© Matthias Leuhof

Follow the Money selecteert: 26 juli 2020

Ook deze week heeft de redactie van FTM de wereldpers afgestruind op zoek naar interessante artikelen. Zo zorgt de nieuwe wet die gedwongen behandelingen voor mensen met psychische zorg in goede banen moet leiden. in de praktijk juist voor meer problemen. James Bond lijkt actief in de haute finance en Bayer kreeg een nieuwe tik op de neus in het Roundup-dossier. Dit is slechts een greep uit het aanbod. Veel leesplezier!

James Bond op Wall Street

Der Spiegel

Siem Eikelenboom – Ik geef het toe: ik ben verslaafd. Geen tweet, geen artikel over de Wirecard-affaire gaat aan mij voorbij. Ik heb een kast vol boeken over witteboordencriminaliteit, bedrijfsschandalen en financiële fraude, maar nu al verbleken alle mij bekende affaires bij wat zich momenteel bij onze Oosterburen afspeelt.

De Wirecard-affaire is uniek door alle krankzinnige ontwikkelingen en vertakkingen naar zowel de binnen- en de buitenlandse politiek als de duistere wereld der geheime diensten. Verwerk dit alles in een film en de recensenten zullen die afkraken op grond van ‘complete ongeloofwaardigheid’.

Waar draait het om? Duitsland bejubelt de snelle opkomst van een fintech-bedrijf uit Beieren, een beursgenoteerde aanbieder van digitale betalingsdiensten. Het biedt werk aan 5800 mensen en is bezig met een wereldwijde expansie. Een van de supporters: Angela Merkel. De bondskanselier prees het bedrijf vorig jaar nog uitvoerig aan in China.

Maar terwijl de hele Duitse pers himmelhoch jauchzend is over Wirecard, begint een journalist van The Financial Times te schrijven over de boekhouding van het bedrijf. Er zou met de cijfers zijn geknoeid. Hoe betrouwbaar is Wirecard?

Totaal niet, blijkt deze zomer. Eerst komt naar buiten dat er 1,9 miljard euro kwijt is. Stond wel op de balans, maar het geld is er nooit geweest. Deze week werd bekend dat Wirecard voor 3,2 miljard aan oneerlijke leningen had verkregen. Topman Markus Braun werd voor de tweede maal gearresteerd.

Maar de spil in het schandaal is Jan Marsalek, de voormalige bestuursvoorzitter die voor de Duitse justitie op de vlucht sloeg. Naar de Filippijnen, was het vermoeden. Een vliegticket naar Manilla op zijn naam dook op, en zijn paspoort was gezien door de Filippijnse douane. In werkelijkheid bevindt hij zich in Moskou, in een safehouse van de Russische geheime dienst. Marsalek vloog vaak voor eendaagse bezoeken naar Rusland, werkte hij voor de geheime dienst? Hoe kwam hij anders aan geheime stukken over de Skripal-zaak, de voormalige Russische inlichtingenman die maart 2018 in Engeland werd vergiftigd? Wat was Marsaleks bemoeienis met een Libische militie? Hoe zit het met de Aziatische geldstromen binnen Wirecard? Waarom leenden de ING en ABN Amro honderden miljoenen aan een bedrijf, ondanks de onthullende verhalen in The Financial Times? Raakt het faillissement van Wirecard KLM? Waarom greep Bafin, de Duitse toezichthouder op de financiële sector niet in? Welke rol speelde accountant EY?  

Wie meer wil weten over deze affaire en hoofdrolspeler Marsalek moet de 29 pagina’s tellende pdf lezen die het Duitse weekblad Der Spiegel vorige week publiceerde. Hier werkten maar liefst achttien journalisten aan mee. Inderdaad: alles aan deze zaak is groot. 

Dit stuk is nog maar het begin. Ik kan nu al niet wachten op de boeken, documentaires en speelfilms die de komende jaren ongetwijfeld zullen verschijnen.

Bureaucratische chaos wet dwangzorg

De Groene Amsterdammer / Investico

Judith Spanjers – De nieuwe Wet Verplichte GGZ, die sinds begin dit jaar de gedwongen behandeling regelt voor mensen met een psychische stoornis, leidt tot veel nieuwe bureaucratie – niet tot betere zorg. Dat blijkt uit onderzoek van Investico, De Groene Amsterdammer en Trouw. De wet is bedoeld om dwangzorg te voorkomen, zodat zorg op maat geleverd wordt met inspraak van patiënt en naasten. Maar in de praktijk zorgt de wet vooral voor papieren rompslomp.

Om te voorkomen dat psychiaters vanuit hun ‘tunnelvisie’ beslissen of dwangzorg nodig is, is bepaald dat een onafhankelijke partij meekijkt. Dat werd de officier van justitie. Het OM moet een gedwongen behandeling bij de rechter aanvragen. De informatie- en verantwoordingsplicht neem daarnaast toe, waardoor er vele brieven naar cliënten worden gestuurd, hoewel die cliënten vaak in een crisissituatie verkeren en niet altijd hun post openmaken.

Cliënten mogen ook een eigen plan van aanpak indienen. Maar daar wordt nauwelijks gebruik van gemaakt, volgens psychiater in opleiding Jessica Verhagen van Dimence. Zij deed er een half jaar onderzoek naar binnen deze instelling. Niet meer dan 5 procent van de patiënten leverden een plan is. Maar bij de helft van hen was het plan zo goed dat het dwangzorg kon voorkomen. Het ging hierbij vooral om patiënten die ziektebesef hebben en al eerder dwangzorg hadden gehad.

De wet bepaalt ook dat de burgemeester cliënten moet 'horen' om zichzelf een onafhankelijk oordeel te vormen of gedwongen behandeling wel aan de orde is. Dit werk wordt uitbesteed aan de GGD of een bedrijf. Volgens burgemeester Liesbeth Spies van het Nederlands genootschap van Burgemeesters heeft het horen van cliënten nog niet tot een ander oordeel geleid.

Een leger uitgebuite seizoenarbeiders plukt ons fruit

Der Spiegel

Peter Hendriks – Ons vlees is goedkoop doordat we de dieren een afschuwelijk leven bezorgen, onze kleren worden onder erbarmelijke omstandigheden geproduceerd in sweatshops in landen als Bangladesh en ons fruit blijkt geplukt te worden door een leger aan nagenoeg rechteloze, uitgebuite Oost-Europeanen.

In samenwerking met Lighthouse Reports, Mediapart en Euronews, deed Der Spiegel onderzoek naar het lot van deze buitenlandse seizoenarbeiders in Frankrijk, Nederland, Duitsland, Italië, Spanje en Griekenland. De situatie bleek overal vergelijkbaar. Mensen worden ingevlogen, belabberd gehuisvest, het paspoort gaat naar de baas en er wordt minder betaald dan eerder was voorgespiegeld.

Een Roemeen legt uit dat hem een uurloon van 7 euro was beloofd. Als aardbeienplukker op een Duits bedrijf ontving hij echter 3 euro per kist en het duurde ongeveer drie kwartier om er een vol te krijgen. Na twee weken vroeg hij hoeveel hij had verdiend. Het antwoord was dat hij nog steeds bezig was om zijn vliegticket af te betalen.

De Common Agricultural Policy (CAP) van de EU zegt helemaal niets over hoe seizoenarbeiders moeten worden behandeld. De machtige belangenbehartiger van de Duitse boeren en de Christen Democratische Unie in het Europese Parlement, staan op het standpunt dat agrarisch beleid en sociaal beleid verschillende onderwerpen zijn.

Door het coronavirus heeft het lot van de seizoenarbeiders wel meer aandacht gekregen in Brussel. Een groep van parlementariërs kwam in juni met een resolutie, waarin staat dat de agrarische sector de rechten van seizoenarbeiders moet respecteren. Een meerderheid stemde voor de resolutie. Het is echter niet de eerste keer dat een dergelijke resolutie wordt aangenomen. De voorgangers hebben uiteindelijk weinig effect gehad.

Slimme helmen moeten Indiase sloppenwijken beschermen tegen corona

Japan Times

Dennis l’Ami – Indiase miljoenensteden als Mumbai en Puna zijn al maanden in een doodsstrijd verwikkeld met covid-19. Een nieuw hulpmiddel moet voor enige verlichting zorgen. Traditionele methodes om mensen te testen nemen veel tijd in beslag, zegt Neelu Jain, een medische vrijwilliger van de non-profit organisatie Bharatiya Jain Sanghatana. ‘Als je naar een sloppenwijk gaat waar 20.000 mensen wonen, heb je drie uur later misschien 300 mensen onderzocht.’

Helmen met ingebouwde technologie om mensen snel te kunnen testen door de temperatuur te meten vanaf een afstand, kan dit proces drastisch versnellen. ‘We hoeven mensen slechts te vragen naar buiten te komen om zo’n 6.000 mensen te kunnen testen binnen 2,5 uur.’

De capaciteit is wel een probleem. Er zijn slechts twee helmen per stad beschikbaar gesteld en ze zijn moeilijk te krijgen. De ‘smart helmets’ werden ook al gebruikt in Dubai, Italië en China. En temperatuur is een slechte graadmeter voor covid-19: een studie die eind april in het gerenommeerde medische tijdschrift JAMA werd gepubliceerd, weees uit dat van 5700 bevestigde patiënten die in het ziekenhuis waren beland, bijna 70 procent geen verhoging had.

De warmte van olie-opslagtanks gaat met bakken de lucht in

NRC Handelsblad

Ties Joosten – Thuis isoleren we onze kruipruimten, onze spouwmuren, onze vloeren en onze daken om een steentje bij te dragen aan de strijd tegen klimaatverandering. Bovendien levert isoleren geld op: gemiddeld verdient een investering in spouwmuurisolatie zich binnen vier jaar terug, bodem- of vloerisolatie gaan na tien jaar geld opleveren.

In olie-opslagtanks, die continu tot ongeveer 60 graden Celsius verwarmd moeten worden, gaat de warmte echter ‘met bakken de lucht in’. Dat vertelt werktuigbouwkundige Martine van der Post aan NRC Handelsblad. Dit, terwijl de investering in isolatie zich soms al in twee jaar terugverdient.

Waarom het dan toch niet gebeurt? Het antwoord is gekmakend kort-door-de-bocht: ‘Energiebesparing genereert geen cashflow. En cashflow is king, dat heb ik wel geleerd. Vergelijk dat met de bouw van een nieuwe tank. Die verdient zich binnen een paar maanden terug, en begint dan geld te genereren. De kostenbesparing van isolatie, die voelt zo’n manager niet echt, die komt in een ander potje.’

Een verhaal om in gedachten te houden, als ‘de’ industrie weer eens klaagt over klimaatmaatregelen die ‘de wereld warmer en Nederland armer’ zouden maken.

Bayer verliest ook hoger beroep Roundup-zaak 

Law / Bloomberg

 Vincent Harmsen – Opnieuw een gevoelige tik voor het Duitse Bayer. Ook in hoger beroep heeft de zaak van Dewayne Johnson stand gehouden. De 48-jarige tuinman stelt kanker te hebben gekregen door Roundup, een onkruidverdelger van Monsanto. Bayer nam in 2018 het Amerikaanse Monsanto over. Eerder al stelde een jury Johnson in het gelijk. Het hof van beroep in Californië oordeelt nu ook dat de tuinman ziek werd door gebruik van Roundup, en dat Monsanto naliet voor dit risico te waarschuwen. ‘Naar onze mening heeft Johnson overvloedig en substantieel bewijs gepresenteerd dat glyfosaat, samen met de andere ingrediënten in Roundup-producten, zijn kanker hebben veroorzaakt,’ aldus de rechtbank. Volgens de drie rechters was het verweer van Monsanto dat een verband tussen glyfosaat en kanker een ‘minderheidsstandpunt’ is, niet gegrond.

Wel verlaagden de rechters de schadevergoeding  voor Johnson naar 20,5 miljoen dollar (17,5 miljoen euro). Eerder al werd de schadevergoeding verlaagd van 289 miljoen naar 78,5 miljoen dollar.

De uitspraak in de zaak-Johnson kan voor Bayer verdere nadelige gevolgen hebben. Ook in twee andere Roundup-zaken loopt hoger beroep. Deze vallen niet onder de megaschikking van zo’n 10 miljard dollar die het bedrijf vorige maand bereikte met bijna 100 duizend patiënten. 30 duizend patiënten namen geen deel aan die schikking. De uitspraak in de zaak-Johnson biedt ook mogelijk ondersteuning voor die rechtszaken. Bayer zegt in reactie op de uitspraak dat het achter de veiligheid van Roundup blijft staan. Het bedrijf laat weten haar juridische opties nu te overwegen. Bayer kan nog naar het hooggerechtshof van Californië stappen.

Moskou aan de Theems

The Guardian

Dennis Mijnheer – Het rapport van de Britse parlementaire commissie Intelligence and Security Committee of Parliament is afgelopen week, na veel vertraging, dan eindelijk geopenbaard. In het 50-pagina’s tellende Russia Report, dat deels is witgelakt, wordt hard uitgehaald naar de Britse veiligheidsdiensten MI5 en MI6: ze hebben signalen van Russische bemoeienis bij het Brexit-referendum om onduidelijke redenen genegeerd. Daar blijft het niet bij. In het Russia Report staan de onderzoekers ook stil bij de aanzuigende werking die Londen op Russisch kapitaal heeft. De Britten ontvingen jarenlang Russische miljarden van onder meer oligarchen, met open armen en zonder lastige vragen te stellen. Dat is overigens geen verrassing: de Russische topeconoom Sergei Guriev, journalist Oliver Bullough en de Britse onderzoeker Mark Galeotti verkondigen die boodschap al jarenlang. De gelden werden lustig aangenomen door Britse accountants, makelaars, pr-bureaus, politieke partijen en advocaten die hun belangen beschermden.

Journalisten Luke Harding en Rob Davies van The Guardian borduren in de zaterdageditie voort op het rapport. Ze brengen een uiterst lezenswaardig longread over de onmiskenbare invloed die Russische oligarchen uitoefenen in het Verenigd Koninkrijk. Ze verhalen over oligarchen die politieke donaties doen, feestjes bezoeken met politieke zwaargewichten en hoe ze worden geïntroduceerd bij Britse politici. En dan zijn er natuurlijk nog de Russische belangen in de Britse premier league, de Londense woningmarkt en in mediabedrijven en de olie-en gassector. The Guardian levert hiermee een fraai addendum bij het Russia Report.

Europa gaat nog veel meer investeren, als het aan Charles Michel ligt

Frankfurter Allgemeine

Dennis l’Ami – De Europese top van afgelopen week ging niet bepaald over rozen. Gesproken werd over een steunpakket voor lidstaten die door corona in de problemen zijn gekomen, en over de Europese begroting. Na een aantal nachtelijke sessies werd een akkoord gesloten. Mark Rutte leidde een coalitie van landen die zeer kritisch waren op het verstrekken van subsidie of leningen zonder aanvullende voorwaarden voor de betrokkenen landen. Hoewel de onvrede hierover bij landen als Polen, Italië en Hongarije door de wandelgangen spatte, noemt  de voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, de top een groot succes.  

Hij voelde dat alle betrokkenen zich bewust waren van de urgentie, zegt hij in een interview met de Frankfurter Allgemeine. ‘We hebben het tegenwoordig zo vaak over de rechtsstaat. De rechtsstaat is ook van toepassing op EU-niveau. In de EU-verdragen is duidelijk bepaald dat de Europese Raad unaniem een besluit neemt.’ 

Sterker nog, Michel ziet het akkoord als een bewijs dat Europa tot nog veel grotere dingen in staat is. ‘Ik ben ervan overtuigd dat we over een paar jaar zullen zeggen dat deze crisis de aanleiding was voor een Copernicaanse ommekeer.’ Hij vermoedt dat er nog veel meer geld beschikbaar zal komen voor Europese programma’s. ‘We zullen er goed gebruik van maken.’
 

Redactie
Redactie
Gevolgd door 655 leden