Beeld via Freepik.com.
© CC BY SA

Follow the Money selecteert

Van zelfdodingen door K-pop tot de Haagse lobby en van curatoren in de zorg tot de telefoon van Trump: dit zijn de verhalen die je deze week echt gelezen moet hebben. Prettig weekend!

Handelsoorlog tussen China en Amerika schadelijk voor bossen in Rusland en Congo

TIME

Ties Joosten – De handelsoorlog tussen Amerika en China is schadelijk voor bossen in ontwikkelingslanden. TIME legt uitgebreid uit hoe dat komt, maar hier volgt een samenvatting in een notendop: Amerika exporteerde veel hout naar China, maar daarop worden tegenwoordig stevige tarieven geheven. Daarom halen de Chinezen hun voorraad nu uit andere landen, bijvoorbeeld Rusland en Congo. Daar zijn de duurzaamheidseisen veel minder streng, waardoor de bossen daar geschaad worden.

Wat ik daarnaast interessant vind aan het artikel, is hoe tussen de regels door het Amerikaanse bosbouwbeleid geprezen wordt om zijn duurzaamheid. Alleen volwassen bomen worden gerooid, die minder CO2 opnemen (omdat ze niet meer of minder hard groeien). Als die bomen sterven en op de bodem blijven liggen, zijn ze als aanmaakhout voor bosbranden. Vanwege de duurzame bosbouw, is de hoeveelheid bos in Amerika flink gegroeid, aldus TIME.

Volgens mij raakt dit aan de biomassadiscussie. Als biomassa uit Amerika komt, wordt dat door sommigen gezien als pertinent niet duurzaam. De redacteur van TIME lijkt hier dus een andere mening te zijn toegedaan (ook al gaat het hier over hout om meubels van te maken, niet om te verbranden).

Duitsers en Italianen hebben geen zin om te praten over de EU

Information

Peter Teffer – Kritiek op de Eurobarometer, de regelmatige opiniepeilingen van de Europese Unie, is niet nieuw. Eurosceptici vertrouwen de door de Europese Commissie betaalde peiling sowieso niet (‘Wij van WC-eend...’), maar ook wetenschappers wijzen al jaren op methodologische zwaktes en op het feit dat de vraagstelling ‘systematisch antwoorden in een pro-Europese, integratievriendelijke richting stuurt’.

Een onderzoek door het Deense Information haalt de reputatie van de peilingen nog verder onderuit. Het is namelijk openbare informatie hoeveel mensen per lidstaat voor de onderzoeken worden ondervraagd (in de meeste lidstaten, waaronder Nederland, rond de duizend en in enkele kleine lidstaten vijfhonderd mensen). Wat echter nog onbekend was, was hoeveel mensen afzagen van deelname. Journalist Christian Bennike wist de responspercentages boven water te krijgen. Volgens een politicoloog waren die ‘gruwelijk’.

Om te kunnen spreken van een representatieve steekproef is een responspercentage van tussen de 45 en 50 procent nodig, aldus Information. De vijf grootste EU-lidstaten voldeden niet aan dat criterium: Duitsland (15 procent), Frankrijk (31 procent), Italië (22 procent), Spanje (34 procent) en het Verenigd Koninkrijk (27 procent).

Als gevolg daarvan worden anti-EU-sentimenten onderschat, zeggen experts tegen Information: ‘Dat is omdat burgers die het meest kritisch zijn op de EU, meestal het minst geneigd zijn om mee te doen aan een lang vraaggesprek over de EU.’ Een woordvoerder van Eurobarometer erkent in het artikel dat de responspercentages omhoog moeten en geeft aan dat Eurobarometer daartoe maatregelen neemt.

Overigens doet Nederland het het beste van alle EU-lidstaten: 81 procent van de mensen die Eurobarometer begin 2018 benaderde, deden mee aan het onderzoek. Van hen zei maar liefst 85 procent dat ze het oneens waren met de stelling ‘Nederland kan een betere toekomst hebben buiten de EU’. Tegelijk zei 42 procent van de Nederlandse ondervraagden dat ze de neiging hadden de EU niet te vertrouwen.

Haagse lobbyregels aangescherpt

NRC

Vincent Harmsen – De wijze waarop Tweede Kamerleden zich moeten verhouden tot lobbyisten van de industrie, of tot medewerkers van ngo’s, is nu voor het eerst vastgelegd in de integriteitsregels van het parlement. Dat meldt NRC Handelsblad, dat de nieuwe regels onder de loep nam. In de nieuwe voorschriften is onder meer te lezen dat Kamerleden ‘altijd met mate’ afstand moeten bewaren tot lobbyisten, en niet in ruil voor een aanbod, zoals ‘buitenlandse reizen die geheel of gedeeltelijk door lobbyisten worden bekostigd’, beloftes mogen doen over hun handelswijze.

De aanscherping van de Haagse integriteitsregels komt door GRECO, de Groep van Staten Tegen Corruptie, een onderdeel van de Raad van Europa, die er bij Nederland jarenlang op aandrong.

In de nieuwe gedragsregels staat ook dat belangenverstrengeling altijd zo transparant mogelijk moet zijn, om daarmee ook de schijn van beïnvloeding te voorkomen. ‘Als een willekeurige toeschouwer zonder veel omwegen zou kunnen denken dat een bepaalde private omstandigheid van een lid van invloed is op diens stellingname in een publiek vraagstuk, kan het raadzaam zijn omstandigheden in het register te doen opnemen.’ Het register waar het hier om gaat is de administratie van de Tweede Kamer waarin onder meer de nevenactiviteiten van Tweede Kamerleden worden geregistreerd.

Trump liet zich makkelijk afluisteren

Washington Post

Bart de Koning – ‘Wie niets te verbergen heeft, hoeft nergens bang voor te zijn.’ Het is het meest afgekloven cliché over privacy, en verstandige mensen weten waarom het onzin is: iederéén heeft dingen te verbergen, al was het maar je pincode en je DigID. 

Voor politici geldt des te sterker dat ze dingen te verbergen hebben: het is niet de bedoeling dat buitenlandse mogendheden meeluisteren als ze met collega’s overleggen. Tussen alle schandalen van Donald Trump – toegegeven: dat zijn er meer dan een mens kan bijhouden – is er één dat relatief onderbelicht blijft: de systematische weigering van Trump om veilig te communiceren.

Hij blijft, ondanks talloze waarschuwingen van professionals, gewoon over onbeveiligde telefoonlijnen overleggen met mensen als Rudolph Giuliani. Dat betekent dat de Russen moeiteloos mee kunnen luisteren. Het is, zoals wel vaker bij Trump, onduidelijk of dat stompzinnigheid is of opzet. Schijnheilig is het zeker, want één van de belangrijkste thema’s in zijn haatcampagne tegen Hillary Clinton was dat ze mailde via een privé-server (‘Lock her up!’). Dit betekent ook dat iedereen die met Trump belt (bijvoorbeeld onze premier) er rekening mee moet houden dat de Russen meeluisteren.

Aasgieren zuigen Amerikaanse ‘nieuwswoestijn’ nog verder leeg

Joost Ramaer  Zo’n achttienhonderd Amerikaanse kranten legden de afgelopen vijftien jaar het loodje, berichtte de Financial Times eerder dit jaar. Steeds meer steden en streken in het uitgestrekte Amerikaanse platteland hebben helemaal geen krant meer die hen van lokaal nieuws voorziet. En dat terwijl recent onderzoek, in september aangehaald in FTMS, heeft uitgewezen dat die goeie ouwe papieren krant nog altijd veruit de belangrijkste bron is van serieus en onafhankelijk regionaal nieuws in de VS.

Toch kan het nog erger, signaleert Ken Doctor in zijn periodieke column Newsonomics op NiemanLab, een digitaal platform dat de oude en nieuwe media in de VS volgt.

Michael Ferro van Merrick Ventures en Heath Freeman van het hedgefonds Alden Global Capital, volgens Doctor ‘de twee meest gehate mannen in de Amerikaanse krantenwereld’, sloten onlangs een verrassend verbond, dat de inleiding lijkt tot de zoveelste megafusie in de nieuwsbusiness – en een nieuwe slachting onder titels en journalisten. Eerder dit jaar werd al bekendgemaakt dat Gannett en GateHouse gaan fuseren tot New Gannett. Zijn de partners de afgelopen jaren ieder voor zich al danig uitgehold, New Gannett wil nóg eens voor vierhonderd miljoen dollar gaan snijden in de kosten.

En nu verkoopt Ferro zijn aandeel van 25 procent in het beursfonds Tribune Publishing, uitgever van de Chicago Tribune, aan Freeman’s Alden, eigenaar van tweehonderd kranten verspreid over de VS onder het label MNG. Freeman betaalt Ferro 13 dollar per aandeel, 117,9 miljoen dollar in totaal; een premie van 33,6 procent op de beurskoers van Tribune Publishing van rond de tien dollar. Ferro stapte in 2016 in voor 8,50 dollar per aandeel, en heeft sindsdien alleen maar geld onttrokken aan het bedrijf.

Ferro werd vooral berucht door Tronc, de nieuwsrobot die hij bij Tribune introduceerde, en die door John Oliver in zijn tv-show Last Week Tonight op superieure wijze belachelijk werd gemaakt.

Maar voor zijn slachtoffers – lezers, journalisten en andere medewerkers van zijn Amerikaanse kranten – valt er weinig te lachen, constateert Doctor. Volgens hem betaalde Freeman een royale premie voor Ferro’s aandelen omdat hij kennelijk denkt het halfdode Tribune nog verder te kunnen uitzuigen. Hoe? ‘Melk je vergrijzende abonnees uit door hen per jaar 600 dollar of meer te laten betalen voor kranten die soms nog maar zes reporters hebben. Stop geen cent in die flauwekul van de “transitie naar digitaal”.’

Onlangs gingen MNG-journalisten in de Bay Area rondom San Francisco de straat op voor hogere salarissen. Zij kregen slechts één pay rise in de afgelopen tien jaar. Freemans Alden is de grootste winstmaker in de al jaren slinkende en worstelende Amerikaanse krantenwereld. In 2017 verdiende het hedgefonds 159 miljoen dollar in dat domein, een record. In de Bay Area wist Alden zijn winst de afgelopen zes jaar te verdubbelen, onder meer door 60 procent van zijn journalisten te ontslaan.

Ferro en Freeman zijn ‘de personifiëring van het aasgierenkapitalisme in een nieuwsbusiness die nog niet zo lang geleden begaan was met zijn missie en burgerplicht’, schrijft Doctor. ‘Die oude wereld is nu voorbij. De nieuwe, met zijn spookkranten, nieuwswoestijnen en van nieuws verstoken gemeenschappen, staart ons in de ogen.’ Zijn conclusie: ‘Het zijn de bankiers die momenteel besluiten wat nieuws is, en hoeveel mensen dat zullen maken.’

Zorginstellingen zetten familieleden buiten spel

De Groene Amsterdammer

Judith Spanjers – In de afgelopen jaren sprak ik tientallen cliënten en familieleden over misstanden in de zorg. Toen ik het onderzoek van De Groene Amsterdammer las, moest ik denken aan het verhaal van een cliënt die zich gegijzeld voelde bij een zorgaanbieder. Ze was niet tevreden over de zorg, mocht niet naar haar dagbesteding en ze had een vermoeden van fraude. Ze wilde weg, maar haar curator wilde niet meewerken. Ze kon geen kant op.

De macht van een curator is groot als het om zorgcliënten gaat. Uit onderzoek van Investico, Trouw, De Monitor en De Groene Amsterdammer blijkt dat zorginstellingen dat ook ontdekt hebben. Sinds vijf jaar mogen behalve familieleden ook zorginstellingen bepalen wie het bewind voert van een hulpbehoevende. Uit het onderzoek blijkt dat zorginstellingen bruut te werk gaan.

Instellingen schuiven op oneigenlijke gronden kritische bewindvoerders en mentoren aan de kant, en laten vertegenwoordigers aanstellen die precies doen wat de zorginstelling wil. In principe mogen zorginstellingen dit soort aanvragen alleen doen wanneer er geen familie is die dat kan. Maar ouders die al jaren als mentor voor hun verstandelijk beperkte kind zorgen, of familieleden die bewindvoerder zijn voor hun bejaarde ouders, worden door instellingen op een zijspoor gezet. Conflicten over zorg of financiën worden zo met powerplay beslecht. Rechters moeten de aanvragen van zorginstellingen controleren, maar doen dat onvoldoende.

Hoe een Republikeinse roofkapitalist een klein dorpje leegzoog

Fox News

Eelke van Ark – Het nieuwskanaal Fox News staat in haar thuisbasis, de Verenigde Staten, vooral bekend als spreekbuis voor hard-rechts Amerika. Deze week zond het kanaal echter een verrassend scherpe journalistieke reportage uit over wat de invloedrijke Republikeinse miljardair Paul Singer deed met het kleine dorpje Sidney in de staat Nebraska. Door de agressieve overname door zijn bedrijf Elliot Management van de voornaamste werkgever in Sidney – hengelsportgigant Cabela’s – en door dat bedrijf binnen een week weer te verkopen met een winst van 90 miljoen dollar, gingen 2000 banen verloren in het stadje dat ongeveer zesduizend zielen telt. Het gevolg: vrijwel iedereen in Sidney kreeg te maken met werkloosheid. Dat leidde tot een uittocht van inwoners, waardoor de huizenprijzen dusdanig kelderden dat die uittocht ook al snel weer stokte. Gezinnen zaten vast in wat nu een spookstad aan het worden was. 

Singer staat bekend als een ‘vulture capitalist’ die onder meer rijk werd door staatsschuld op te kopen van worstelende landen, om die vervolgens kapot te procederen om zijn investering met winst terug te krijgen. Zo ontving hij 2,4 miljard euro na een 15 jaar durende juridische strijd tegen de Argentijnse overheid. Toen Argentinië probeerde haar schulden te herstructureren was Elliot Management het enige bedrijf dat geen verlies op haar investering in Argentijnse staatsobligaties accepteerde. Via Amerikaanse en Afrikaanse rechtbanken legde Elliot de hand op verschillende eigendommen van de Argentijnse staat, waaronder een marineschip. Het leverde Singer uiteindelijk een winst van 300 procent op zijn investering op, geld dat uiteindelijk uit de zakken van de Argentijnse belastingbetaler kwam. 

Het is een treffende illustratie van de achteloosheid die gepaard gaat met zuiver winstbejag; of het nu om kleine gemeenschappen in eigen land of hele bevolkingen van andere landen gaat, alles is ondergeschikt aan het maximaliseren van de opbrengst. Links of rechts, dat soort kapitalisme staat uiteindelijk niemand aan. 

Canadees dorp kiest met tegenzin voor immigranten

The Walrus

Peter Hendriks Saint-Gédéon-de-Beauce, een dorpje in het Canadese Quebec, was tot voor kort stervende. Het heeft 2.200 inwoners en de jeugd trekt naar de grote steden om te studeren en komt vervolgens nooit meer terug. Het vreemde is dat het dorp ook Groupe Canam huisvest, de belangrijkste leverancier van stalen componenten voor de bouw in heel Noord-Amerika. Canam staat te springen om lassers en die zijn nauwelijks te vinden in de omgeving. 

Dit probleem speelt in de hele regio en het bedrijfsleven is een zoektocht begonnen naar Zuid-Amerikaanse en Europese arbeidskrachten. Canam heeft nu 100 Colombianen aangetrokken, die zich onlangs in Saint-Gédéon hebben gevestigd. 

Dat gaat alleen wel in tegen de politieke voorkeur van de bevolking. De hele regio stemt overwegend voor François Legaults nationalistische Coalition Avenir Québec, een anti-immigratiepartij. Hun parlementslid is Maxime Bernier, een zeer fel tegenstander van immigratie. Burgemeester Alain Quirion is juist voorstander van het aantrekken van immigranten. ‘Meer mensen betekent meer omzet. Immigratie is dus dé manier om ons dorp vitaal te houden.’

De regio La Beauce wordt in feite heen en weer geslingerd tussen twee gedachten. De ene kant is het verhaal van Bernier die waarschuwt dat buitensporige diversiteit het weefsel van de Franstalige streek aantast. Hij waarschuwt voor wantrouwen, sociale onrust en zelfs geweld. De andere kant is de visie van burgemeester Quirion, die gelooft dat immigranten noodzakelijk zijn om het allesbepalende Ganam verder te laten groeien en de inkomstenbron van de bewoners van zijn dorp te garanderen. 

Zuid-Korea vreest een golf zelfdodingen door K-Pop

Nederlands Dagblad

Rufus Kain  Lee Jae-ho (27) is onlangs dood aangetroffen in zijn huis in Seoul. Hij is de derde jong overleden K-Popster in de afgelopen drie maanden, en Zuid-Korea maakt zich zorgen dat er een verband bestaat. Dat meldt Het Nederlands Dagblad op donderdag.

De link zou kunnen schuilen in het Werther-effect: het verband tussen berichtgeving over zelfmoord door bekendheden, en een golf zelfmoorden onder jongeren. De term komt van Goethes roman Het lijden van de jonge Werther (1774), die jonge mannen zou hebben geïnspireerd om, net als de protagonist, zelfmoord te plegen. 

K-Pop behoort tot Zuid-Korea‘s belangrijkste exportproducten, maar de K-Popindustrie ligt al langer onder vuur omdat deze een zeer hoge prestatiedruk aan artiesten oplegt. Daarbij staat Zuid-Korea op de tiende plaats in de lijst van landen met de meeste zelfmoorden, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie.

Kijk hoe vuil de lucht is in jouw stad

New York Times

Mira Sys Op basis van een berg aan data over luchtkwaliteit, maakte The New York Times een interactieve productie, waarbij je de luchtkwaliteit in je eigen stad kunt opzoeken. Die kun je dan vergelijken met andere steden in de wereld. Zo wordt de luchtkwaliteit in Amsterdam op de ergste dag van het jaar – 75 microgram per vierkante meter aan deeltjes - gelabeld als ‘unhealthy’. Gezonde lucht heeft een bovengrens van 12 microgram per vierkante meter.

Daar schrik je dan misschien even van, maar dat aantal wordt al snel afgezet tegen lucht die nog veel en veel erger vervuild is. Meestal zijn het niet de mensen die oorzaak zijn van de slechte luchtkwaliteit die de slechte lucht inademen. Vooral arme mensen leven in sterk vervuilde omgevingen, zo blijkt uit een onderzoek van de VN uit mei dit jaar. ‘The poor tend to be priced out of the leafy suburbs where there are fewer highways and air quality is better,’ aldus de organisatie.

Bkroonde onderzoeksjournalist begint podcast

Apple Podcast

Arjan van der Linden − Eind 2017 ontplofte een ster boven Hollywood: producer Harvey Weinstein bleek jarenlang vrouwen seksueel te hebben misbruikt. Een van de journalisten die dit aan het licht bracht, was Ronan Farrow, die voor zijn verslaggeving over Weinstein in The New Yorker een Pulitzer won. Dit jaar schreef hij het boek Catch and Kill, waarin hij onthulde dat zijn voormalige werkgever NBC News onder druk van Weinstein weigerde zijn verhalen over zaak te publiceren. Nu maakt hij een podcast met dezelfde naam, waarin hij betrokkenen interviewt over de affaire.

Vorige week kwam de eerste aflevering online. Daarin spreekt Farrow met privédetective Igor Ostrovskiy, die door Weinstein werd ingehuurd om hem te bespioneren maar gewetenswroeging kreeg en zich uiteindelijk als bron aanbood. Deze week verscheen aflevering twee, waarin Farrow samen met zijn voormalige NBC News-collega Rick McHugh bespreekt hoe hun werkgever de publicatie tegenhield.

Het meest opmerkelijke aan de val van Weinstein is misschien wel hoe lang zijn misbruik een publiek geheim in Hollywood kon blijven, hoewel journalisten erover probeerden te schrijven. Door aanspraak te maken op zijn status en connecties slaagde Weinstein er lange tijd in zichzelf onaantastbaar te maken. De Catch and Kill-podcast is interessant omdat Farrow de mensen aan het woord laat die dit aan den lijve hebben ondervonden, waardoor hij in detail laat zien hoe dat machtssysteem werkt.

Koop je eigen (offshore) bank #29Leaks

OCCRP

Dennis Mijnheer – Het Oost-Europese onderzoekscollectief OCCRP wist weer een interessante gelekte database in handen te krijgen. Via activisten van Distributed Denial of Secrets kregen ze 131 gigabyte aan correspondentie toegespeeld van het in Londen gevestigde Formations House . Dit bedrijvenservicebureau richteede afgelopen jaren zo’n 400 duizend brievenbusmaatschappijen op aan klanten wereldwijd. En de clientèle was vaak van nogal bedenkelijk allooi, zo bleek afgelopen week.

Onderzoeksjournalisten uit 18 landen onderzochten de gelekte documenten en trapten afgelopen week af met de eerste publicaties. Dit alles onder de noemer onder de noemer #29Leaks. Een dergelijk journalistiek samenwerkingsverband kennen we al van onder meer de Panama Papers, CumEx en GrandTheftEurope.

Een van de pareltjes van #29Leaks betreft het onderzoeksverhaal over de Cubaans-Nederlandse Michael O’Mara die vanuit Formations House handelde in offshore banken in Gambia. Prijs: 25 duizend pond. De voordelen: geld uitlenen en creditcards en waardepapieren uitbrengen. Het is een wonderlijk verhaal: O’Mara wist zo’n 150 nepbanken te slijten. De nepbanken speelden vervolgens een rol in meerdere grote fraudezaken. Maar liefst 17 banken wisten zelfs een BIC-code te bemachtigen. Bizar.

Redactie
Redactie
Gevolgd door 677 leden