Beeld © Matthias Leuhof

Follow the Money selecteert: 31 mei 2020

1 Connectie

Relaties

FTMS
17 Bijdragen

Deze week in FTM selecteert: onze vakantieplannen worden afhankelijk van de Nederlandse corona-aanpak. Daarnaast een mogelijke schikking in de Roundup-zaak, een nieuw hoofdstuk in de Sanderink-soap, de Chinese economie groeit voor het eerst in 30 jaar niet – en zal de financiering van het Europese herstelplan ingrijpende gevolgen hebben voor de macht van het Europees Parlement? Veel leesplezier en een fijn Pinksterweekeinde!

Reizen binnen een ‘bubbel’ van coronaveilige landen – waar Nederland niet bij hoort

The Economist

Eelke van Ark – Als Nederlander vakantie vieren in Griekenland, Denemarken, Zwitserland of Frankrijk? Het is nog maar de vraag of je die landen binnenkomt deze zomer. De Volkskrant zette op een rij waar je als Nederlander welkom bent wanneer de grenzen deels weer opengaan. Of je vakantie doorgaat, zal afhangen van hoe veilig het land van bestemming Nederlanders acht in het licht van de coronacrisis. Nederlanfd krijgt niet altijd een groen vinkje. Dat heeft te maken met onze aanpak van het virus en de mate waarin nieuwe uitbraken in de hand kunnen worden gehouden.

Eerder al merkte het Duitse Robert Koch Instituut (zeg maar het RIVM van onze oosterburen) ons land aan als ‘internationaal risicogebied’ voor corona. Of Nederland toegang behoudt tot andere andere landen, zou de komende maanden wel eens sterk afhankelijk kunnen worden van ons vermogen om het virus onder controle te krijgen. The Economist oppert te werken met ‘travel bubbles’ en beschrijft hoe die nu al aan het ontstaan zijn. Een voorbeeld: Letland, Estland en Litouwen openden al op 15 mei hun grenzen voor elkaar. Deze drie landen blijken allemaal goed in staat het virus in de hand te houden en vertrouwen erop dat burgers veilig in elkaars gebied kunnen reizen.

Op basis van nieuwe infecties per miljoen inwoners schetste The Economist een potentiële ‘coronaveilige’ reisbubbel bestaande uit Europese landen. Nederland hoort daar niet bij. De verwachting is dat regeringen die niet binnen zo’n bubbel vallen, het vertrouwen van hun buurlanden zullen moeten winnen. Dat vergt een degelijke, strikte aanpak in de bestrijding van het virus en vooral ook openheid over de mate waarin getest wordt en hoeveel besmettingen er dagelijks geconstateerd worden. Een uitdaging die de moeite zeker waard is – niet alleen vanuit het oogpunt van publieke gezondheid, maar ook gezien de grote economische belangen die met open grenzen gemoeid zijn. 

Fraude of valstrik? De bijzondere ‘bewijsvoering’ van Gerard Sanderink

Tubantia

Eric Smit – Journalist Angelique Kunst van de Twentsche Courant Tubantia voegt een nieuw hoofdstuk toe aan misschien wel het meest buitenissige epos in de Nederlandse bedrijfsgeschiedenis: dat over de zakenman Gerard Sanderink en zijn dubieuze vriendin Rian van Rijbroek. Sinds de zelfbenoemde cyberdeskundige Van Rijbroek in het leven van Sanderink kwam, knakten vele carrières binnen zijn ict-bedrijf Centric. Aan de lange vertrouwensrelatie die hij met zijn vroegere geliefde Brigitte van Egten onderhield, kwam een abrupt einde, evenals aan haar loopbaan bij het zonnepanelenbedrijf DSS, dat in de jaren daarvoor – door haar inzet – een winstgevende onderneming werd. Van Egten stelde zich weerbaar op en vocht haar ontslag aan. Het gevolg was een aaneenschakeling van rechtszaken die Sanderink telkens met een nederlaag moest bekopen. Vorige week moest Sanderinks DSS een verlies incasseren, waarbij de rechter in haar vonnis scherpe kanttekeningen plaatste bij de vele rechtszaken die de onderneming tegen Van Egten voert: ‘DSS is de grens van misbruik van recht dicht genaderd.’

Ik schreef enkele omvangrijke artikelen over Sanderink, zijn nieuwe charlataneske levensgezellin en de gebeurtenissen bij Sanderinks bedrijven, waar ongeveer 15 duizend mensen hun brood verdienen. Uit de nieuwe episode die journalist Kunst toevoegt, blijkt dat Sanderink alles uit de kast haalt om Van Egten van fraude te betichten. Geheel in de stijl van zijn vriendin probeert hij feit en fictie aan elkaar te knopen om ervoor te zorgen dat zijn ex in de beklaagdenbank geraakt. Nadat Van Egten bij DSS vertrok, wisten oplichters een zending zonnepanelen te onderscheppen*. Sanderink denkt te weten wie dat heeft gedaan en huurt de hulp van ‘onafhankelijke’ onderzoekers in die er steeds maar niet in slagen met hun ondeugdelijke rapporten Van Egten de schuld in de schoenen te schuiven (* Eerder stond er dat dit tijdens de bestuursperiode van Van Egten plaatsvond).

Hoe revolutionair is het Europees herstelfonds?

National Review / Politico Europe 

Peter Teffer – De naam ‘Alexander Hamilton’ kwam veelvuldig langs de afgelopen dagen, in analyses en reacties op het voorstel van de Europese Commissie voor een Europees herstelfonds van 750 miljard euro. De eerste Amerikaanse minister van Financiën (1789-1795) nam het initiatief om schulden van individuele staten op federaal niveau te financieren. Het Commissievoorstel om het herstelfonds te bekostigen met grootschalige leningen op de financiële markt en zelf meer belastingen te heffen, werd door sommige analisten een ‘Hamiltonian moment’ genoemd.

The Wall Street Journal (WSJ) wees er in een hoofdredactioneel commentaar op dat Hamilton nóg iets anders deed: hij stond aan de basis van de Amerikaanse grondwet en de Federalist Papers. Hamilton begreep volgens de krant dat je voor een fiscale unie ook de democratische legitimiteit van een politieke unie nodig had.

En dat, schrijft Andrew Stuttaford in National Review, in reactie op het WSJ-artikel, is nu precies wat de Europese Unie altijd voor zich heeft uitgeschoven. De gedachte was: eerst een gezamenlijke munt invoeren, gezamenlijk economisch beleid formuleren komt daarna wel. (FTM-collega Thomas Bollen schreef onlangs een helder stuk over de begrippen monetair en economisch beleid.)

Hoe meer belastingen de EU heft, hoe groter de roep om politieke vertegenwoordiging op Europees niveau, denkt Stuttaford: ‘no taxation without representation and all that’. Dat zou een machtiger Europees Parlement – ten koste van nationale parlementen – tot gevolg hebben.

Politico Europe-verslaggever Tim King gooit het met een historische vergelijking over een andere boeg: eigenlijk is het voorstel niets nieuws onder de zon. Belastingen heffen heeft de Europese Unie al decennialang gedaan, bijvoorbeeld in de vorm van suikertaksen. De schaal en snelheid van invoering is anders, maar alle elementen uit het voorstel kun je elders in de EU-architectuur terugvinden. Geld lenen met de EU-begroting als garantie deed de Europese Commissie bijvoorbeeld eerder. Tegelijk maakt King zo duidelijk dat Europese integratie onder de radar al verder is dan het algemene beeld dat burger en media hebben.

Meerderheid Duitsland is voor steun aan Zuid-Europa

Der Spiegel

Daan Appels – In de week dat bondskanselier Angela Merkel vreest voor het voortbestaan van de EU, lijkt een meerderheid van Duitsland achter de voorgenomen financiële steun aan de Europese landen te staan. Dat blijkt uit een enquête van een Duits opiniepeilingsinstituut, uitgevoerd in opdracht van Der Spiegel.

Deze week maakte Ursula von der Leyen, de Duitse voorzitter van de Europese Commissie, bekend dat de EU een herstelfonds van 750 miljard euro instelt om de door de coronacrisis zwaar getroffen Europese economieën te helpen. De steun bestaat uit leningen en giften. Von der Leyen moet nu alle EU-lidstaten overtuigen van de plannen. Een uitdaging, want de steunmaatregelen gaan verder dan die van Merkel en de Franse president Emmanuel Macron. Zij wilden niet verder gaan dan een steunpakket ter waarde van 500 miljard, een idee dat op zijn zachtst gezegd niet werd omarmd door onder meer Nederland. 

In Duitsland is er blijkbaar steun voor de plannen, al is er sprake van een broze meerderheid. Ongeveer een derde van de ondervraagden noemt het steunpakket ‘duidelijk fout’ of ‘nogal fout’. 51,7 procent noemt het plan ‘duidelijk juist’ of ‘enigszins juist’.

DNB roept op tot ‘groen herstel’, fossiele industrie verbolgen

De Nederlandse Bank

Ties Joosten – De laatste jaren laat De Nederlandse Bank zich steeds explicieter uit over de strijd tegen klimaatverandering. Vaak is dit tegen het zere been van mensen die werkzaam zijn in de fossiele industrie, omdat zij menen dat DNB zich op een terrein beweegt waar zij geen verstand van heeft.

Dat is ook nu weer het geval. Afgelopen donderdag publiceerde DNB een ‘bulletin’ waarin zij oproept tot een groen herstel uit de coronacrisis. De maatregelen die de centrale bank daarbij voorstelt: ‘Beprijzen van CO2-uitstoot blijft economisch gezien het meest effectieve middel om de CO2-uitstoot terug te dringen en is daarmee de meest effectieve maatregel voor een groen herstel. Voor een toereikende beprijzing van CO2, dat wil zeggen voldoende voor het behalen van de internationale klimaatdoelen, zou het Europese emissiehandelssysteem (ETS), het Europese systeem voor het verhandelen van uitstootrechten van broeikasgassen, moeten worden aangescherpt en uitgebreid.’

Vanuit de fossiele industrie klinkt hierop opnieuw flinke kritiek. Zo schrijft Bart Vermeulen van Exxon: ‘Het is voor de economie (zeker op dit moment!) het meest wenselijk dat we tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten CO2 reduceren. In plaats van die kosten onnodig en kunstmatig te verhogen.’ Erik Klooster (directeur van de Vereniging Nederlandse Petroleum Industrie): ‘Ik begrijp het oprecht niet.’ Jos Cozijnsen (emissiehandelexpert): ‘DNB weet echt niks van het ETS en roept maar wat, omdat ze tegenspraak intern niet organiseert. Hoort niet voor een Staatsbank.’

Bij de vraag hoe de energietransitie het best vormgegeven kan worden lijken DNB-economen dus steeds meer tegenover de fossiele industrie-experts te komen staan. Het worden nog interessante tijden.

‘Schikking in Roundup-zaken nabij’ 

Bloomberg 

Vincent Harmsen – Bayer zou een deal hebben bereikt met tienduizenden kankerpatiënten die het bedrijf in de Verenigde Staten aanklagen. Dat meldt nieuwswebsite Bloomberg op basis van bronnen die betrokken zijn bij de gesprekken. De schikking, die nog moet worden goedgekeurd door de raad van toezicht van het Duitse chemieconcern, wordt naar verwachting volgende maand gepresenteerd. Het aandeel Bayer steeg op de beurs in Frankfurt meer dan 8 procent nadat het nieuws bekend werd.

Naar schatting 125 duizend kankerpatiënten hebben een claim bij het chemiebedrijf neergelegd. Zij stellen ziek te zijn geworden door het gebruik van Roundup, een populaire onkruidbestrijder. Bayer nam in 2018 de Amerikaanse Roundup-maker Monsanto over. Drie Amerikaanse rechtbanken stelden sindsdien klagers in het gelijk: Monsanto heeft de schadelijkheid van Roundup voor consumenten verborgen gehouden.

Het akkoord dat nu op tafel ligt, zou 50 tot 85 duizend van alle zaken omvatten. Bayer heeft in totaal 10 miljard dollar gereserveerd voor een schikking, schrijft Bloomberg, waarvan 2 miljard om toekomstige claims af te wikkelen. Bayer blijft beweren dat Roundup veilig is. Het bedrijf hoopt door te kunnen gaan met de wereldwijde verkoop van de onkruidbestrijder. Glyfosaat, het werkzame bestanddeel in Roundup, werd in 2015 door de Wereldgezondheidsorganisatie bestempeld als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend’. Toezichthoudende instanties in de Europese Unie en de Verenigde Staten stellen net als Bayer dat de pesticide niet kankerverwekkend is. Het bedrijf is momenteel bezig met de aanvraag voor een nieuwe licentie in de EU. Het middel is in de EU nog tot eind 2022 toegelaten.

Is de Amerikaanse democratie in gevaar?

Der Spiegel

Peter Hendriks – In Duitsland zijn ze zeer gevoelig voor verval der democratie. Hun eerste democratie, de Weimar-republiek, begaf het al na 15 jaar en dat was de opmaat tot de grootste ramp uit de Europese geschiedenis. René Pfister haalt de Yale-politicoloog Jacob Hacker aan, die stelt dat het gevaar dat de Amerikaanse democratie ten onder gaat, nu groter is dan ooit sinds de Tweede Wereldoorlog.

Het fulmineren tegen stemmen per post door Trump, ziet de correspondent niet als een manier om de Democraten in de wielen te rijden, want het treft Republikeinse kiezers precies even hard; Pfister ziet het als een eerste stap van Trump om later een eventueel verlies te kunnen aanvechten, of zelfs een overwinning van zijn tegenstander te kunnen negeren. Hij zou het dan gooien op overduidelijke manipulatie. Pfister wijst erop dat na de verkiezingen van 2016 – die Trump won zonder landelijke meerderheid – hij de winst van die ‘popular vote’ van Hillary Clinton toeschreef pok al aan grootschalige stembusfraude. Die zou haar miljoenen stemmen hebben opgeleverd. Daarvoor is nooit enig bewijs boven tafel gekomen.

Van de Republikeinse partij, van procureur-generaal William Barr en het Hoger Gerechtshof, met zijn conservatieve meerderheid, hoeft Trump volgens Pfister geen tegenwerking te verwachten.

Volgens de correspondent is Trump niet iemand die een geheim plan stil kan houden: hij zet zijn mening en zijn plannen meteen om in acties en uitingen. Pfisters advies aan de Democraten luidt: ‘Bestudeer zijn twitter-tirades aandachtig en neem ze zeer serieus.’

Geen groeiverwachting van China dit jaar

NRC Handelsblad

Dennis l’Ami – Voor het eerst in 30 jaar zal China geen officieel groeipercentage voor de economie bekend maken. Dit werd duidelijk bij de opening van het Volkscongres, dat jaarlijks in Beijing plaatsvindt. Er is te veel onzekerheid over de gevolgen van de Covid-19-pandemie, liet premier Li Keqiang bij die gelegenheid weten. 

In 2008, toen een economische crisis wereldwijd tot economische pijn leidde, deed China er alles aan om de groei hoog te houden. Het stimuleringspakket dat de grootste economie van Azië toen in het gareel moest houden kon niet aan de verwachtingen voldoen. Om die reden houdt de Chinese regering vooralsnog de hand op de knip. In het eerste kwartaal van 2020 kromp de economie met 6,8 procent.