Follow the Money selecteert

  • Het wordt dus "climate science denier"

Ook dit weekend selecteert de redactie van FTM opmerkelijke artikelen die onze redacteuren de afgelopen week lazen. Vandaag onder andere willekeur bij de Wmo, de Amerikaanse nieuwswoestijn en het einde van klimaatverandering bij de Guardian. Fijn weekend!

Rekenmodel milieuagentschap VS maakt vieze lucht minder dodelijk

The New York Times

Vincent Harmsen — Het Amerikaanse milieuagentschap EPA werkt aan een nieuwe rekenmethode waarmee het aantal doden door luchtvervuiling sterk zal dalen. Of nu ja: op papier. Met het nieuwe rekenmodel zou het voor de Trump-regering zo gemakkelijker worden om bepaalde milieuregels te schrappen. Het gaat dan bijvoorbeeld om een maatregel waarmee in de Verenigde Staten de transitie naar duurzame energie wordt gestimuleerd, het zogeheten Clean Power Plan, beleid dat is ingezet onder president Obama.

Door de nieuwe rekenmethode lijkt het schrappen van deze maatregel veel minder schadelijk voor de volksgezondheid dan in eerdere berekeningen, zo beschrijft The New York Times deze week in een onthullend onderzoeksverhaal. 

De Amerikaanse news desert

Columbia Journalism Review

Joost Ramaer – Als nieuws water is, dan is de Verenigde Staten van Amerika een woestijn. De Columbia Journalism Review (CJR) heeft een even mooie als droefstemmende digitale kaart gemaakt die laat zien dat het grootste deel van dit enorme land wordt bediend door nul of één stads- of streekkrant. Alleen al in de VS hebben de laatste vijftien jaar meer dan achttienhonderd papieren kranten de geest gegeven, zo berichtte onlangs de Financial Times. Daaronder waren heel wat titels van een eeuw oud die de Grote Depressie (1929-1939) hadden overleefd. 

Maar digitale platforms springen in het gat, toch? Nee, zo blijkt uit jarenlang onderzoek van Iris Chyi, onderzoeker Nieuwe Media aan de University of Texas. Chyi is geen dogmatische oude print-Mohikaan. Integendeel, schrijft Michael Rosenwald in de CJR: ‘Net als ikzelf is Chyi niet tegen technologie. Zij geniet van haar avonturen op het web.’

In de late jaren negentig, nu twee decennia geleden, deed Chyi in het kader van haar universitaire promotie lezersonderzoek voor de Austin American-Statesman, een krant in de hoofdstad van de staat Texas. ‘Toen ze tien jaar later opnieuw naar de data keek, drong tot haar door dat het bereik en de leesintensiteit van online nieuws in al die tijd niet was gegroeid.’

Dat zette haar aan tot nieuw onderzoek, in de vorm van enquêtes, en de verdere verzameling van print-lezers- en online-gebruikers data. En tot nieuwe publicaties, zoals het boek Trial and Error: U.S. Newspapers’ Digital Struggles Toward Inferiority. In haar boek schrijft Chyi dat ‘de print-editie, die ten dode zou zijn opgeschreven, het nog altijd beter doet dan de digitale editie, de veronderstelde hoop voor de toekomst’.

Uitgevers zijn ervan overtuigd dat jongeren niet meer van papier lezen. Volgens data van Pew Research Center en Scarborough, een dochter van Nielsen, is er echter nog altijd ‘achtenswaardige belangstelling voor print, zelfs onder jongeren’. Meer dan de helft van de vorig jaar onderzochte lezers koos ‘voor inkt aan zijn vingers’. In de categorie 18 tot 24 jaar oud had bijna 20 procent een papieren krant gelezen, en minder dan 8 procent een digitale. 

Michael Gerber runt sinds een jaar The American Bystander, een satirisch tijdschrift. Hij heeft wel een website, maar die verwijst lezers alleen door naar een plek waar zij op papier gedrukte exemplaren kunnen kopen, die zijn dan via de post toegestuurd krijgen. ‘Als je goeie content online zet,’ zegt Gerber, ‘kies je voor een business model dat ten dode is opgeschreven. ‘Heel, heel weinig voormalige print-publicaties draaien nu beter dan vóór het internet.’ 

Steriliseert het Wereldnatuurfonds mannen en vrouwen omwille van natuurbescherming?

Zembla

Ties Joosten — Afgelopen week keek ik een uitzending terug van Zembla. Het gaat over de minder fraaie kant van natuurbescherming bij WWF. 

Trouwe Follow the Money-lezers waren hier natuurlijk al van op de hoogte. In januari publiceerde Bart Crezee immers een verhaal over een natuurpark in Congo, waar de oorspronkelijke bewoners met geweld zijn uitgejaagd. De vermeende daders: ecoguards van het Wereldnatuurfonds. 

Zembla schetst een vergelijkbaar beeld, maar dan aan de andere kant van de wereld. Ook in India zouden mensen met grof geweld van hun land zijn verjaagd om ruimte te maken voor een beschermd natuurgebied. Hierbij zouden zelfs mensen zijn omgekomen. 

Hoewel dat al treurig genoeg is, verslikte ik me helemaal in mijn koffie toen Zembla het in het laatste kwartier van de uitzending had over geboortebeperkingsprogramma's van WWF. Mannen en vrouwen in de buurt van het nationaal park zouden gesteriliseerd worden, om de druk op het park te verminderen. Het Wereldnatuurfonds ontkent in alle toonaarden hierbij betrokken te zijn, maar in de uitzending zit toch echt een Indiase arts die stelt dat hij mede namens het WWF de sterilisaties uitvoerde. Voor de laatste woordenwisselingen tussen WWF en Zembla kan je hier terecht. 

Geboortebeperking omwille van een natuurgebied. Alsof we Arnhemmers steriliseren omdat de zeldzame wolf is teruggekeerd op De Hoge Veluwe. Ik merk dat ik niet helemaal aan het idee kan wennen. 

Vietnam kampt nog steeds met de gevolgen van Agent Orange

Der Spiegel

Peter Hendriks – Op Follow the Money besteden we veel aandacht aan pesticiden die leiden tot bijensterfte en aan het schandaal rond onkruidverdelger Roundup. Dat zijn schokkende verhalen, maar het kan allemaal nog veel erger.

In tijden van oorlog ‘zeurt’ niemand over gezondheidsrisico’s: dan staat het uitschakelen van de vijand centraal. Zo zaten in de Vietnamoorlog de Amerikanen met de Ho Chi Minhroute in hun maag. Via kronkelpaden door de jungle vervoerden Vietcong-strijders militair materieel vanuit het noorden van het land naar het zuiden.

De Amerikanen wilden die aanvoerroutes afsnijden, maar konden vanuit de lucht niets beginnen. Door het dichte bladerdak was het onmogelijk om te zien waar die colonnes van meestal zwaar bepakte fietsen zich bevonden. 

De altijd doortastende legerleiding besloot de jungle dan maar te ontbladeren. Vanuit de lucht besproeiden ze het Vietnamese oerwoud met 45 miljoen liter Agent Orange. Deze herbicide werkte perfect, maar bleek nare gevolgen te hebben voor de mensen die eraan werden blootgesteld: de stof veroorzaakte genetische mutaties, met als gevolg dat de kinderen van Vietnam nu met allerlei ernstige afwijkingen kampen. Zo’n 3 miljoen Vietnamezen zijn slachtoffer van Agent Orange.

Sinds kort, 44 jaar na de beëindiging van het conflict, trekken de Amerikanen zich het lot van de slachtoffers van hun ontbladeringsmiddel aan. De reden is nogal cynisch: de oplopende spanning tussen de VS en China maakt de Vietnam opeens tot een interessante bondgenoot. Der Spiegel ging kijken.

Sofar Sounds organiseert wereldwijd huiskamerconcerten, maar bands houden er weinig aan over

TechCrunch

Rufus Kain — Tien jaar geleden ontstond Sofar Sounds als alternatief op rumoerige concerten in clubs en kroegen. Inmiddels organiseert het bedrijf 600 concerten per maand, in 430 steden wereldwijd. En deze week werd bekend dat Sofar 25 miljoen dollar heeft opgehaald voor verdere uitbreiding.

Wrang, in zoverre dat de optredende bands vaak óf geen geld, óf een miezerige 100 euro betaald krijgen. Dit terwijl Sofar Sounds volgens bronnen van TechCrunch weinig overhead heeft: bezoekers betalen een paar tientjes per persoon en de organisatie bestaat grotendeels uit vrijwilligers.

Sofars ceo zegt dat de 25 miljoen deels bestemd is om meer te doen voor artiesten. Hij vindt 100 dollar een eerlijke gage, maar gelooft dat Sofar nieuwe manieren kan ontwikkelen om te zorgen dat de bands nieuwe fans aan hun optreden overhouden. Ook zegt hij dat muzikanten in sommige landen een groter deel van de omzet van Sofars huiskamerconcerten krijgen.

Willekeur bij de Wmo 

De Groene Amsterdammer, Trouw, Argos

Arjan van der Linden − De in 2015 geïntroduceerde Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) moest zorgen voor meer efficiëntie en ‘maatwerk’ in de zorg. Maar tegen welke prijs? Vier jaar na dato maakt onderzoeksplatform Investico de balans op van de wet die een groot pakket zorgtaken van het rijk naar de gemeenten overhevelde. 

In de praktijk zorgt de focus op maatwerk voor grote regionale verschillen in zorgaanbod en -kwaliteit, ontdekte Investico. En het streven naar efficiëntie leidt ertoe dat sommige gemeenten wel erg gemakkelijk aansturen op mantelzorg. Dat is lang niet altijd juridisch gerechtvaardigd: burgers winnen relatief vaak rechtszaken van hun gemeente over recht op Wmo-hulp.

Zo begint de verdeling van de zorgtaart verdacht veel op een loterij te lijken − met de postcode als lotnummer.

The Guardian schrijft niet meer over klimaatverandering

The Guardian

Margot Smolenaars — Het woord ‘klimaatverandering’ is vanaf eind vorige week niet meer te lezen in The Guardian en The Observer. De reden: ‘Deze term is te passief en te vriendelijk voor wat er werkelijk gaande is: een catastrofale verandering voor de mensheid,’ zo verduidelijkte hoofdredacteur Katharine Viner deze stijlgids-update. En dus hebben beide kranten het voortaan over ‘klimaatcrisis’ en 'klimaatscepticus’, in plaats van ‘klimaatontkenner’ (wat op zichzelf al een uiterst vreemde term is: hoe kun je nou ontkennen dat er een klimaat is?).

Wereldwijd gaan er van VN-secretaris-generaal tot aan de paus stemmen op om het taalgebruik over het klimaat aan te passen. De woorden waarmee we over het klimaat praten, moeten de urgentie van het probleem reflecteren.

In de stijlgids van Follow the Money staan geen voorschriften over welke woorden journalisten wel en niet mogen gebruiken. Zo hoort het ook, want elke schrijver is meester over zijn of haar eigen taal. Toch loont het om af en toe stil te staan bij onze woordkeuze, en welk effect die heeft.

Detective-achtig speurwerk achterhaalde de verborgen miljarden van de superrijken

Bloomberg Businessweek


Arne van der Wal – Het achterhalen van vermogens is geen eenvoudige klus, weet ik uit ervaring. Vanaf 1997 stelde ik voor het blad Quote enkele jaren de lijst van 500 Rijkste Nederlanders samen. Dat was toen nieuw. Hoewel er op de precisie wel het nodige viel aan te merken, gaf de lijst toch een goed beeld van rijkdom in Nederland. Ze was het resultaat van ouderwets journalistiek speurwerk, rekenen en het combineren van grote hoeveelheden data die handmatig in een database werd gevoerd. Monnikenwerk.

Volgens de Franse econoom Gabriel Zucman (een leerling van Thomas Piketty, nu assistent professor aan de Universiteit van Californië in Berkeley) is de rijkdom van de allerrijksten veelal onderschat. De Fransman geldt in de VS als de meest vooraanstaande expert op het gebied van het wegsluizen van geld. In 2015 publiceerde hij zijn boek The hidden wealth of nations, waarin hij concludeerde dat 80 procent van het vermogen van de rijken was verstopt voor de overheden, goed voor 200 miljard dollar aan gederfde belastinginkomsten per jaar. Door die belastingontduiking in kaart te brengen ontdekte hij dat de rijken van de VS veel rijker waren dan werd aangenomen, en voedde daarmee het debat over ongelijkheid. De data voor zijn onderzoek werd gebruikt door onder meer senator Bernie Sanders in diens campagne voor de presidentsverkiezingen. 

Een paar cijfers: de 0,1 procent rijken (170.000 families op 330 miljoen inwoners) heeft 20 procent van het nationale vermogen in handen. De top 1 procent controleert 39 procent; de laagste 90 procent heeft 26 procent van het vermogen. De verdeling van de welvaart is sinds de jaren 80 van arm naar rijk, in plaats van omgekeerd, zoals vanaf de Tweede Wereldoorlog het geval was. Vooral de middenklasse is armer geworden. 

Intussen is dat inzicht onomstreden, maar dat ging niet zonder slag of stoot. In de VS waren vermogensonderzoeken tot dan toe gebaseerd op vrijwillige deelname aan enquetes. In zijn onderzoek combineert Zucman cijfers van zowel de belastingdienst IRS, macro-economische data en berekeningen van centrale banken over internationaal betaalverkeer. Hoewel er ook kritiek was op zijn detective-methodiek, is Zucman intussen een veelgevraagd adviseur door politici en instellingen over ongelijkheidsvraagstukken. Ter linkerzijde wordt intussen geroepen om een generieke vermogensbelasting (bijvoorbeeld 3 procent op vermogens van een miljard dollar of meer), een idee dat steeds meer Amerikanen wel aanspreekt. 

Maar ondanks dat er nu in de VS openlijk wordt gedebatteerd wordt over de sterk toegenomen vermogensongelijkheid – daarvoor werd je meteen weggezet als communist als je het alleen al ter sprake bracht – kregen de Amerikaanse rijken van president Donald Trump in 2017 een flink aantal fiscale cadeautjes. Sinds Zucmans speurwerk is ongelijkheid in de VS alleen maar toegenomen. Maar dankzij dat speurwerk is het nu wel zichtbaar. Zucman houdt zich de laatste tijd ook bezig met de belastingontwijking door grote Amerikaanse ondernemingen, waarin ook Nederland een belangrijke, zij het dubieuze, rol speelt. 

Hoe een generatie New Yorkse taxichauffeurs aan schulden ten onder ging

The New York Times

Nikki Sterkenburg — De laatste jaren pleegden opvallend veel taxichauffeurs in New York zelfmoord. De aanleiding? Torenhoge schulden en verstikkende financiële verplichtingen. De New York Times dook hierin en kwam erachter dat een handjevol grote spelers kunstmatig de prijs van taxivergunningen opdreef. Aspirant-chauffeurs werd een gouden toekomst beloofd, als ze zich maar diep in de schulden zouden steken.

De grote spelers verdienden er honderden miljoenen mee, tot de markt instortte als gevolg van de komst van Uber. 'The methods stripped immigrant families of their life savings, crushed drivers under debt they could not repay and engulfed an industry that has long defined New York. More than 950 medallion owners have filed for bankruptcy, according to a Times analysis of court records.' Een longread over een lot dat de komende jaren nog eens duizenden taxichauffeurs gaat treffen.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Redactie

Gevolgd door 256 leden

Volg Redactie
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren