© ANP / Francis Specker

Follow the Money selecteert

    Deze week in FTM selecteert: de non-politici die Trump voorgingen, waarom zoveel mensen de wetenschap wantrouwen en een discussie over het vrije woord. Ook: politiegeweld in North Dakota, waarom de Duitsers geen wegen meer bouwen en ziekenhuizen die onzinnige zorg bieden. Verder: de bizarre rechtsgang rond Yukos, de troefkaart van Trump en de keerzijde van Thanksgiving. Tot slot: hoe gevaarlijk is het euro-infuus van de ECB?

    De worstelaar en bodybuilder/acteur die Trump voorgingen

    BBC

    De verkiezing van Donald Trump tot president van de Verenigde Staten is om vele redenen uniek, maar vooral omdat de Amerikaanse bevolking iemand voor het hoogste ambt heeft gekozen die nauwelijks over politieke ervaring beschikt. Op lokaal niveau is dat echter wel al eens voorgekomen. Zo is er het voorbeeld van Arnold Schwarzenegger, de van geboorte Oostenrijkse bodybuilder/filmacteur die in 2003 tot gouverneur van Californië werd gekozen nadat zijn voorganger Gray Davis door de kiezer naar huis was gestuurd. En in 1998 won in de noordelijke staat Minnesota de gewezen show-worstelaar Jesse ‘The Body’ Ventura de gouverneursverkiezingen — overigens tot zijn eigen stomme verbazing — nadat hij zich als onafhankelijke protestkandidaat in de strijd tussen de Republikeinen en Democraten had gemengd. Beroemd zijn de woorden die Ventura tot zijn campagneleider richtte nadat duidelijk was geworden dat hij de verkiezingen had gewonnen: ‘Now what the hell do we do?’ Het is te hopen dat president Trump iets beter beslagen ten ijs komt..

    Waarom wantrouwen zoveel intelligente mensen de wetenschap?

    National Geographic

    Klimaatsceptici, complottheorieën en 'anti-vaxxers': het wantrouwen jegens de wetenschap lijkt de laatste jaren weer aan een flinke opmars bezig te zijn. Er is echter weinig reden om aan te nemen dat dit komt door een gebrek aan kennis, zo schreef Joel Achenbach in National Geographic. Sterker nog: uit onderzoek blijkt dat onderwijs vooral leidt tot meer polarisatie van het debat. Hoe belezener een persoon, des te standvastiger diens mening. Hoe kan het dan toch dat zo veel redelijke en intelligente mensen zoiets fundamenteels als wetenschappelijke consensus zo makkelijk aan de kant schuiven?

    In deze uitgebreide analyse gaat de schrijver in op de psychologische kant van het probleem. Ons mensenbrein, zo schrijft Achenbach, is simpelweg niet gemaakt om exacte wetenschap te begrijpen. Uit onderzoek blijkt dat we een instinctieve neiging hebben om feiten af te wijzen als we ze maar moeilijk kunnen voorstellen. Een lang en interessant verhaal, dat oproept tot kritische zelfreflectie.

    Kunnen we échte vrijheid van meningsuiting wel aan?

    NRC

    NRC-columnist Tom-Jan Meeus is fan van het vrije woord. Daar staat hij niet alleen in: ook Geert Wilders presenteert zich bijvoorbeeld maar al te graag als een fervent voorvechter van het zevende artikel in onze grondwet. De vrijheid van meningsuiting, zo stelde Wilders afgelopen woensdag, is ‘Neerlands trots’; het is ‘wat ons land zo groot maakt'. Is het dan niet een tikkeltje vreemd dat de Kamerfractie van diezelfde heer Wilders een beroepsverbod eist voor een hoogleraar die het in zijn hoofd haalde om hem een fascist te noemen? Kunnen wij eigenlijk wel omgaan met een echte onbegrensde meningsuiting?

    Geweld tegen activisten in North Dakota tandje bijgezet

    Washington Post

    De strijd tegen de Dakota Access Pipeline in de VS woedt verder. Activisten en Native Americans — die tegen de pijpleiding zijn omdat het hun grondwater zou aantasten en dwars door heilige landen zou gaan — worden in de ijzige kou met waterkanonnen geteisterd. The Washington Post bericht dat minimaal 17 activisten daardoor naar het ziekenhuis moesten.

    De reden voor het gebruik van waterkanonnen volgens de autoriteiten? Activisten waren overal vuurtjes aan het stoken die geblust moesten worden. Dat vuur hield de activisten echter warm nadat ze nat werden gespoten door de lokale autoriteiten. Het geweld loopt gestaag op, met weinig uitzicht op verbetering van de situatie.

    Waarom de Duitsers geen Autobahnen meer bouwen

    Die Zeit

    Raadsel: waarom investeren de Duitsers niet in hun infrastructuur? Terwijl Duitsland een flink begrotingsoverschot heeft — in het eerste halfjaar van 2016 kwam er 18,5 miljard euro meer binnen dan er werd uitgegeven — kraakt de infrastructuur vanwege achterstallig onderhoud. Wegen, bruggen, scholen, sociale woningen — ze smachten naar modernisering, een lik verf of simpelweg afbraak en nieuwbouw. Geen industrieel land investeert relatief zo weinig in zijn infrastructuur als Duitsland. Het IMF heeft Duitsland opgeroepen om 60 miljard in de modernisering ervan te investeren. Dat is niet alleen goed voor het land, maar zou ook de Europese economie een impuls geven. 

    Geld is het probleem niet; het geld klotst over de randen van de staatskassen van zowel de federale overheid als die van de Bundesländer. Voor de failliete hoofdstad Berlijn bijvoorbeeld ligt er een investeringspot van 700 miljoen euro klaar, maar daar is in 2015 slechts 50 miljoen euro van gebruikt. Berlijn staat daarin niet alleen. Niemand lijkt het geld te willen, ook al klagen burgers en het bedrijfsleven steen en been. Wat is er aan de hand?

    Het antwoord is verbijsterend: er is een gebrek aan gekwalificeerd personeel om de vele vergunningsaanvragen goed te keuren. Openbare diensten slagen er niet in om personeel te vinden, omdat ze niet in staat zijn concurrerende salarissen aan te bieden. Het probleem wordt nog erger nu er een pensioen-tsunami in het verschiet ligt. Bijna een derde van de ingenieurs in openbare dienst is ouder dan 55 jaar. Is dat gegeven alleen al verontrustend, de werkelijkheid is dat nog veel meer. De beruchte Duitse bureaucratie en de kaalslag die minister van Financiën Wolfgang Schäuble heeft veroorzaakt met zijn afgedwongen bezuinigingen, hebben de overheid als het ware verlamd, concludeert Die Zeit. De Duitsers hebben zichzelf in de voet geschoten.

    Ziekenhuizen bieden veel onzinnige zorg aan — waarom?

    De Volkskrant

    De Volkskrant bracht afgelopen vrijdag een artikel over onzinnige zorg. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer de helft van alle behandelingen in het ziekenhuis nuttig is voor de patiënt. De NFU, de koepel van academische ziekenhuizen, gaat nu uitzoeken waarom al die onzinnige zorg toch wordt geleverd. De Volkskrant noemt alvast wat voorbeelden van nutteloze activiteiten in het ziekenhuis. Zo vertelt internist Marcel Levi, tevens bestuursvoorzitter van het AMC: 'Ik kan eindeloos veel voorbeelden geven. Neem een patiënt met een nierziekte en de arts weet niet wat er aan de hand is. Hij denkt aan een falend immuunsysteem en vraagt onderzoek aan om het gehalte aan een groot aantal bloedeiwitten te achterhalen. Als hij alle uitslagen binnen heeft, weet hij nog niks: er zijn 15 van die eiwitten en de ene blijkt iets verhoogd, de andere iets verlaagd. Dus doet hij een biopt, dan weet hij wél zeker wat er speelt. Waarom doet hij dan niet meteen een biopt?' De geneeskunde zou efficiënter kunnen werken door dit soort overdiagnostiek te voorkomen. Daarnaast worden er jaarlijks veel maagonderzoeken uitgevoerd. Een hoogleraar maag-darm-leverziekten schat dat een derde van die onderzoeken zinloos is. Door die af te schaffen zou je 20 miljoen euro kunnen besparen.

    Moe? Hoofdpijn? Concentratieproblemen? Voor allerlei vage klachten is een kapstok gevonden: een vitaminetekort. Producenten van vitaminepillen spelen daar handig op in. Het is niet zeker dat die klachten worden veroorzaakt door afwijkende vitaminescores in het bloed. Ondanks die onzekerheid kruisen huisartsen op het formulier voor bloedonderzoek toch vaak vitamines aan. Het aantal aanvragen is de laatste jaren sterk gegroeid, schrijft hoogleraar Patrick Bindels. Artsen weten heus wel dat het minder kan maar bloedonderzoek levert geruststelling op. 

    Bizarre do-it-yourself rechtspraak in Yukos-zaak

    NRC (en hier via Blendle)

    Journalisten van NRC maakten een verbazingwekkende reconstructie van de rechtsgang in de onteigeningszaak van olieconcern Yukos Oil door het Russische staatsbedrijf Rosneft. Zo blijkt er — met medewerking van advocaten — een Armeens vonnis eigenhandig te zijn gefabriceerd, dat vervolgens is ingebracht in de Nederlandse rechtsspraak. Het draaide allemaal om de vraag wie de rechtmatige eigenaar was van de Armeense tak van Yukos. De bijbehorende bezittingen, ter waarde van 314 miljoen euro, waren ter bescherming (tegen Rosneft) ondergebracht in een Nederlandse stichting. Nederlandse rechters moesten een oordeel vellen waarbij een vonnis van een Armeense rechter — in het voordeel van Rosneft — van cruciaal belang was. Het NRC-artikel onthult dat de betrokken Armeense rechter Surik Ghazaryan niets minder dan een usb-stick kreeg aangeleverd met een door Rosneft geschreven vonnis! Deze bizarre gang van zaken wordt haarfijn uit de doeken gedaan in een schitterend staaltje onderzoeksjournalistiek.  

    De man die voor Trump de verkiezingen won

    Forbes

    Natuurlijk doen wij ons best om onze berichtgeving over de spectaculaire verkiezing van Donald Trump tot president van de VS een beetje te doseren — ook bij FTM Selecteert moet het niet alléén maar over 'Trump' gaan. Maar dit verhaal uit Forbes is zeer de moeite waard. Het zakenblad sprak exclusief met Jared Kushner, de schoonzoon van Trump, maar belangrijker nog: de man die achter de schermen voor Trump de verkiezingen won. Hoe de 35-jarige zakenman dat deed? Lees het in dit artikel.

    De smerige keerzijde van Thanksgiving

    Slate / The Investigative Fund

    Ze noemen het fresh, maar er is weinig fris aan: de kalkoenverwerkende industrie in Amerika in de maand voorafgaand aan Thanksgiving. Het heeft meer weg van moderne slavernij. Werknemers die tijdens het werk in hun broek plassen omdat ze niet naar de wc mogen, die doorwerken met gruwelijke pijn in hun gewrichten omdat ze anders hun baan kwijt zijn, etc. Aan de lopende band dienen zij met hun slagersmessen 51 kalkoenen per minuut te verwerken. Het Investigative Fund van The Nation Institute wist achter de schermen te komen van een grote fabriek in Arkansas. Dat onderzoek leverde dit verbijsterende relaas op.

    De geldscheppers van Frankfurt

    NRC / Tegenlicht

    Dit is er eentje om voor thuis te blijven zondagavond: VPRO's Tegenlicht besteedt een speciale aflevering aan de 'geldscheppers uit Frankfurt'. Uiteraard doelen de programmamakers daarmee op de Europese Centrale Bank, die maandelijks 80 miljard euro in de economie pompt. De eurozone ligt aan een miljardeninfuus en niemand weet op dit moment nog precies wat daarvan de gevolgen kunnen zijn. NRC-redacteur Maarten Schinkel werkte mee aan de documentaire en onderzoekt in de zaterdagkrant vast de vraag: werkt het, dit massale opkopen van staatsleningen? En hoe gevaarlijk is het?

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Redactie

    Gevolgd door 209 leden

    Volg Redactie
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren