Follow the Money selecteert

  • Link werkt niet: 404

Iedere zondag verzamelen we opmerkelijke artikelen die we de afgelopen week lazen. Deze week onder meer: journalistieke fraude bij Der Spiegel, intellectueel eigendom, de directeur van het Rotterdamse Havenbedrijf, wegsluisconstructies in Maleisië en Franse en Amerikaanse budgetteringsperikelen. Goed weekend!

Der Spiegel onthult interne fraude

 
Eric Smit – Het is de nachtmerrie van iedere manager, bestuurder of ondernemer: dat een oplichter zich in je organisatie heeft genesteld. Of dat nu betrekking heeft op banken, verzekeraars, vastgoedbedrijven, of journalistieke ondernemingen: de ramp die zich na een grootschalig bedrog kan voltrekken, heeft voor alle betrokkenen bij de organisatie ingrijpende gevolgen. Afgelopen week maakte het gerenommeerde Duitse weekblad Der Spiegel bekend dat het jarenlang een bedrieger in zijn midden had. Niet zomaar iemand; hij was een van de meest gevierde, bewonderde en bekroonde journalisten van Duitsland: Claas Relotius. Een jonge (33), hoogbegaafde schrijver van reportages die zich veelal in het buitenland, ver buiten Duitsland, afspeelden. Winnaar onder andere van de European Press Prize en een prijs van het Amerikaanse CNN. 
 
Relotius fabuleerde er lustig op los, zo werd door Der Spiegel zelf in een 23 pagina's tellende reconstructie in detail onthuld. Hij creëerde personages, verzon details, bronnen, citaten, gebeurtenissen, scenes en soms zelfs complete verhalen. Minimaal 14 artikelen zou hij met valse informatie hebben gelardeerd. 
 
Een reportage aan de grens van Mexico en de Verenigde Staten kostte Relotius de kop. Juan Moreno, een van zijn collega's die samen met hem aan de reportage had gewerkt, voelde nattigheid toen hij op enkele inconsistenties stuitte en ging persoonlijk op onderzoek uit. Hij kwam er na een extra reis naar de Mexicaanse grens achter dat de gelauwerde journalist de zaak bedonderde. Het duurde niettemin weken voordat Moreno bij zijn superieuren bij Der Spiegel serieus gehoor kreeg. De ontkennende reflex nam zelfs zulke vormen aan dat Moreno moest vrezen voor zijn eigen baan. 
 
Relotius schreef in zijn zevenjarige loopbaan bij Der Spiegel tientallen artikelen. Ook leverde hij artikelen aan Die Welt, de Frankfurter Algemeine Zeitung, de Süddeutsche Zeitung en andere kranten. Schrijven kon hij volgens de juryrapporten van de prijzen die hem toevielen, als de beste. Maar de fantasie was met hem op de loop gegaan. Relotius wijdt zijn bedrog aan zijn faalangst en hij ziet zichzelf nu als iemand die dringend hulp nodig heeft.
 
Het bedrog van Relotius wordt in Duitsland als een van de grootste na-oorlogse schandalen in de journalistiek gezien. De zwendel komt op een zeer ongelukkig moment naar buiten nu journalistieke media in de hele Westerse wereld door onder andere politici worden beschuldigd van vooringenomenheid en 'fake news'. 
 
Iedere hoofdredacteur vraagt zichzelf na zo'n afgrijselijke gebeurtenis of het ook in zijn of haar organisatie kan gebeuren. Zijn er genoeg controlemomenten ingebouwd om fouten, onzorgvuldigheden en ook de kans op bedrog tegen te gaan? Ik ook. Ik wil daar hier graag iets over zeggen. Bij Follow the Money eisen we maximale controleerbaarheid van de feiten. De lezer moet zelf na kunnen gaan of het klopt wat wij publiceren. Dat lukt alleen niet altijd. Soms ontkomt een journalist er niet aan om anonieme bronnen op te voeren en soms kennen we de inhoud van documenten, maar kunnen of mogen we die niet publiceren. In die voorkomende gevallen wil de hoofdredactie precies weten wat voor bronnen het zijn en verifiëren we die. We zorgen er ook voor dat er uitvoerig hoor en wederhoor wordt gepleegd. We bekritiseren elkaars werk, we laten ingevoerde buitenstaanders meelezen. En toch kan er dan wel eens iets misgaan, weten we uit ervaring. Het willens en wetens plegen van journalistieke fraude is van een andere orde. We moeten ook niet de illusie hebben dat geraffineerd bedrog van een kwaadwillende collega helemaal uitgebannen kan worden. Dat kan in elke organisatie gebeuren. Altijd. Althans, zo lang mensen het werk verrichten.

Ex-Fortis-ceo Votron betreurt dat hij geen beter politiek netwerk had

De Tijd

Thomas Bollen – De strafklacht tegen de voormalige top van Fortis is stopgezet. Oud-Fortis-ceo Jean-Paul Votron vindt dat hij niets fout heeft gedaan. Hij pareert de kritiek dat het OM zijn werk niet goed gedaan zou hebben. Als hij ergens spijt van heeft, dan is het zijn gebrek aan een politiek netwerk ten tijde van de crisis. ‘Ik stond er helemaal alleen voor en stelde tegelijk vast dat mijn collega’s bij KBC en Dexia zich goed hadden omringd. Dat veranderde alles. Ik had bijvoorbeeld geen connecties met de politieke wereld. Als ik het opnieuw zou doen, zou ik meer aansluiting zoeken bij de buitenwereld.’

Macrons problemen bekeken door een Duitse bril

Der Spiegel

Peter Hendriks – Macron combineert charisma met een soort wijsneuzerigheid, en het is de vraag of die twee goed samengaan. De wijsneus, zeg maar de intellectuele technocraat, weet heel goed wat er moet gebeuren om Frankrijk weer op de rails te krijgen. Macron heeft ook al een aantal belangrijke hervormingen doorgevoerd: versoepeling van het ontslagrecht, het rigide cao-overleg aangepakt en modernisering van de eindexamens van de middelbare scholen geregeld. Hij gelooft dat deze veranderingen zullen bijdragen aan het herstel van de groei.

Het probleem is dat zijn charisma niet groot genoeg is om mensen te laten accepteren dat er tijd nodig is om zijn hervormingsagenda uit te laten groeien tot beleid dat leidt tot meer economische groei. De gele hesje zijn het gewelddadige gevolg van dat ongeduld. Zij redeneren dat afschaffing van de vermogensbelasting en het duurder maken van diesel simpelweg betekent dat je een vijand van het volk bent.

Om van dat imago af te komen besloot Macron om het minimumloon te verhogen, een belastingvrijstelling op overwerk in te voeren en gepensioneerden minder sociale premies te laten betalen. Der Spiegel pleit ervoor Macron te helpen en nu niet te gaan klagen over het toegenomen begrotingstekort. Duitsland is volgens de schrijver gebaat bij het slagen van Macrons project.

Twee bankiers van Goldman Sachs aangepakt vanwege miljardenfraude in Maleisie

Financial Times

Thomas Bollen –Via het staatsinvesteringsfonds 1Malaysia Development Berhad wisten Maleisische overheidsfunctionarissen en bankiers miljarden dollars weg te sluizen. Onder meer voormalig premier Najib Razak was hierbij betrokkken. De bankiers van Goldman Sachs hielpen bij het opzetten van de constructies om te verdoezelen dat overheidsgeld uiteindelijk terechtkwam op privérekeningen. De Maleisische justitie laat het er niet bij zitten en neemt stappen tegen de bankiers van Goldman. Bekijk ook het filmpje in het artikel waarin wordt uitgelegd hoe de constructies werden opgezet.

Moeten we van intellectueel eigendom af?

Aeon

Rufus Kain – Stel, je luistert via Spotify naar een liedje op je iPhone. De schrijver van het nummer heeft auteursrechten op de muziek. Spotify heeft het patentrecht op zijn streamingtechnologie. Apple heeft het merkenrecht op het appeltje achterop. En beide techbedrijven hebben een beschermde handelsnaam. Intellectueel eigendom is een breed begrip. Te breed, stelt de Amerikaanse auteur en filosofiedocent Samir Chopra. Een containerbegrip heeft alleen zin als het overzicht creëert. In dit geval zijn de rechten zo ongelijksoortig dat het verwarring zaait.

Stimuleert intellectueel eigendom bijvoorbeeld innovatie? Patenten wel, maar voor auteursrecht hoeft dit niet op te gaan. Talloze romantische komedies en superheldenfilms vertellen variaties van hetzelfde verhaal. Dat doen ze als het goed is op creatieve wijze (creativiteit hoort juist weer meer bij auteursrecht dan patentrecht). Handelsnaamrecht helpt de consument te onderscheiden van welke bron een product afkomstig is. Kort gezegd, iedere categorie binnen intellectueel eigendom dient een doel, maar de doelen verschillen.

Waarom blijft de term dan in gebruik? Retoriek, vermoedt Chopra. ‘Het is één ding om iemand te beschuldigen van auteursrechtinbreuk, en iets anders om ze te beschuldigen van diefstal van eigendom.’ Het eerste klinkt als een technische term, ‘het tweede als een ondubbelzinnig zondige daad’.

In 1998 werd de duur van het auteursrecht in de VS verlengd tot 70 jaar na het overlijden van de auteur (in Europa geldt al jaren dezelfde termijn). De wet wordt ook wel de ‘Mickey Mouse Protection Act’ genoemd, omdat Disney’s tekenfilmmuis anders een paar jaar later in het publieke domein was beland. 70 jaar na het overlijden van de auteur klinkt niet overdreven als je auteursrecht beschouwt als eigendom. Maar ooit was het auteursrecht bedoeld om creativiteit aan te moedigen. Aangezien creaties zo goed als altijd op elkaar voortborduren, drukt de verlenging van de termijn creativiteit eerder de kop in. Daarom stelt Chopra dat het tijd is het auteursrecht iets in te perken. Maar dat gaat alleen zonder de verwarrende lobby rond intellectueel eigendom.

Woningbeleid werkt niet zolang de speciale eigenschappen van land niet worden erkend

The Conversation

Thomas Bollen – In de tijd van Adam Smith werd 'land' als een aparte productiefactor beschouwd. Een bijzondere, want land verslijt niet en je kunt een lap grond niet verplaatsen naar een andere plek. Tegelijkertijd is land onmisbaar voor zowel de productie van gewassen als het bouwen van huizen. Kortom: land verdient een speciaal plekje in de economische wetenschap omdat het niet zomaar 'kapitaal' is. In dit stuk zet de Australiër Bryan Freeney uiteen waarom de reguliere markttheorieën van vraag en aanbod niet gelden op de huizenmarkt. Die wetenschap is echter nog niet doorgedrongen tot de standaard economieboeken. Helaas baseren ook beleidsmakers zich op die foutieve marktmodellen. Freeney betoogt dat het beleid van overheden om huizen weer betaalbaar te maken, ineffectief is zolang de status aparte van land niet wordt erkend.

Uitspraak van Castelein past niet

RTV Rijnmond

Ties Joosten – Allard Castelein, de CEO van het Rotterdamse Havenbedrijf noemt 'elke extra eis van de gemeente Rotterdam over energietransitie ongepast.’ In alle eerlijkheid: die uitspraak rubbed me the wrong way. 

Niet omdat ik van mening ben dat Rotterdam per se met extra eisen moet komen. Als de haven nu eindelijk eens de afspraken zal nakomen die in het kader van de energietransitie gemaakt worden, dan zouden we al een heel eind zijn. Het Rotterdams Climate Initiative, waarin onder meer de gemeente en het Havenbedrijf afspraken dat de CO2-uitstoot in 2025 met de helft zou zijn gedaald. Kolencentrales die alleen open zouden gaan als de CO2 zou worden afgevangen en onder de grond gestopt. Er werden grote beloftes gedaan, en vervolgens werden ze gebroken. Dus ja, als de havenindustrie zich ditmaal wél aan zijn eigen beloftes zal houden – maar alleen dan – zijn extra eisen inderdaad wellicht onnodig. 

Maar wat me vooral stoort is het toontje. Besef goed: de haven staat niet alleen op Rotterdams grondgebied, de gemeente is ook grootaandeelhouder van het Havenbedrijf. Toch meent Allard Castelein zich een houding te kunnen permitteren alsof hij wil zeggen: Rotterdam, u heeft niets te willen. Bij ieder ander bedrijf zouden aandeelhouders een dergelijke houding niet pikken. Het is arrogant, dwingend en een verkapt dreigement.  

Als er de afgelopen week iets ‘ongepast' was, dan was het Allard Castelein zelf.

Trump legt Amerikaanse overheid deels plat omdat hij geen financiering krijgt voor zijn muur

The Financial Times

Thomas Bollen – President Trump wil een muur bouwen tussen de VS en Mexico. Hij weigerde een budgetplan goed te keuren omdat er geen financiering voor zijn bouwplannen in stond. Als gevolg daarvan zijn overheidsinstanties zoals Homeland Security, het state department en het justice department en enkele nationale parken en musea vrijdag gesloten. 380 duizend overheidsambtenaren krijgen niet betaald. Trump doet zijn reputatie van zeurend kind eer aan door te dreigen dat deze situatie nog wel eens een tijdje kan duren, zolang hij geen geld krijgt voor zijn muur.

 

 

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Redactie

Gevolgd door 173 leden

Volg Redactie
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren