limburger geeft deze aantallen in de regio nu een gezicht.

De meest schrijnende zorgverhalen van artsen

Volkskrant
Judith Spanjers – Tijdens mijn onderzoek naar zorgwinsten en -fraude kom ik schrijnende verhalen tegen. Mensen die zorg nodig hebben of die een klacht hebben over de zorg, worden vaak van het kastje naar de muur gestuurd. Deze week publiceerde de Volkskrant een verhaal over de ervaringen van drie huisartsen. Hieruit blijkt dat het zelfs hun niet lukt om patiënten op een simpele wijze op de juiste plek te krijgen. ‘De mensen die onze zorg het hardst nodig hebben, worden als uitschot behandeld. Deze man is letterlijk het systeem uitgeschopt. Nu is hij een makkelijke prooi voor criminelen, die altijd wel een eenvoudig te manipuleren loopjongen kunnen gebruiken. Ik krijg er buikpijn van,’ zegt Ilse Mattheij, huisarts in Heerlen. 

Spookvoetballer met rauwe randen

Vice
Daan Appels – Een journalist van het Nederlandse Vice Sports kwam bij toeval op het pad van ‘spookvoetballer’ Bernio Verhagen. Binnen een jaar speelde de Nederlander, die amateurvoetballer was bij vierdeklasser Den Dungen, voor profclubs in vier landen en drie continenten. Een onwaarschijnlijk sprookje op het eerste oog, met hele rauwe randjes na nadere bestudering van Vice en een Deense journaliste. Ze volgden allebei het (sportieve en financiële) pad van Verhagen en vielen van de ene in de andere verbazing.

Coal knew too

Huffington Post
Ties Joosten – Dat oliebedrijven als Shell en Exxon al decennia weten dat hun fossiele brandstoffen een klimaatcatastrofe veroorzaken – en desondanks miljoenen investeerden in klimaatscepticisme en miljarden in nieuwe olie- en gasvelden – weten we al een tijdje. Maar nu blijkt dat ook de steenkoolindustrie al tientallen jaren van het gevaar van klimaatverandering op de hoogte is.

1966. Ik moest echt even slikken toen ik dat jaartal las. 1966. Toen al schreef het blad Mining Congress Journal over de gevaren van klimaatverandering. Als de wereld toen actie had ondernomen, dan hadden we vandaag geen klimaatprobleem gehad. Plain and simple. Dan was het klimaatprobleem opgelost geweest. 

Inmiddels zitten we al op ruim 1 graden opwarming, lijkt het extreem onwaarschijnlijk dat we de opwarming tot 1,5 tot 2 graden kunnen beperken en stevenen we af op 4 graden of meer. We weten simpelweg niet wat daar de gevolgen van zullen zijn, maar zeker is dat dit enorme rampen zal opleveren. Dit had voorkomen kunnen worden. In 1966 al…

Goed. Het is 2019 en we moeten de problemen oplossen die nu op ons bord liggen. Terugblikken heeft niet al te veel zin. Maar soms he, zo aan het einde van het jaar, kan ik het niet laten. Dan kijk ik naar 1966 en voel ik een machteloze woede opborrelen. Dan hoop ik dat toekomstige historici geen spaan heen zullen laten van de immorele misdadigheid van deze mensen, die wisten wat er op ons afkwam, en omwille van een paar kloterige dollars hun mond hielden. Bah. Shame on you. 

Een ware coke-lawine raast over Europa

Der Spiegel
Peter Hendriks – Wie mocht denken dat synthetische partydrugs de marktpositie van cocaïne hebben aangetast, heeft het bij het verkeerde eind. Cocaïne overstroomt de Europese markt als nooit tevoren. Naar schatting wordt maar 5 procent in beslag genomen. Het spul is zuiverder dan ooit, de smokkelroutes zijn heel slim uitgedokterd en de klant kan de gewenste hoeveelheid via een versleutelde boodschap online bestellen. De bezorger levert de bestelling als een pizzakoerier af op het huisadres. In twee stukken brengen de onderzoeksjournalisten van Der Spiegel de sector in kaart. Mensen die denken dat het allemaal wel meevalt in Nederland, worden door dit stuk uit de droom geholpen. In het leeftijdssegment 15-34 gebruikte in 2017 4,5 procent wel eens cocaïne, tegen 1,2 procent in Duitsland. De piek van het gebruik lijkt nog lang niet in zicht.

Willen jullie meer of minder blauw op straat? Dan gaan we dat regelen…

Het Parool
Bart de Koning – Tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren…dichtte Willem Elsschot al. Op 15 oktober kondigde burgemeester Femke Halsema aan dat de politie na jaren Amsterdamse dealers weer actief zou gaan hinderen.

‘De aanpak van drugscriminaliteit was jarenlang geen prioriteit door onderbezetting bij de politie. Met een nieuw drugsprogramma komt daar verandering in,’ zo pakte NRC stevig uit. Het was een verbazingwekkend nieuwsbericht, want de Amsterdamse politie is al jaren overbelast en heeft wel wat beters te doen dan achter drugsdealers aanrennen: dat is een zinloze strategie ,waar geen enkele drugsgebruiker ooit last van heeft. Nu, amper een maand later is het kwartje kennelijk ook in de Amsterdamse driehoek gevallen: er zijn te weinig politiemensen.

De politie moet pijnlijke keuzes maken. Er gaan politiebureaus dicht. Om het blauw op straat enigszins op peil te houden worden er specialistische teams opgeheven. Het gaat onder andere om teams die coffeeshops en horecabedrijven op ‘ondermijnende’ activiteiten moeten controleren. Ook het team dat ‘ondermijnende criminaliteit in de Amsterdamse haven, transportcriminaliteit en de criminele taxibranche’ bestrijdt, wordt in ieder geval tijdelijk opgeheven, schrijft NRC.

Voor kenners komt dit allemaal niet als een verrassing: de politie is al decennia niet opgewassen tegen de drugshandel en alle hype rond ‘ondermijning’ helpt niet mee. Dat er de komende jaren duizenden politiemensen met pensioen gaan, is ook al lang bekend. Maar dat we zo kort na alle stoere taal over de aanpak van ‘ondermijning’ rond de publicatie van ‘De achterkant van Amsterdam’ van Pieter Tops en Jan Tromp al in de krant mogen lezen dat uitgerekend de teams die zich met ‘ondermijning’ bezighouden, kennelijk geen prioriteit meer hebben – dat is toch wel een heel opmerkelijke U-bocht.

‘Mediahuis loopt zich nog niet warm voor The Telegraph’ – maar waarom niet? 

Joost Ramaer – Hoe schrijf je als journalist over de eigenaar van de krant waarvoor je werkt? Kennelijk blijft dat een lastige kwestie, zoals een curieuze sequentie van artikelen van 28 en 29 november eens te meer illustreert. De reeks opent met de Financial Times, die donderdag 28 november een primeur had. ‘Mediahuis signals interest in buying UK’s Telegraph newspapers’, luidde de kop boven het artikel in de roze zakenbijbel. 

Het van origine Vlaamse Mediahuis geniet samen met het eveneens Vlaamse DPG Media een duopolie in dagbladland Nederland, waar Mediahuis onder meer De Telegraaf en NRC Handelsblad bezit. En daarbij zal het niet blijven. Onlangs verschalkte Mediahuis Independent News & Media (INM), de grootste krantenuitgever van Ierland. En nu zouden de Vlamingen dus ook geïnteresseerd zijn in de Britse Daily en Sunday Telegraph, bijgenaamd de Torygraphs, vanwege hun functie als favoriet huisorgaan sinds mensenheugenis van de trouwste, meest welgestelde en tevens meest vergrijsde aanhangers van de Conservative Party van premier Boris Johnson. 

Nee hoor, haastte De Standaard zich nog diezelfde dag te melden. ‘Mediahuis loopt zich nog niet warm voor The Telegraph’, kopte het NRC Handelsblad van Vlaanderen. 

De redactie had even gebeld met Gert Ysebaert, de ceo van Mediahuis. Die had dinsdag meegedaan aan The Future of News, een congres van de Financial Times. ‘Ysebaert kreeg op een bepaald moment vragen uit de zaal of hij ook geïnteresseerd was in de Britse groep The Telegraph. Hij had immers al een Telegraaf in Nederland en één in Noord-Ierland (The Belfast Telegraph). Of die derde er nog bij kon? In de pingpong die plaatsvond reageerde Ysebaert op een bepaald ogenblik dat “als de Telegraph te koop is, mogen ze me bellen”.’ 

Dan nu de weergave in de Financial Times, wederom letterlijk: ‘“If the Telegraph is for sale, they should give me a call,” he [Ysebaert] said at the FT’s Future of News conference on Tuesday, after being asked whether he would add to Mediahuis’ existing Telegraph brands in Ireland and the Netherlands.’ Het lijkt er eerder op dat Ysebaert reageerde op een gerichte vraag van een FT-journalist. 

En er is nog een kleine complicatie: De Standaard is eigendom van Mediahuis. Dat vermeldt het bericht in De Standaard niet expliciet, net zo min als Villamedia dat deed in zijn klakkeloze overname van de Standaard-versie. ‘Mediahuis relativeert interesse in Britse krantengroep The Telegraph’, kopte het Nederlandse journalistenplatform op vrijdag 29 november. 

Waarom probeerde De Standaard zo nadrukkelijk de FT-primeur te relativeren? Mijn theorie: wereldwijd kampen uitgevers van papieren kranten met weglopende abonnees en adverteerders. Hun eerste reactie is: andere noodlijdende kranten opkopen, en dan drukkerijen sluiten, titels fuseren en redacties inkrimpen. De aldus ontstane, sterk afgeslankte combinatie kan dan weer een vijftal jaren voort alvorens een nieuwe ronde hakken en snijden nodig is. Hoe goedkoper je de kwakkelende prooien weet in te lijven, hoe langer je nog wat geld verdient en die volgende ronde kunt uitstellen. 

Mediahuis is de onbetwiste meester van dit model. In 2016 paaiden de Vlamingen in het diepste geheim de familie Van Puijenbroek, al sinds de jaren 1950 meerderheidsaandeelhouders van de Telegraaf Media Groep. Pas toen ze de Van Puijenbroekjes aan hun zijde wisten, lanceerden ze een officieel bod op TMG, dat destijds nog een beursnotering had. Ze offreerden een bodemprijs, maar de andere aandeelhouders hadden het maar te slikken, omdat de Van Puijenbroeks het bod al hadden geaccepteerd. 

Net zo ging het bij het Ierse INM: an offer they couldn’t refuse. Natuurlijk wil Mediahuis de Torygraphs er ook wel bij hebben. Mits dat voor een koopje kan. De kranten zijn eigendom van de Barclay Brothers. Deze Britse tweelingbroers annex miljardairs proberen hun zakenimperium af te bouwen omdat ze inmiddels 85 zijn, en hun familieleden ‘andere prioriteiten’ hebben, zoals de FT het eufemistisch omschrijft. 

Volgens de roze zakenbijbel willen de gebroeders Barclay ‘meer dan’ tweehonderd miljoen pond hebben voor de Daily en Sunday Telegraph. Dat is een beetje veel, gezien de resultaten in 2018: een bruto winstdaling met 94 procent tot negen ton, op een omzet van 271 miljoen pond. De broers kochten de kranten in 2004 voor 665 miljoen pond. Diverse andere kopers, zoals de eigenaar van de Daily Mail en Mail on Sunday, zouden al hebben afgehaakt. 

Gezien de gang van zaken bij TMG en INM blijft Mediahuis graag in de race totdat de Barclay Twins bij zinnen komen. Voortijdige publiciteit past daar helemaal niet bij; die kan de stokoude broers alleen maar op de kast jagen. 

Zou dat de teneur van het Standaard-bericht verklaren? Ach. Het blijft speculeren.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Redactie

Gevolgd door 274 leden

Volg Redactie
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren