Follow the Money selecteert

    Wat lazen we afgelopen week? De Italiaanse econoom Mariana Mazzucato won afgelopen week de 'Not the nobel prize' voor haar onderzoek van het begrip waardecreatie. China heeft zo haar eigen methode om met de protesten in Hong Kong om te gaan. Op het Fraude Film Festival was naast de traditionele witteboordencriminaliteit een boeiende film over kinderarbeid te zien.

    Weer blijkt een veelbelovende startup niet de nieuwe Apple te zijn

    Business Insider / ABC 

    Arjan van der Linden – Twee maanden geleden was WeWork de meest veelbelovende startup van de Verenigde Staten. Amerikaanse investeerders wreven in hun handen toen het kantoorverhuurbedrijf zijn beursgang aankondigde: zou dit dan eindelijk de nieuwe Apple of Amazon worden? Nee, bleek al gauw toen het prospectus van de onderneming openbaar werd. Daaruit bleek dat mede-oprichter Adam Neumann allerlei conflicterende belangen had, en dat het veel minder goed ging met het bedrijf dan hij altijd had verkondigd. Inmiddels is de waardering bijgesteld van 47 naar rond de 10 miljoen dollar, de beursgang afgeblazen en Neumann op straat gezet.

    Dat doet denken aan het verhaal van Theranos; ook dat was een veelbelovende startup met een excentrieke oprichter die de zaken naar buiten toe een stuk zonniger voorstelde dan ze van binnen waren. De podcast die ABC over deze affaire maakte (The Dropout) legt mooi bloot hoe oprichter Elizabeth Holmes de wereld liet geloven dat haar bedrijf de wereld ging veranderen én hoe zelfs de meest gehaaide investeerders daar met open ogen intrapten. De moeite waard om eens terug te luisteren.

    Niet de Nobelprijs

    Project Syndicate

    Thomas Bollen – Het magazine the Mint heeft een nieuwe prijs voor economen in het leven geroepen: Not the Nobel Prize. Het idee erachter is het promoten van pluralistisch denken over de economie. De status quo in de economische wetenschap geeft een te eenzijdig beeld wat betreft de economische uitdagingen van onze tijd, en baseert zich grotendeels op achterhaalde theorieën en modellen.

    De winnaar van dit jaar is de Italiaans econoom Mariana Mazzucato. Zij schreef eerder over innovatie door overheden in The Entrepreneurial State en publiceerde vorig jaar The Value of Everything, waarin ze het economisch begrip ‘waardecreatie’ onder de loep legt. Veel van onze economische groei is in werkelijkheid helemaal geen waardecreatie maar waarde-extractie.

    In dit artikel op Project Syndicate beschrijft ze de waarde-extractie die plaatsvindt in onze platformeconomie. Enkele grote bedrijven hebben daarin te machtige posities verworven. Dat stelt hen in staat om waarde te onttrekken aan consumenten en werknemers. Ze bepleit een hervorming van onze digitale economie.

    De timing van Boris Johnson is in elk geval goed

    Der Spiegel

    Peter Hendriks – Boris Johnson heeft het gevoel dat hij met zijn nieuwe Brexit-voorstellen een stuk is opgeschoven richting de EU en wil daar een beloning voor. Hoe hangt de vlag er op het continent nu bij? Duitsland en Frankrijk willen eigenlijk geen ‘no deal’-Brexit. Duitsland vreest zelfs dat dit het duwtje kan zijn dat het land in een recessie doet tuimelen. Wat dat betreft heeft Johnson de wind dus mee. Hij praat dan ook bij voorkeur met Angela Merkel.

    Het probleem blijft Ierland, en daar zal de komende weken over onderhandeld worden. Uiteindelijk wil de EU een open grens tussen Noord-Ierland en de Ierse Republiek en een douane-unie met de rest van het Verenigd Koninkrijk (VK). Er lijkt nu in Brussel gedacht te worden aan alleen een douane-unie met Noord-Ierland, zonder de rest van het VK, dat dan over een aparte import/export-deal met de EU moet onderhandelen. Johnson zet in zijn voorstel in op alleen tijdelijk vrij verkeer voor landbouwproducten tussen Noord-Ierland en de Republiek.

    Der Spiegel ziet wel kansen voor een compromis, maar niet voor 31 oktober. Een aanvraag tot opschuiven van de deadline lijkt onontkoombaar voor Johnson, temeer daar Johnson geen meerderheid heeft in het Lager Huis.

    Valse herinneringen

    The Guardian

    Nikki Sterkenburg – Al decennialang gebruikten de Amerikaanse opsporingsdiensten ‘forensische hypnose’ om misdaden op te lossen. Hoewel allang bewezen is dat deze methode op z'n zachtst gezegd nogal rammelt, worden getuigenissen onder hypnose nog steeds gebruikt in zaken waar mensen de doodstraf krijgen. In een specifiek geval herinnerde een gehypnotiseerde getuige zich dat hij pizza at in een restaurant dat geen pizza op de kaart had staan, zag hij tatoeages bij iemand die geen tatoeages heeft, en dat hij gestoken werd door een schaar of een mes terwijl daar geen fysiek bewijs voor was. Interessante longread over waarheidsvinding.

    Koste wat het kost olieproductie herstellen

    The Wall Street Journal

    Dennis Mijnheer – De inzet van explosieve drones heeft een nieuwe dimensie gekregen. Houthi-rebellen uit Jemen zorgden drie weken geleden voor een aantal voltreffers op olie-installaties in Saoedi-Arabië. In een klap werd er een gat geslagen in de productie van staatsoliebedrijf Saudi Aramco. De schade leidde tot een dagelijks productieverlies van bijna 6 miljoen vaten olie, circa 6 procent van de wereldolieproductie. The Wall Street Journal blikt terug op de precisieaanvallen op ’s werelds grootste olieraffinaderij Abqaiq en het olieveld Khurais. De WSJ-journalisten achterhaalden dat de Saoedi’s alles op alles zetten om reserveonderdelen te bestellen om daarmee de productie weer op gang te krijgen. Onderdelenbouwers krijgen ‘genereuze’ aanbiedingen om onderdelen asap te produceren en te leveren. Het hoogtepunt van de WSJ-productie betreft fascinerende satellietbeelden waarmee lezers meegenomen langs de getroffen terreinen. Dee precisie van de aanvallen wordt goed zichtbaar.

    Voetbalsoap na overname

    NRC Handelsblad

    Daan Appels – De Nederlandse voetballerij kent een rijke historie aan bestuurders en investeerders met vlotte verhalen en vluchtige visioenen. Nieuw in de serie is Mauricio de la Vega, afgaande op het NRC-artikel een paradijsvogel die veel Roda-supporters het liefst met pek en veren Kerkrade willen uitjagen. NRC verrichtte eind augustus al een interessant onderzoek naar de Mexicaanse investeerder van Roda JC. Afgelopen week volgde een nieuwe beschouwing, nadat De la Vega door de eigen supporters uit het stadion werd gezet. Over financieel gegoochel, totale chaos en een investeerder die niet investeert.

    Karel Aalbers wilde ooit met Vitesse de Engelse topclub Manchester United achterna. De toenmalig voorzitter had Vitesse knap van de eerste divisie naar Europees voetbal gebracht. Als onderdeel van zijn plan moest de Arnhemse voetbalclub een eigen televisiezender, reisbureau, hotel en assurantiekantoor krijgen. Die potentie had Vitesse, vond Keizer Karel. Want wanneer je een grote cirkel om Arnhem heen trok en voor het gemak het Ruhrgebied meepakte, dan kon de club rekenen op miljoenen fans. Uiteindelijk stapte Aalbers ‘na goed overleg’ met de raad van toezicht van Vitesse op, de eredivisionist met een miljoenenschuld achterlatend.

    Aalbers komt uit de Arnhemse regio (Velp) en heeft een geel-zwart Vitessehart. Van De la Vega is het onwaarschijnlijk dat hij posters van Roda JC in zijn kinderkamer had. Eerder was hij investeerder bij de Spaanse voetbalclub Murcia, maar ook hier was zijn voorliefde voor dure pakken indrukwekkender dan zijn betalingsmoraal, zo bleek uit het NRC-artikel van augustus. De la Vega ontkende de aantijgingen, maar de situatie leidde wel tot vergelijkbare scenes als voor het Parkstad Limburg Stadion vorige week, waar boze Spaanse supporters hem het stadion niet inlieten. Columnist Sjoerd Mossou duidde de voetbalsoap in Kerkrade treffend in het AD: tien minuten googlen en een telefoontje naar Mexico hadden een hoop ellende voorkomen. Roda JC, ook interessant voor mensen die niets om voetbal geven.

    Filmtip: Kinderarbeid

    YouTube/Fraude Film Festival

    Dennis Mijnheer – In het EYE Filmmuseum waren de afgelopen dagen klassieke ‘witteboorden’-documentaires te zien zoals The Panama Papers en The Kleptocrats (de miljardenfraude bij het Maleisische staatsfonds 1MDB). Deze vertoningen maakten deel uit van het Fraude Film Festival dat dit jaar, onder leiding van Eelco Bosch van Rosenthal (Nieuwsuur), het thema ‘uitbuiting’ had gekregen. Daardoor was er ruimte voor een documentaire die het niveau ontstijgt van graaiende handelaren en amorele medewerkers van trustkantoren en banken. De programmaraad had de namiddag ingeruimd voor de docu The Price of Free. In de docu wordt de Indiase mensenrechtenactivist Kailash Satyarthi (Nobelprijs voor de Vrede 2014) op de voet gevolgd in zijn strijd om kinderen te bevrijden uit handen van fabriekseigenaren. Het levert – gedoseerd – hartverscheurende beelden op waar kinderen, soms nog kleuters, van ’s ochtends vroeg tot ’s nachts, werken in aftandse ateliers. Hun ouders wonen honderden kilometers verderop, of de ouders zijn spoorloos, of ze hebben voor een fooitje, 2000 roepie, hun kind ‘verkocht’ om te werken in een fabriek. De documentaire maakt pijnlijk duidelijk wat kinderarbeid precies inhoudt en welke dilemma’s er spelen. Een absolute aanrader.

    De Chinese methode

    Foreign Affairs

    Eelke van Ark – Al maanden rommelt het in Hong Kong: demonstranten trekken de straat op voor meer democratie in speciale bestuurlijke regio van China. In Peking gaan stemmen op om het leger op de protesten af te sturen, maar de regering houdt zich tot nu toe in. Dat is niet uit angst voor imagoschade, beweren ingewijden anoniem tegenover Foreign Affairs, maar omdat de onrust niet als een politiek probleem wordt ervaren in plaats van een economisch probleem. Hoge huren en stagnerende lonen maken het leven moeilijk voor gewone burgers en de regering in Peking ziet het aanpakken van die problemen dan ook als de oplossing. De Chinese leiders verwachten dat de demonstraties vanzelf zullen stoppen.

    Over goed en fout in de biomassadiscussie

    EASEC

    Ties Joosten – Biomassa is essentieel voor het halen van de klimaatdoelen, roept de een. Biomassa verbranden is slechter voor het klimaat dan het verbranden van steenkool, roept de ander. Hoe kan het dat er over het verbranden van biomassa zó verschillend wordt gedacht? Ik doe een poging om de uitgangspunten in deze discussie in kaart te brengen.

    Laten we beginnen bij houtafval dat overblijft bij het maken van planken voor in de bouwindustrie of een tak die van een boom afvalt. Als je dat hout in de buitenlucht laat rotten, komt er hoe dan ook CO2 vrij. Het verbranden van dat hout, en daarmee elektriciteit opwekken (waarvoor je dan dus geen steenkool of gas nodig hebt), is vanuit klimaatperspectief dan een goed idee. Daar zijn de meeste mensen het wel over eens.

    Maar wat nu als je een complete boom kapt om die te verbranden? Als je dan geen boom terug plant, is dat sowieso slecht voor het klimaat. Ook daarover is iedereen het eens.

    Maar wat nu, als je wél een boom terugzet? Dan beginnen de meningen uiteen te lopen. Dat heeft alles te maken met de carbon payback period: de tijd die een jong boompje nodig heeft om de CO2 die bij het verbranden van een oude boom vrijkomt, weer op te nemen. Hoe lang die carbon payback period precies is, verschilt per boom of plant en is onder meer afhankelijk van de manier waarop een bos beheerd wordt.

    Bij sommige vormen van biomassa is de carbon payback perio_ meerdere decennia. Als je dan wilt weten of dat ‘goed’ of ‘slecht’ is, zul je eerst de vraag moeten beantwoorden hoe lang je denkt dat ‘we’ nog hebben om de klimaatcrisis af te wenden. Het Parijsakkoord verplicht ons om de opwarming van de aarde in 2100 te beperken tot maximaal 1,5 tot 2 graden. Dat vertaalt zich in een CO2-uitstootreductie van 95 procent in 2050 en 50 procent in 2030. Daarvoor hebben we dus nog 11 jaar. Biomassa met een langere carbon payback period dan 11 jaar kunnen de wereldwijde klimaatambities dus inderdaad geweld aan doen. Tegelijk snapt iedereen dat het voor onze klimaatdoelen over 11 jaar dan wellicht beter is om aardgas of zelfs steenkool te verbranden, maar voor het grotere klimaatdoel in 2100 (en daarna) is dat natuurlijk weer slechter.

    Laat me daarom afsluiten met een oproep. Zie alsjeblieft dat er overeenstemming bestaat: sommige vormen van biomassa vindt iedereen goed, sommige vormen vindt iedereen slecht. Wat dan overblijft is een debat over de vraag welke biomassa met welke carbon payback period zich op welke manier verhoudt tot de klimaatdoelen van Parijs. Een inhoudelijk debat dus, waarin termen als ‘goed’ en ‘fout’ een zinloze simplificatie van de werkelijkheid zijn.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Redactie

    Gevolgd door 255 leden

    Volg Redactie
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren