Follow the Money selecteert

    Als je vakantie viert, betekent dat niet dat je je hoeft te vervelen. Onze redacteuren hebben gespit om interessante artikelen voor je te selecteren. Zoals een fraaie reconstructie van het fiasco van het Rotterdamse warmtenet, de geschiedenis van de nucleaire hel in Kazachstan en journalistiek speurwerk naar de nieuwe gepantserde auto's van Kim Jong-un. Tipje van de sluier: ze werden verscheept via ons Rotterdam. Prettig weekend!

    Europese Investeringsbank blijkt aartsconservatief en masculien bolwerk

     
    Thomas Bollen – De European Investment Bank (EIB) is een van de grootste en apartste banken ter wereld. Dit instituut van Europese Unie in Luxemburg werd 61 jaar geleden opgezet als een compromis tussen Frankrijk en Duitsland. Het is een bank die voor zijn eigen financiering moet zorgen, zoals de Duitsers graag wilden, maar wel een met een publieke missie om projecten te financieren voor de ontwikkeling en integratie van Europa. De bank opereert daarmee een beetje zoals de Fransen graag hadden gezien met de oprichting van een Europees investeringsfonds. De EIB is met een balanstotaal van 556 miljard euro meer dan twee keer zo groot als de Wereldbank. 
     
    De FinancialTImes lichtte de bank eens goed door en sprak met meer dan 20 medewerkers en oud-medewerkers. De bank blijkt een stuk conservatiever dan waarvoor ze is opgericht. Er wordt alleen geinvesteerd in veilige projecten. De EIB neemt nauwelijks risico’s om publieke projecten te ondersteunen als die niet ook winstgevend zijn. De triple-A rating is heilig. De transparantie en governance van de bank laat te wensen over en uit gesprekken blijkt dat er een ouderwetse machtscultuur van vriendjespolitiek heerst. Vrouwen werken er nauwelijks en bestuurders zijn geneigd om projecten uit hun thuisregio eerder goed te keuren.

     

    Het Rotterdamse Warmtebedrijf: 13 jaar lang gezeik

    NRC Handelsblad 

    Ties Joosten – De kansen zijn groot: in de Rotterdamse haven is een gigantische hoeveelheid warmte beschikbaar die nu niet gebruikt wordt, terwijl in het dichtbevolkte Zuid-Holland een enorme hoeveelheid woningen, kassen en bedrijven staan die verwarmd moeten worden. Een warmtepijp zou dus zowel de haven als de gebouwde omgeving kunnen verduurzamen, zo was de gedachte waarmee in 2006 het Warmtebedrijf Rotterdam werd opgericht. 

    Sindsdien wordt het Warmtebedrijf echter geteisterd door problemen. Het zit vast aan een contract met vuilverbrander AVR, waardoor het verplicht is veel te veel warmte af te nemen. Ondertussen begon Eneco in Rotterdam zélf met de aanleg van een warmteleiding. Een uitbreiding naar Leiden stuit nog voordat er een spade de grond in gaat op vertraging. Ondertussen lopen de miljoenenverliezen op. 

    NRC maakte deze goede reconstructie van de problemen bij het Warmtebedrijf. Het is een bizarre opsomming van bestuurlijk falen, waardeloze contracten en gebroken beloften. Het klimaat en de Rotterdamse belastingbetaler zijn daarvan de dupe.

    Horror: de nucleaire nachtmerrie van Kazachstan

    History Today

    Arne van der Wal – Een paar weken geleden zag ik de tv-serie Chernobyl. Ik verwachtte er niet veel van: de serie was naar mijn smaak iets teveel de hemel ingeprezen. En de afloop kende ik toch al. Het gefictionaliseerde verhaal van het grote ongeluk met de kerncentrale in de toenmalig Sovjet-republiek Oekraïne bleek bloedstollend spannend, al was de afloop bekend. De ‘bonus’ van de serie zit hem in het feit dat het geen verzonnen verhaal is, maar in 1987 echt is gebeurd. De koeien op stal, geen spinazie in de winkels, een verbod op het plukken van paddestoelen – de ramp in Tsjernobyl maakte duidelijk dat het IJzeren Gordijn geen bescherming bood tegen een onvoorziene nucleaire ramp. 

    Natuurlijk was er ook kritiek op de serie (in dit artikel meer daarover). Zo zou het aantal slachtoffers zijn overdreven en de verwondingen van de slachtoffers ernstiger in scene zijn gezet dan daadwerkelijk het geval was. Enkele figuren zijn in de serie aanzienlijk heldhaftiger en moreel koersvaster dan zij in werkelijkheid waren. Hoe dan ook, Chernobyl is een knap staaltje televisie dat licht werpt op de duistere kanten van de Russische atoomtechnologie. 

    Dat doet dit artikel van het tijdschrift History Today ook. Het gaat over de geheime Russische experimenten met atoomwapens in de republiek Kazachstan. Zeventig jaar geleden bracht de Sovjet Unie daar zijn eerste atoombom tot ontploffing: in de 40 jaar daarna zouden er nog 456 explosies volgen. In Hiroshima-equivalenten: de energie die daarbij vrijkwam, was 2500 keer die van de ‘little boy’ die Hiroshima verwoestte. 

    Voor de burgers die in de omgeving van het testgebied woonden was het een traumatische tijd. Velen hadden geen idee wat hen boven het hoofd hing. Wie wel op de hoogte was, mocht er niet over praten. Protesteren was sowieso niet mogeijk. De inwoners waren geen toevallige omstanders, maar proefkonijnen die onder valse voorwendselen regelmatig medisch werden onderzocht om de effecten van radio-actieve straling op het menselijk lichaam te bestuderen. Twee jaar na de Tsjernobyl-ramp werden de testen stopgezet. De Sovjet Unie viel uit elkaar en Kazachstan werd een onafhankelijke republiek. Dat de gevolgen voor het milieu en de gezondheid van de inwoners erstig zijn is bekend, maar hoe en wat precies is onduidelijk: de archieven in Moskou zijn nog steeds gesloten. De komende generaties weten nog steeds niet wat hen boven het hoofd hangt.

    Trump voert slechts een profetie uit

    The Atlantic 

    Dennis l’Ami – Terwijl het mediacircus rondom Donald Trump voor niet-aflatende afleiding zorgt, wordt achter de brede rug van de Amerikaanse president hard gewerkt aan een nieuw monsterverbond. Conservatieve organisaties proberen onder de vlag van religieuze vrijheid het christendom een vaste plek te geven binnen het buitenlands beleid van het land. Daarnaast blijkt uit onderzoek van OpenDemocracy dat deze zeer activistische groepen ook steeds vaker voet aan de grond krijgen bij Europese leiders, en daarbij met miljoenen strooien. Iets wat wellicht nog wat op gaat leveren bij mijn onderzoek naar de manier waarop politieke partijen in Nederland worden gefinancierd.

    Terugkerende congressen waar christelijk leiders en hooggeplaatste Republikeinen als vice-president Mike Pence elkaar op de schouders slaan, moeten leiden tot een verregaande vermenging van geloof en nationalisme aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. Dat dit al tot nieuwe retoriek heeft geleid, bleek toen MIkde Pompeo, de minister van Buitenlandse Zaken, liet weten Trumps verkiezing als een goddelijke interventie te zien die Israël zou beschermen tegen Iran. 

    Commissie: met marktwerking deurwaarders is weinig aan de hand

    Mr Online

    Jan-Hein Strop – Deurwaardersland keek uit naar het rapport van de Commissie herijking tarieven ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders, ook wel de Commissie-Oskam. Afgelopen week bood de voorzitter het rapport aan minister Dekker aan. Media-aandacht was er nauwelijks, terwijl de conclusies interessant zijn.

    Waar gaat het over? Er bestaat veel kritiek op de marktwerking voor deurwaarders. Ook FTM schreef er dit jaar veelvuldig over. Er blijken perverse afspraken te bestaan tussen opdrachtgevers en deurwaarders, die vaak alleen het belang van de schuldeiser dienen. Zo leggen deurwaarders regelmatig onnodige beslagen waarmee de kosten voor schuldenaren worden opgedreven. In sommige gevallen gaat een deel van de opbrengst terug naar de opdrachtgever, de schuldeiser.           

    Dat is onwenselijk, zegt de commissie nu. Er vindt ‘een zekere’ correctie van de marktwerking plaats, in het belang van de onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder en ter bescherming van mensen met schulden. Het bereiken van minnelijke oplossingen tussen schuldeiser en schuldenaar – zonder tussenkomst van de rechter – moet worden aangemoedigd en (beter) worden beloond. 

    Maar verder heeft de commissie geen bewijzen kunnen vinden dat de marktwerking nadelig uitpakt voor schuldenaren. Deze conclusie doet mijn wenkbrauwen fronsen. Na de zomer wil ik voor FTM hier uitgebreid op terugkomen.

    Singaporees ‘fake news-beleid’ is niets anders dan censuur

    The Atlantic

    Peter Hendriks – Singapore heeft een hoge levensstandaard en doet zich voor als een democratie, maar is in werkelijkheid een dictatoriale éénpartijstaat. Vrije pers is zeker niet iets dat de Singaporese regering nastreeft. Op de lijst van Reporters without Borders, waarop landen zijn gerangschikt naar persvrijheid, staat de economisch succesvolle stadsstaat op plaats 151 op een lijst van 180 landen. Nog onder landen als Rusland, Cambodja en Venezuela. 
     
    Het digitale domein is lastiger te controleren dan papieren media en daarom heeft de regering een nieuwe wet uitgevaardigd. Iedere minister heeft nu de bevoegdheid om te bepalen wat echt nieuws en wat fake news is. Een minister mag nu zelfs de grote internationale online mediabedrijven gelasten om berichten te verwijderen of te corrigeren. Het is de bedoeling dat al het onwelgevallige nieuws wordt uitgezeefd en vervangen door boodschappen die zich conformeren aan de officiële kijk op de wereld. De regering vindt dat er via buurlanden als Indonesië en de Philippijnen te veel leugens op het web komen. Het nieuwe systeem is vergelijkbaar met het door de staat gecontroleerde Chinese internet.

    Nederlandse politiek gebruikt mazen in de wet om geld binnen te halen

    De Telegraaf

    Dennis l’Ami – Dat Nederlandse politieke partijen niet van transparantie houden zodra het hun eigen financiering betreft, weet GRECO, de anti-corruptie waakhond van de Europese Raad, al jaren. De Telegraaf nam daarom eens de proef op de som en liet een journalist zich voordoen als gulle gever. Van de met de mond beleden drang naar meer regelgeving op dit gebied bleef in de praktijk bij de meeste partijen niet veel over.

    Er werden tips aan de hand gedaan hoe het best anoniem kon worden geschonken. Daarnaast werd er verteld hoe het maximumbedrag van 4.500 kon worden ontweken (boven dat bedrag moeten de gegevens van de donateur worden geopenbaard). Een vertegenwoordiger van 50Plus was zelfs bereid een envelop met 15.000 euro persoonlijk aan te nemen. Het stuk van Jorn Jonker vormt een perfecte opmaat voor het onderzoek waar ik de komende maanden aan werk, omdat ik een antwoord zoek op de vraag hoe Nederlandse partijen worden gefinancierd.

    Gepantserde auto’s van Kim Jong-un gesmokkeld via Rotterdam

    The New York Times/C4ADS

    Dennis Mijnheer – Journalisten van de The New York Times en het Center for Advanced Defense Studies (C4ADS) hebben afgelopen een schitterende reconstructie gepubliceerd van de verwerving van twee gepantserde auto’s – een Maybach S62 en Maybach S600 Pullman Guard – door de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un.

    Het is verboden om luxe goederen te leveren aan Noord-Korea. De journalisten wisten op basis van scheepvaartdata, bedrijfsgegevens, satellietbeelden en interviews de gebruikte sluiproute te doorgronden. De limousines werden door de Rotterdamse expediteur Slavenburg & Huyser op een containerschip geladen en vervolgens ging de tocht via achtereenvolgens China, Japan, Zuid-Korea en Rusland. Het laatste stukje naar Noord-Korea verliep waarschijnlijk per vliegtuig. Om onder de radar te blijven, deed de bemanning van het schip de (verplichte) transponder uit bij het laatste stukje van de reis. De journalisten achterhaalden nog meer verhullende moves. Zo bleken de naam en de eigenaar van het schip veranderd te zijn. Het schip kwam in handen van een shell company op de Marshalleilanden, voer onder de vlag van Togo en de veiligheidsmanager was in Hongkong. Knap speurwerk.

    Blunders in rechtszaken: beter dan schikken?

    NRC

    Liset Hamming – Zelden wordt er scherp en kritisch over rechtszaken geschreven. Terwijl er nergens een betere plek is om onze beschaving te beschouwen dan een rechtszaal. Witwassen, Venezolaanse politiek, chaos bij het Openbaar Ministerie, overbelasting van rechters en ING’s good governance – alles komt in deze blik op deze ene rechtszaak naar voren. Kun je je voorstellen wat het zou opleveren als we meer rechtszaken kritisch zouden bekijken? Wat betreft schikkingen van het Openbaar Ministerie hebben we die keus niet eens – die spelen zich volledig achter de schermen af. 

    We worden steeds voorspelbaarder

    Financial Times

    Nikki Sterkenburg – In de toekomst zullen we overal te volgen zijn door camera’s, smartphones, fitbits en zelfrijdende auto’s. Wat voor invloed zal dat op ons gedrag hebben? Bega je bijvoorbeeld minder verkeersovertredingen als de pakkans aanzienlijk hoger wordt? Kun je dan ’s avonds automatisch veilig over straat? En de kwestie werpt ook andere vragen op, zoals: gaan werkgevers straks controleren of je wel goed eet en genoeg slaapt? 

    Het lijkt tien bruggen te ver, maar had mensen twintig jaar geleden gevraagd of ze een microfoon in hun huis zouden willen van een bedrijf dat eventueel kan meeluisteren met hun privé-gesprekken, en iedereen had luidkeels ‘nee’ geroepen. Toch bleken medewerkers van Google via de slimme speakers te hebben meegeluisterd. De norm van hoeveel privacy een mens nodig heeft, is de afgelopen decennia behoorlijk opgeschoven. 

    De Financial Times brengt in dit mooie essay in kaart hoe we van de bekende ‘digital age’ naar een tijdperk van voorspelbaarheid zullen gaan, waarbij ‘artificial intelligence’ ons gedrag qua leven, werken, sporten en kopen tot in detail kan voorspellen. ‘There is not one creepy line, there are hundreds.’

    Kate Nash-docu laat opnieuw zien wat een rommeltje de muziekindustrie is

    The Guardian

    Rufus Kain – Het zou een vrolijk verslag worden over een gekke Britse muzikant die een comeback maakt in LA. Maar tijdens het filmen liep de carrière van Kate Nash steeds verder uit de hand. De documentaire Underestimate the Girl laat zien hoe Nash, die in de jaren ’00 doorbrak op MySpace, vernederd en uitgemelkt werd door media, management en een publishingdeal. In dit interview met The Guardian vertelt ze dat je als muzikant eigenlijk bij niemand terecht kunt wanneer je tegen zulke problemen aanloopt. Pas toen ze ook actrice werd (Nash speelt in de Netlixserie Glow), ontdekte ze dat de entertainmentindustrie ook professioneel kan zijn en vakbonden kan hebben. Als ze nu haar de muziekbizz kijkt. vraagt ze zich af: 'Waar is HR?'

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Redactie

    Gevolgd door 264 leden

    Volg Redactie
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren