© Matthias Leuhof

Follow the Money selecteert: 5 juli 2020

Iedere week kiest de redactie van FTM de beste artikelen uit andere media uit. Deze week lazen onze redacteuren onder andere over Hongkong, Facebook, en de gevolgen van corona voor de mode-industrie. Verder ook nog een kritische blik op een interview met Shell-ceo Ben van Beurden. Prettig weekend!

Hoe Facebook de pers misleidt

Columbia Journalism Review

Peter Teffer — Vijf jaar geleden werd ik in Brussel uitgenodigd voor een bijeenkomst met Facebook. Het techbedrijf wilde met journalisten spreken over een conflict met de Belgische databeschermingsautoriteit. De briefing zou echter ‘op achtergrond’ zijn, wat inhoudt dat ik de informatie in mijn verslaggeving niet zou kunnen toeschrijven aan Facebook. Ik vroeg nog of ik op zijn minst zou mogen verwijzen naar ‘een bron bij Facebook’, maar zelfs dat kon niet. De Facebookbriefing was ‘alleen om context te geven’. Uiteindelijk ben ik dan ook maar niet gegaan.

Deze ervaring is allerminst uniek, blijkt uit een boeiend maar verontrustend artikel dat verscheen bij de Columbia Journalism Review. Auteur Jacob Silverman beschrijft dat Facebook geregeld probeert om met off-the-record bijeenkomsten en diners verslaggeving over het bedrijf te sturen. Het PR-werk van het sociale medium, waar 1 op de 3 wereldburgers gebruik van maakt, is echter veel breder dan dat.

In de beginjaren slaagde het bedrijf erin veel positieve media-aandacht te genereren door ‘scoops’ te gunnen aan kritiekloze journalisten. Nieuws over Facebook ging destijds vooral over nieuwe functies van het sociale netwerk en de communicatieafdeling van Facebook opereerde volgens Silverman in feite als opdrachtgever.

Maar de manier waarop Facebook met media omgaat is veel gehaaider geworden. Na diverse schandalen is Facebook een gesloten bolwerk geworden. Het trekt alles uit te kast in een poging om te voorkomen dat medewerkers met de pers praten. Zo heeft het voormalige CIA-agenten aangenomen en gebruikt het volgens Silverman het eigen platform om klokkenluiders op te sporen. Hij beschrijft de ervaring van een journalist van techwebsite Gizmodo: na een kritisch artikel moesten al diens Facebook-connecties die bij het bedrijf werkten, op gesprek komen bij hun werkgever. Ze werden ondervraagd en geconfronteerd met privégesprekken die ze via Facebook met de Gizmodo-journalist hadden gehad. Diezelfde verslaggever maakte daarnaast mee dat Facebook-woordvoerders glashard tegen hem logen.

Zelfs de hoogste baas lijkt daar geen moeite mee te hebben. Een andere verslaggever, van website The Verge, vertelde Silverman hoe hij in 2016 een interview had weten te versieren met Mark Zuckerberg. Die vertelde hem enthousiast over een testvlucht van een nieuwe internetdrone. Het ding bleef langer in de lucht dan verwacht en daarna was het veilig geland, zo meldde The Verge op basis van wat Zuckerberg had verteld. Maanden later bleek de test nogal anders te zijn verlopen: de drone was neergestort.

Interview met Shell-topman Ben van Beurden

Het Financieele Dagblad

Eric SmitHet Financieele Dagblad opende er de krant mee: ‘Shell denkt na over vertrek uit Nederland’. Het was volgens de zakenkrant het meest nieuwswaardige wat de topman van het energieconcern in zijn interview had te vertellen.

Het leek mij persoonlijk geen nieuws: het bedrijf denkt daar immers al veel langer over na en gebruikt naast intensieve en lobby en sponsoring van hoogleraren dat ‘nadenken’ over het opheffen van het Nederlandse hoofdkantoor als drukmiddel om de Nederlandse overheid de gewenste kant op te krijgen. Nu het plan van het kabinet om de dividendbelasting definitief van tafel is, wordt het dreigement weer openlijk uitgesproken. Unilever, die andere Brits-Nederlandse reus, heeft de knoop kort geleden zelfs al doorgehakt.

Een eventueel vertrek van Shell zal het prestige van Nederland en het ego van de premier mogelijk gevoelig treffen, maar economisch is er weinig aan de hand. Het afschaffen van de dividendbelasting ten faveure van een relatief kleine groep Britse eigenaren daarentegen — kosten: ongeveer 2 miljard euro per jaar — treft de Nederlandse samenleving wél economisch.

Van Beurden had het graag anders gezien. Hij moest zijn aandeelhouders, die jaarlijks zeer hoge dividenduitkeringen verwachten, ernstig teleurstellen. De coronacrisis heeft Shell zwaar getroffen en voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog wordt het dividend verlaagd. Van Beurden heeft de taak om het bedrijf te te saneren, te reorganiseren en op een duurzamere koers te zetten. Dat laatste zal niet snel gebeuren, blijkt uit de woorden van de topman (die de laatste maanden uitsluitend vanuit zijn huis in Wassenaar het olieconcern heeft bestuurd). Sinds 2016 investeerde Shell 2,3 miljard in nieuwe vormen van energie. Dat lijkt veel, maar is een schijntje als je het tegenover het totaal aan investeringen van het concern in die periode zet: zo’n 89 miljard.

Ook doet Van Beurden laconiek over de relatief geringe olie- en gasreserves waar het concern over beschikt. Ze behoren volgens analisten tot de laagste in de sector en zouden mogelijk een bedreiging zijn voor de levensvatbaarheid van het concern. De oliereserves die Shell liggen vooral in de diepste delen van de oceanen. Volgens Van Beurden valt het allemaal mee met de oliereserves, want: ‘technische discussie’. ‘Als je portefeuille heel zwaar leunt op diepzee en vloeibaar gas, is de regelgeving van de Amerikaanse toezichthouder zo dat relatief weinig reserves kunt boeken.’ Het is ‘puur een boekhoudkundige afweging’, aldus Van Beurden. Dat het winnen van die moeilijk bereikbare oliereserves veel risicovoller is voor het milieu — de kolossale ramp met het BP-platform Deepwater Horizon herinnert daaraan — speelt klaarblijkelijk geen grote rol in het denken van de topman.

De ambitieloosheid van Van Beurden om het bedrijf een duurzame kant op te krijgen blijkt vooral uit zijn laatste woorden: ‘Ik denk niet dat je sneller kunt lopen dan de maatschappij en je klanten. Je kunt ze aanmoedigen en laten zien dat als de maatschappij de juiste dingen kiest, wij dan ook de daad bij het woord voegen.’

Corona besmet ook politieke donaties

The New York Times

Dennis l’Ami — Met de Amerikaanse presidentsverkiezingen in aantocht draaien de politieke fondsenwervingsmachines aan de andere kant van de oceaan overuren. Honderden miljoenen dollars zijn al bijeengebracht om maar zoveel mogelijk advertentieruimte te kunnen kopen en verkiezingsbijeenkomsten te organiseren.

Voordat de kiezers in november hun stem uit mogen brengen, moet de Republikeinse partij eerst nog even een rivaal onder controle krijgen. Niet Joe Biden, de Democratische tegenstrever van de Republikeinse kandidaat Donald Trump, maar het coronavirus is momenteel Trumps zwaarste tegenstander.

De Grand Old Party wilde aanvankelijk haar landelijke bijeenkomst houden in Charlotte, North Carolina. Maar omdat die stad kampt met een stijgend aantal corona-besmettingsgevallen, wordt vooralsnog uitgeweken naar een locatie in het 600 kilometer zuidelijker gelegen Jacksonville, in Florida.

Dit brengt echter een groot financieel probleem met zich mee voor de Republikeinen. Er zijn al tientallen miljoenen dollars uitgegeven in Charlotte, dat nu een soort veredelde buurtbarbecue zal organiseren. Donateurs die eerder gul de beurs trokken, twijfelen nu om dat nog eens te doen omdat ook Jacksonville bepaald niet vrij is van het virus. Sterker, in de afgelopen week werd in Florida een recordaantal nieuwe besmettingen genoteerd. ‘Ik wil mensen niet aanmoedigen ziek te worden,’ zei Stanley S. Hubbard, een miljardair die al meer dan twee miljoen dollar doneerde sinds de verkiezing van Trump.

Hongkong lijkt te worden ingelijfd bij China. Wat nu?

The Guardian

Peter Hendriks — De dagen van Hongkong als democratische enclave binnen China zijn geteld. China heeft een aantal maatregelen genomen om de democratische rechten van Hongkong in te dammen.

In een nieuwe wet worden de verboden activiteiten vaag omschreven als ‘misdaden die samenhangen met de veiligheid’. Berecht worden op het vasteland en gevangenisstraffen tot levenslang zijn mogelijk. De Chinese veiligheidsdiensten worden actief in de stad, en er komt een speciale politiemacht met bevoegdheden die typisch zijn voor een dictatuur. Iedere bewoners van de voormalige Britse Kroonkolonie begrijpt dat het vanaf nu een kwestie is van in de pas lopen met Beijing.

In 1984 onderhandelde het Verenigd Koninkrijk (VK) met China over de toekomst van Hongkong. Er moest van alles geregeld worden voor als de ‘huurovereenkomst’ die de twee landen hadden over de stad in 1997 zou aflopen. De afspraak was dat de zogeheten ‘één land, twee systemen’-overeenkomst vijftig jaar zou worden geëerbiedigd.

De nieuwe wet blaast dit akkoord op, maar er is niets dat de Britten kunnen doen: China is een aantal maten te groot geworden. Zelfs brede internationale druk zou China koud laten. Er is één ding dat de Britten kunnen doen: veel bewoners van de voormalige Kroonkolonie hebben ook een Brits paspoort, en kunnen zich dus vestigen in het VK. Dat moet volgens de schrijver niet belemmerd worden.

Coronacrisis legt pijn modesector bloot

Vrij Nederland

Judith Spanjers — Als het soms wel lijkt alsof je het hele jaar kleding in de uitverkoop kunt kopen, dan kan dat kloppen: een gereguleerde uitverkoop is volgens het ministerie van Economische Zaken in Nederland juridisch niet haalbaar. Dat schrijft Vrij Nederland in een verhaal over de gevolgen van de coronacrisis voor de modesector.

Kleinere mode-ondernemers vroegen via een petitie om zo’n eenmalige regulering, omdat ze bang zijn dat de grote retailers zó vroeg met de sale beginnen om van hun oude collecties af te komen, dat ze wel mee móéten gaan — en dan geen kans meer hebben om de collectie die nu in de rekken hangt nog voor het volle pond te verkopen.

Door de lockdown sloten textielfabrieken, stoffenweverijen, kledingwinkels en andere producenten de deuren. Dat zorgde voor een ramp bij de textielfabrieken. Anne van Lakerveld van Fairwear: ‘De fabrikanten zijn door harde afspraken met merken tot aan de verzending verantwoordelijk voor de kleding. Daarmee zitten ze nu in een hele lastige situatie.’

Volgens de Belgische ontwerper Dries van Noten biedt de coronacrisis de kans om milieuvriendelijker en sociaal duurzamer te werken. Hij riep in een open brief aan creative directors, inkopers en ceo’s op tot ingrijpende verandering. De volledige prijzen zouden weer gerekend moeten worden tot het eind van het seizoen en daarna zou de uitverkoop pas moeten starten.

De oorsprong van de de anderhalvemetermaatregel

De Volkskrant

Judith Spanjers — De coronaregels zijn versoepeld, maar de 1,5 meter blijft nog steeds in stand. In de Volkskrant deze week een reconstructie over deze maatregel. Waarom moeten wij eigenlijk deze afstand houden, en houden andere landen één of twee meter aan?

De Volkskrant schrijft over de eerste onderzoeken in 1897 naar wegvliegende bacteriën door de Duitse hygiënist en bacterioloog Carl Flügge. Proefpersonen moesten hoesten, praten en schreeuwen; daaruit bleek dat de bacteriën zelden verder dan één tot twee meter van de proefpersonen af belandden.

Onze anderhalve meter lijkt terug te voeren op het Nederlandse voorschrift dat er tussen ziekenhuisbedden anderhalve meter tussenruimte moet zitten. Of de 1,5 meter de oplossing is om een besmetting te voorkomen, is moeilijk te onderzoeken. Volgens hoogleraar infectieziekten Annelies Verbon heeft het echter ook een belangrijke symboolfunctie: ‘Door deze maatregel komen mensen niet meer in de verleiding om handen te schudden, elkaar op de schouder te slaan en elkaar te omhelzen. Alleen al daarom denk ik dat het heel verstandig is dat we de afstandsregel hebben behouden.’

Weer open for business of niet? Dat bepaalt de economie zelf wel

The New Statesman

Peter Hendriks — Sommige politici, Trump voorop, hameren erop dat ook een pandemie niet genoeg reden is om de economie langdurig op slot te houden. De gevolgen daarvan zijn volgens deze leiders te ernstig. Nieuw onderzoek wijst er echter op dat het weinig uitmaakt of je als overheid de economie nu wel of niet op slot doet. Veel bepalender is het vertrouwen van de mensen.

Het blijkt dat de omzet na opening van de restaurants, cafés en winkels niet wezenlijk verbetert als grote groepen het nog niet vertrouwen. In Florida bleven na opening van de economie de consumentenbestedingen net zo onder druk staan als in New York, toen die staat nog steeds op slot zat.

Oude statistieken uit de tijd van de Spaanse griep laten hetzelfde zien. Staten die de economie niet op slot deden, lieten dezelfde daling in de consumentenbestedingen zien als staten die wel op slot zaten. Uiteindelijk bepaalt de consument of het al dan niet veilig genoeg is om weer naar buiten te komen.

Redactie
Redactie
Gevolgd door 639 leden