© Matthias Leuhof

Follow the Money selecteert

Je zou het bijna vergeten, maar er is deze week ook nog van alles gebeurd dat weinig of niets met de coronacrisis van doen heeft. Zo publiceerde NRC Handelsblad een onthutsend afscheidsinterview met de burgermeester van Gilze-Rijen en is er goed nieuws over zonnestroom. Prettig weekend, en stay safe!

Duitse ziekenfondsen voor honderden miljoenen getild

Die Welt

Arne van der Wal – Een gehaaide, goed georganiseerde verpleegmaffia weet jaarlijks tot zo'n 600 miljoen euro uit de kassen van Duitse ziekenfondsen te roven. Wetgeving uit 2017 die fraude door malafide verpleegbedrijven aan banden had moeten leggen blijkt niet effectief. Dat ontdekte een team van onderzoeksjournalisten van de krant Welt Am Sonntag en de publieke omroep Bayerischen Rundfunk.

Volgens de journalisten hebben Russische en Zuidoost-Europese criminelen verpleegbedrijven opgezet die samenspannen met patiënten. Die laatste doen zich zieker voor dan ze zijn, waardoor ze een indicatie krijgen voor verpleegzorg. Ze schakelen de malafide verpleegbedrijven die zorg declareren die niet wordt geleverd.

Normaal gesproken beoordeelt een arts of de patiënten wel recht hebben op een zorguitkering van het ziekenfonds. Maar, zo zegt Die Welt, er zijn ook artsen betrapt op het uitschrijven van valse beoordelingen. Er lopen honderden strafrechtelijke onderzoeken, maar de bestrijding van fraude ligt zo goed als stil. Door de coronacrisis hebben de ziekenfondsen de controle op aanvragen uitgesteld tot september.

Daar is weer een valse tegenstelling: klimaat versus economie

NOS

Ties Joosten — Onlangs wees ik op een opiniestuk van Yuval Noah Harari, die stelt dat het coronavirus ons met de vraag confronteert hoe we met onze data willen omgaan. De pandemie is voor regimes met totalitaire neigingen immers een uitgelezen kans om het publiek de vraag op te dringen wat er belangrijker is: gezondheid of privacy? Dit is natuurlijk een valse tegenstelling.

In het klimaatdebat wordt inmiddels een vergelijkbare valse tegenstelling opgeworpen: het kabinet denkt vanwege de coronacrisis namelijk na over uitstel van klimaatmaatregelen, omdat deze 'de economie' te veel zouden schaden.

Dat is alleen maar waar als je 'de economie' reduceert tot de fossiele rekensom die er nu van gemaakt is. Neem je alle maatschappelijke kosten en baten van zaken als CO2-uitstoot, vervuiling en biodiversiteit mee, dan zijn klimaatmaatregelen geen 'kostenpost', maar een verbetering van de formule waarmee waarde wordt berekend.

Juist als 'de' economie op volle toeren draait, is het lastig om deze rekensom aan te passen. 'De' economie staat nu echter even op pauze. Mijn analyse zou dan ook zijn dat er geen beter moment is dan nú, om de manier waarop we economische meerwaarde berekenen in lijn te brengen met wat we maatschappelijk waardevol vinden. Juist nu moet een verstandig klimaatbeleid daar onderdeel van zijn.

OM en rechtbanken lopen vast

Rijksoverheid

Bart de Koning — Door een groot gebrek aan zittingscapaciteit bij de rechtbanken moeten er dit jaar 22.700 strafzaken worden uitgesteld, zo vertelde de topman van het OM, Gerrit van der Burg, tegen de Telegraaf. Complexe dossiers, zoals de omvangrijke strafzaak tegen Ridouan Taghi, vreten capaciteit. Maar het grootste probleem zijn toch de jarenlange bezuinigingen op politie, OM en rechtspraak geweest. Ook het keiharde snoeien op de geestelijke gezondheidszorg eist zijn tol: het aantal verwarde personen waar de politie mee te maken heeft is de laatste jaren met 35 procent gestegen, twee derde van de verdachten heeft ‘achterliggende problemen’, zoals verslaving, psychische klachten en zwakbegaafdheid.

De kloof tussen de stoere beloftes van de politiek (‘spijkerharde aanpak van ondermijning’, ‘zero tolerance tegen drugs’) en de treurige praktijk van de opsporing en vervolging wordt met de dag pijnlijker. In de zojuist verschenen Nationale Drug Monitor staan weer allerlei maatregelen aangekondigd, waaronder een hele waslijst aan nieuwe synthetische drugs die ook verboden worden. En er komt ‘Ondermijningswetgeving’ die het binnendringen van luchthavens om drugs op te halen verbiedt.

Wie al die fraaie wetten dan moet gaan handhaven en vervolgen, is de grote vraag. Verder bevestigt de Drug Monitor voor de zoveelste keer dat de war on drugs totaal mislukt is. Het gebruik van drugs is stabiel of neemt licht toe; de prijs van vrijwel alle soorten drugs is stabiel of gedaald. Dat kan alleen maar betekenen dat de overheid geen deuk in een pakje boter slaat — noch aan de vraagkant, noch aan de aanbodkant van drugs.

Een oudtestamentische plaag teistert het continent. Waar is de EU?

Der Spiegel

Peter Hendriks — Net als bij de vluchtelingencrisis van 2015, houdt de Europese Unie zich ook bij de coronacrisis nagenoeg afzijdig. Er wordt niet gecoördineerd, niet financieel ingesprongen en ook niet onderhandeld om de onderlinge solidariteit te stimuleren. Is dat niet merkwaardig, want het zou misschien fijn zijn als de regie bij de huidige crisis vanuit een centraal punt wordt gevoerd? Columnist Michael Sauga stelt vast dat de gereedschapskist van de EU vrijwel leeg is in dit soort gevallen: de EU heeft alleen de regels voor staatssteun voor bedrijven versoepeld.

Die terughoudende houding vindt Sauga positief, want beslissingen waarbij politici overwegingen op het gebied van volksgezondheid, moet afzetten tegen economisch belangen, moeten worden genomen door politici met een stevig democratisch mandaat.

Zuidasdok wordt nóg duurder

De Volkskrant

Bart de Koning — De aanleg van het Zuidasdok wordt weer eens duurder en de aanleg duurt langer dan gepland. Het gaat een miljard meer kosten dan gepland en het duurt acht jaar langer, zo schreef minister Cora van Nieuwenhuizen aan de Kamer.

Het is het nieuws dat je wist dat ging komen. Het Zuidasdok is zo’n typisch prestigeproject in de beste Nederlandse tradities. Net als bij andere grote projecten (Noord/Zuidlijn, Betuwelijn, JSF, Amsterdamse containerterminal, Groningse bananenterminal) waren de ambities vanaf het begin huizenhoog, waren de verantwoordelijke politici verblind door planningsoptimisme en werden uiteraard alle waarschuwingen genegeerd — het CPB waarschuwde bijvoorbeeld al in 2003 dat de sommetjes rond het Zuidasdok niet klopten.

Ook typisch is dat het project in eerste instantie aan de belastingbetalers is verkocht als een publiek-private samenwerking. Dat suggereert altijd tucht van de markt, deling van risico’s en ‘het bedrijfsleven gaat meebetalen.’ In 2005 richtten het Rijk en de gemeente Amsterdam de NV Zuidas op. Daarin zouden zij ieder voor twintig procent deelnemen, de rest van de aandelen zou worden geveild onder banken en ontwikkelingsmaatschappijen.

Ik vroeg destijds via een Wob-verzoek een kritisch advies op van de advocaten van de gemeente, van Nauta Dutilh. Die stelden toen dat de NV Zuidas een ‘risk free vehicle’ was geworden: dat wil zeggen dat alle risico’s op het bordje van de overheid terecht waren gekomen. Desondanks stapte geen enkele private partij in en kwam de Zuidas voor honderd procent voor rekening van de belastingbetaler. Dat kwam niet als een verrassing, want bij alle grote projecten waar ‘het bedrijfsleven gaat meebetalen’ komen alle kosten uiteindelijk altijd terecht bij de belastingbetaler – denk aan de JSF, de Betuwelijn en de Amsterdamse containerterminal. Het enige lichtpuntje bij het Zuidasproject is dat de aannemers er nu al in een vroeg stadium zijn uitgestapt omdat ze het voor het aangenomen bedrag niet gaan redden. Die drastische stap dwingt in ieder geval de betrokken politici tot realisme.

Scheidend burgemeester doet een boekje open

NRC Handelsblad

Judith Spanjers – Als onderzoeksjournalist in de zorg ervaar ik regelmatig dat de aanpak van zorgfraude bij de opsporingsinstanties niet of nauwelijks prioriteit heeft. Criminelen maken hier dankbaar gebruik van en hebben zich inmiddels ook op de zorg gestort.

Daar moest ik aan denken toen ik in NRC Handelsblad het afscheidsinterview met burgemeester Jan Boelhouwer van de gemeente Gilze en Rijen las met deze typerende quote: ‘Een paar honderd meter van het gemeentehuis zit een shoarmazaak. Al sinds ik hier burgemeester ben, weten we dat er daar nauwelijks klanten komen. We schatten dat het zaakje een omzet heeft van ongeveer 200.000 euro per jaar en dat de eigenaar banden heeft met groepen die zich bezighouden met drugshandel en mensenhandel. We weten dat daar geld wordt witgewassen, al tien jaar lang. Maar bij de Belastingdienst en de FIOD is geen capaciteit en ook de politie kan er niks tegen doen.’

Boelhouwer heeft in zijn burgemeesterschap in Den Haag vaak aan de bel getrokken over ondermijnende criminaliteit. Hij vertelt hoe Anouchka van Miltenburg, destijds voorzitter van de Tweede Kamer, een tour kreeg langs de plekken waar de georganiseerde criminaliteit allemaal actief was. ‘Ze was totaal verbaasd. Er is nog steeds te weinig veranderd. In Den Haag breekt maar niet door wat hier speelt.’

En de nood is hoog, zo beschrijft hij. In zijn gemeente speelt de criminaliteit zich vooral op de campings af: ‘We ontdekten de ene wietplantage na de andere. Op een gegeven moment hadden we in de gemeente vier liquidaties in een jaar. En bedenk: wij hebben 26.000 inwoners. Als je dat omrekent naar Amsterdam zijn dat 131 onderwereldmoorden per jaar.’

De woning van de burgemeester is inmiddels een beveiligde bunker geworden. Indrukwekkend is hoe Boelhouwer voor het eerst vertelt dat hij twee jaar geleden door twee mannen die bij een wietplantage betrokken waren uit zijn auto werd getrokken. Hij deed geen aangifte, maar vroeg om mediation en ontmoette zijn belagers. ‘Ze zeiden dat ze niet hadden nagedacht over wat het betekent voor iemand om hem uit een auto te sleuren. Ze hebben “sorry” gezegd, ik heb ze een hand gegeven. En dat was het dan.’

Trump grijpt corona aan om milieuregels verder te versoepelen

The New York Times

Vincent Harmsen – Het Amerikaanse milieuagentschap EPA heeft op donderdag besloten dat grote vervuilers, waaronder fabrieken en elektriciteitscentrales, niet meer gebonden zijn aan federale regels om de vervuiling van lucht en water te rapporteren. De industrie mag voor onbepaalde tijd zichzelf reguleren, zonder dat de EPA op de hoogte hoeft te worden gesteld. De beslissing van het milieuagentschap volgt op verzoek van bedrijven die zeggen als gevolg van het coronavirus momenteel te kampen met grote personeelstekorten.

Milieugroepen en ook voormalig ambtenaren uit de Obama-regering spreken van een ‘ongekende versoepeling’ van de regels voor de petrochemische industrie en andere grote vervuilers. ‘Met deze schaamteloze maatregel neemt de EPA afstand van haar missie om ons welzijn te beschermen,’ reageert Gina McCarthy tegenover de New York Times. McCarthy gaf leiding aan het milieuagentschap onder president Obama. Volgens de verklaring die de EPA donderdag naar buiten heeft gebracht zal de maatregel gelden met terugwerkende kracht, vanaf 13 maart.

Miljardair door mondmaskers

Financial Times

Dennis Mijnheer – Tijdens iedere crisis komen er, op financieel gebied, winnaars en verliezers bovendrijven. De Chinese ondernemer Yu Xiaoning behoort nu al tot de eerste categorie. Zijn bedrijf Dawn Polymer is een grote Chinese producent is van microvezels. Journalisten van de Financial Times schrijven dat zijn bedrijfsactiviteiten ´vergelijkbaar zijn met het printen van geld´. De reden: de gigantische vraag naar mondkapjes (waar polymeren voor worden gebruikt). Ondernemer Yu zag de beurskoers sinds eind januari met maar liefst 417 procent stijgen. Yu en zijn vrouw zagen daardoor hun vermogen met 1,9 miljard dollar stijgen. Door de toenemende vraag naar mondkapjes neemt inmiddels ook gelukkig de concurrentie toe. Inmiddels is ook het Chinese olieconcern Sinopec ingestapt. Eerder werd al bekend dat iPhone-fabrikant Foxconn en Chinese autofabrikanten ook deze lucratieve markt betraden.

Een grafiekje om vrolijk van te worden

Twitter

Ties Joosten — Afgelopen week kwam ik al scrollend op Twitter een zonnig bericht tegen, welke ik jullie niet wil onthouden. Hij komt van lector Energietransitie Martien Visser die elke dag een #grafiekvandedag verspreidt, gerelateerd aan de klimaattransitie (volgtip).

Hij plaatste een grafiek waarin de hoeveelheid zonnestroom staat die afgelopen woensdag geproduceerd werd: ruim 34.000 mWh. Daarmee raakten we al bijna het recordniveau van 2019, toen op 1 juli 37.000 mWh geproduceerd werd. En het is nog maar maart! De reden: elke vier minuten wordt er in Nederland een zonnepaneel bij geplaatst.

Kortom: de klimaatcrisis is nog lang niet opgelost, maar er worden wel degelijk grote stappen gezet. En dat moet deze dagen toch hoop bieden.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Redactie

Gevolgd door 567 leden