© Matthias Leuhof

Follow the Money selecteert: 7 juni 2020

1 Connectie

Onderwerpen

FTMS
21 Bijdragen

Ook deze week lazen onze redacteuren weer mooie en nuttige artikelen elders. In onze bloemlezing van deze week: familiebedrijf Bavaria heeft meer hinder van belastingontwijking dan van corona, Nederlandse vrouwen die tussen 1956 en 1986 onder grote druk hun kind afstonden willen de staat aanklagen, waarom je een wetenschapper niet met politieke verantwoordelijkheid moet opzadelen, en je lam klikken voor een grijpstuiver. Prettig weekend!

EU-strategie biodiversiteit haalt weinig uit

EUobserver

Peter Teffer – Dit jaar moest het zover zijn: de Europese Unie zou het verlies aan biodiversiteit een halt toeroepen en die waar mogelijk zelfs herstellen. De Europese Commissie stelde er in 2011 een biodiversiteitsstrategie voor op. Er werd zo’n 86 miljard euro begroot voor de periode 2014-2020, grotendeels via het Europees landbouwbeleid GLB.

De Europese Rekenkamer kwam afgelopen week met een hard oordeel over het Europees biodiversiteitsbeleid. De landbouwsubsidies uit het GLB hebben maar een ‘beperkt’ effect gehad, er was een ‘gebrek aan coördinatie’ tussen de strategie en het GLB, en de biodiversiteitsstrategie bevatte te weinig concrete doelen, waardoor het moeilijk is om te bepalen of en zo ja welke vooruitgang er nu eigenlijk is gemaakt.

Het rapport van de EU-Rekenkamer komt op een belangrijk moment, nu de EU-instellingen aan de slag gaan met het vormen van de Green Deal. Om daar een succes van te maken moet ook het GLB worden hervormd. Lidstaten krijgen binnenkort meer te zeggen over de uitvoering van het GLB, en de Rekenkamer drukt hen op het hart om vooral met meetbare beloftes te komen om biodiversiteitsverlies tegen te gaan. Follow the Money komt binnenkort met een artikel over dit onderwerp.

Onder druk werken wetenschap en politiek niet goed samen

Der Spiegel

Peter Hendriks Christian Drosten (48) is de sterviroloog van Duitsland. Hij is de directeur van het prestigieuze Robert Koch Instituut, en daarmee de belangrijkste adviseur van de Duitse regering op het gebied van Covid-19. Der Spiegel beschrijft hoe lastig het voor een wetenschapper is om opeens te worden beschouwd als een politiek figuur. Hij ontvangt haatmails en is het slachtoffer van een lastercampagne van Bild Zeiting. Extra lastig is dat wetenschappers op basis van nieuwe informatie hun mening horen bij te stellen, terwijl ‘draaien’ voor politici een hoofdzonde is.

Drosten veranderde bijvoorbeeld meermaals van mening over de besmettelijkheid bij kinderen. Aanvankelijk geloofde hij dat kinderen veel minder besmettelijk zijn en dat scholen en de kinderopvang gewoon open konden blijven. 

Niet veel later las hij in een Amerikaans artikel dat tijdens de Spaanse griep-pandemie het sluiten van de scholen in de VS een belangrijke rol had gespeeld bij het terugdringen van de ziekte. Dat opende zijn ogen. Opeens was hij tegen het openblijven van scholen en deelde dit ook mee aan Angela Merkel. 

Vervolgens besloot Drosten een onderzoek te doen naar de besmettelijkheid van kinderen tijdens de sars-uitbraak. Drosten was namelijk ooit lid van het team dat het sars-virus ontdekte. Uit zijn onderzoek bleek dat bij het (aan Covid-19 verwante) sars-virus, kinderen wel degelijk even besmettelijk zijn als volwassenen. Hij stuurde zijn onderzoek aan een aantal andere wetenschappers voor een reactie, waarna het uitlekte en gezien werd als de definitieve waarheid.

Daarop volgde een onderzoek van de universiteit van Heidelberg onder 2500 kinderen. In de eerste versie van dat rapport werd geconcludeerd dat kinderen niet alleen minder vaak ziek worden van Covid-19, maar dat ze ook minder ernstig ziek worden. Aldus werd uitgesloten dat kinderen een grote rol spelen bij de verspreiding van het virus. Deze conclusie werd ook weer door de politiek gebruikt: de scholen gingen open en de samenleving kreeg wat meer ruimte.

Met andere woorden: er zijn belangrijke politieke besluiten genomen op basis van wetenschappelijk onderzoek dat nog niet door een grondige toetsingsfase was gegaan.

Afstandsmoeders en weggeefkinderen willen staat aanklagen

Trouw / Omroep Gelderland

Judith Spanjers Dagblad Trouw en Omroep Gelderland hebben samen een groot onderzoek gedaan naar de gevolgen van de adoptiewet. Deze wet zorgde ervoor dat tussen 1956 en 1986 naar schatting 13.000 tot 20.000 vrouwen onder grote druk afstand deden van hun baby.

De onderzoeksjournalisten deden archiefonderzoek bij de Federatie van Instellingen voor de Ongehuwde Moeder en haar kind (FIOM), de Rijksinspectie van de bevolkingsregisters en het Gelders Archief. Ze spraken met afstandsmoeders en -kinderen, oud-medewerkers, gemeenten, experts en onderzoekers.

De journalisten vertellen onder meer het verhaal van Trudy Scheelen-Gertsen. Zij beschrijft hoe ze in 1968 als 22-jarige vrouw door nonnen van de Paula Stichting in Oosterbeek werd gedwongen haar kind af te staan. Ze weigerde om, net als de andere vrouwen daar, geblinddoekt te bevallen. Zij heeft haar kind destijds nog een aantal keren kunnen zien, maar uiteindelijk zette de kinderbescherming haar uit de ouderlijke macht.

Scheele-Gertsen, die vorig jaar haar drie kinderen pas vertelde wat er in 1968 met haar oudste kind is gebeurd, wil de Nederlandse Staat nu aansprakelijk stellen. Ze eist niet alleen erkenning voor het leed dat haar is aangedaan, maar wil ook weten wat er precies is gebeurd in die periode waarin meer dan tienduizend vrouwen hun kind afstonden. Ook adoptiekinderen overwegen de staat aansprakelijk te stellen.

Belastingvoordelen multinationals doen Bavaria meer pijn dan corona

Het Financieele Dagblad

Arne van der Wal – Hij was nog geen 45 en amper een jaar ceo toen zijn vrouw eind februari flink ziek werd. Peer Swinkels, het hoofd van familiebedrijf Bavaria, was met zijn gezin op wintersportvakantie geweest in Noord-Italië. En het Brabantse Lieshout, waar het hoofdkantoor van Royal Swinkels Family Brewers en de bierbrouwerijen zijn gevestigd, grenst aan het gebied waar de meeste mensen zijn gestorven aan de gevolgen van Covid-19. Voor Swinkels stond het vast. Corona. Ze gingen in quarantaine.

Maar toen zijn vrouw uiteindelijk toch werd getest, was het resultaat negatief. Swinkels kan het nog steeds maar moeilijk geloven. Hoe dan ook was in maart voor hem zowel privé als voor zijn bedrijf een ‘interessante’ periode aangebroken. Horeca, festivals, voetbalclubs en studentenverenigingen – in een klap viel een groot deel van de bieromzet weg. Dat was niet het enige: op het hoogtepunt van de epidemie was 30 procent van zijn werknemers met ziekteverlof. Uiteindelijk is bij slechts twee personen corona vastgesteld.

In dit interview met Het Financieele Dagblad vertelt Swinkels hoe zijn bedrijf met de crisis omging. Het gesprek biedt tussendoor een verhelderende blik op het verschil tussen een familiebedrijf – de in 1680 opgerichte brouwerij is sinds 1773 eigendom van de familie Swinkels – en de Bookings, KLM’s en Hema’s van deze wereld. Als het moeilijk wordt, staat de familie klaar. Voor elkaar, maar ook voor de gemeenschap waarvan ze deel uitmaakt.

Dat is mooi. De kabinetten onder leiding van Rutte hebben zich er altijd op laten voorstaan zeer begaan te zijn met familiebedrijven, de ruggengraat van de Nederlandse economie. Als ergens een prijs uit te reiken viel, was of de premier zelf of iemand van zijn partij erbij. De lovende woorden over de kracht van het familiebedrijf klinken echter vals voor wie naar de werkelijkheid kijkt.

Swinkels kan zijn frustratie daarover niet onderdrukken. ‘Nederland faciliteert in feite via fiscale regelgeving dat buitenlandse multinationals hier heel goedkoop zaken kunnen doen en business kunnen opbouwen. De familiebedrijven worden vol en vol aangeslagen [..] 53 procent van het bbp in Nederland is afkomstig van familiebedrijven in dit land en die betalen alle belastingen.’ Ondernemers als Swinkels ervaren aan den lijve waarvoor Den Haag doof en blind is: die fiscale ongelijkheid ondermijnt kleine en middelgrote ondernemingen, en daarmee uiteindelijk onze welvaart. Swinkels oproep tot ‘een moreel debat over het bedrijfsleven’ is me uit het hart gegrepen.

Een lamme arm om een paar centen bij elkaar te klikken

Vrij Nederland

Judith Spanjers – Onlangs ging journalist Jeroen van Bergeijk undercover bij de klantenservice van Wehkamp. Deze keer onderzoekt hij de wereld van de clickworkers van Amazon. Een voor mij onbekende wereld, maar Bergeijk geeft een mooie inkijk in het leven van deze clickworkers. Je kunt voor een paar cent per muisklik klusjes verrichten voor gespecialiseerde platforms als clickworker.com, Prolific en Mechanical Turk, een onderdeel van Amazon.

Van Bergeijk klikt zich een lamme arm voor een paar centen en verbaast zich erover dat mensen dit werk willen doen. Zo’n half miljoen mensen over de hele wereld werken voor Mechanical Turk, ook wel MTurk genoemd. Bergeijk beschrijft het werk als geestdodend waarbij je uren achtereen, als een robot, dezelfde handelingen verricht. Bergeijk moet taken doen waarvan je denkt dat ze intussen wel door algoritmes en machines worden gedaan, maar waar mensen toch efficiënter blijken te zijn. Het gaat van het inkleuren van hondenoren tot het overtypen van kassabonnetjes. Het meest voorkomende werk is foto’s markeren. Zoals lijntjes trekken op kruispunten van voetgangers en voertuigen, in- en uitstappende passagiers op metrostations markeren, maar ook het markeren van tepels van naakte vrouwen.

Het zijn vooral Amerikanen die het werk doen. Sommigen werken een paar uurtjes per maand, anderen maken weken van zestig uur. De verdiensten variëren van een paar dubbeltjes tot dertig dollar per uur.

Wetenschappers maken ook gebruik van clickworkers. Voor 50 cent mag je een hele vragenlijst invullen. Ook de Erasmus Universiteit maakt gebruikt van Mechanical Turk. De vraag is of de wetenschap hier arbeidsuitbuiting mee faciliteert. Hoogleraar psychologie Diane Pecher geeft toe dat de ethische kant hiervan niet is meegewogen. Inmiddels is afgesproken dat de ‘turkers’ nu zes dollar per uur betaald krijgen. ‘Er is iets goed mis met de samenleving als mensen zich tot dit soort platforms moeten wenden om in hun onderhoud te voorzien,’ zegt Pecher.

China profiteert van corona in Midden- en Zuid-Amerika

Deutsche Welle

Dennis lAmi Dat een crisis ook kansen biedt, blijkt tijdens de huidige pandemie. China heeft de afgelopen maanden meer contracten afgesloten in Colombia dan in de dertig jaar daarvoor. De grootste economie van Azië lijkt ook elders in Midden- en Zuid-Amerika voet aan de grond te zoeken.

In een video van Deutsche Welle stelt de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas dat Europa daarom meer aandacht zou moeten geven aan de Midden- en Zuid-Amerikaanse landen. In plaats van steeds te kijken naar de Verenigde Staten, Rusland en China zou de focus wel eens wat vaker naar het zuidwesten mogen worden verschoven, aldus Maas. Hierbij moet gedacht worden aan meer investeringen, zodat de concurrentiepositie ten opzichte van andere economische grootmachten niet verslechtert.

Wind op land – wie profiteert daarvan?

NRC Handelsblad

Ties Joosten Een mooi onderzoeksverhaal vanuit de Wieringermeer: een vlakke, dunbevolkte polder in de kop van Noord-Holland waar het altijd waait – een ideale locatie voor windmolens. 

Ook is de Wieringermeer een potentieel krimpgebied, waar economische activiteit weg trekt. En dus kwamen de windmolens er, waarna gigantische datacenters van onder meer Google en Microsoft in de polder neerstreken. Lokale politici blij, want economische activiteit, en de boeren die de windmolens op hun land hadden staan blij, want zij krijgen hoge vergoedingen. 

Maar de mensen die geen windmolen op hun land hebben, zitten erbij en kijken ernaar. Zij zijn niet blij, want ze delen alleen in de lasten van het project en zien niets terug van de lusten. Bovendien zijn talloze beloftes – van het aantal banen dat de datacenters zouden opleveren tot de benutting van de restwarmte – gebroken. 

Gebroken beloftes zijn natuurlijk nooit goed te praten. Maar wat het verhaal van NRC Handelsblad verder goed maakt, is dat inzichtelijk wordt hoe moeilijk het is om in een complexe energietransitie alle belangen te dienen. De individuele wensen om meer windmolens en datacenters zijn op zich best begrijpelijk. Het lijkt er alleen op dat de overkoepende regie ontbreekt. Maar ja: wie neem je dat kwalijk?

Redactie
Redactie
Gevolgd door 678 leden