© Matthias Leuhof

Follow the Money selecteert

Ook deze week lazen onze redacteuren weer kranten en tijdschriften van over de hele wereld, op zoek naar verhalen die bredere aandacht verdienen. Unilever heeft een manier gevonden om niet alleen een deuk in een pakje boter maar ook een barst in het glazen plafond te slaan, politieke partijen zijn bang voor hun leden, Shell en (sommige) klimaatactivisten lijken elkaar niet te kunnen naderen, en de rechtspraak loopt spaak. Heb ondanks alles een goed weekend!

Kunstmatige intelligentie als sloopkogel van het glazen plafond

de Volkskrant

Jeroen Wijnen – Deze week maakte Unilever bekend dat het bedrijf nu evenveel vrouwen als mannen in leidinggevende functies heeft. De Volkskrant legt uit waar de multinational dat aan te danken heeft: artificiële intelligentie (AI).

Het bedrijf streeft als sinds eind jaren ’90 naar een betere genderbalans binnen het bedrijf. Lang wilde dat niet vlotten. Leidinggevenden waren welwillend, maar als puntje bij paaltje kwam, kozen ze meestal voor sollicitanten die op hen leken: mannen. Als je jezelf in iemand herkent, ben je vaak een stuk positiever over diegene, zo weten we uit onderzoek. Daarom besloot Unilever vier jaar terug KI in te schakelen bij het sollicitatieproces.

Computers brengen niet altijd verbetering op dit gebied. Een onzorgvuldig gebouwd algoritme kan menselijke vooroordelen overnemen. Dit gebeurde bij de sollicitatierobot van Amazon. De robot had geleerd welke kandidaten hij moest kiezen op basis van oude cv’s en hoe deze beoordeeld waren. Deze beoordelingen waren echter bevooroordeeld. Het algoritme herkende welke cv’s van mannen waren en leerde daar de voorkeur aan te geven.

De programmeurs van Unilever gooien het over een andere boeg. Hun algoritme maakt geen gebruik van cv’s, maar van videogames. Elke sollicitatie voor een management traineeship begint bij het spelen van twaalf games. Hieruit kan de computer verschillende kwaliteiten afleiden, zoals strategie en risico-aversie. Op die manier kan de computer sollicitanten gender-neutraal beoordelen. AI kan dus een flinke barst in het glazen plafond slaan.

Waarom klimaatactivisten en Shell nooit nader tot elkaar zullen komen

The New York Magazine

Ties Joosten – De afgelopen weken publiceerde Follow the Money een paar verhalen over klimaatscepticisme in Nederland, en hoe die beweging met geld van onder meer Shell werd opgebouwd. Willens en wetens werd geld gestoken in twijfelzaaierij, waarmee mensenlevens in de waagschaal zijn gelegd. De klimaatbeweging is hierover pissed, en ziet bevestigd wat zij altijd al vermoedde: Shell wil(de) klimaatverandering niet tegengaan, maar toedekken.

Dit leidt tot diep wantrouwen. Hoe diep, dat zag ik afgelopen week terug in een verhaal in The New York Magazine. Schrijver en Occupy Wallstreet-activist Malcolm Harris beschrijft hoe hij wordt uitgenodigd voor een praatje bij Shell, en doet vervolgens verslag. Wat hierin vooral opvalt, is hoe diep zijn minachting voor Shell is. Hij beschrijft de senior werknemers als bloedzuigers, beschuldigt Shell van ecofascisme en schetst de fossiele industrie als een soort toekomstige, brute, criminele drugsbende.

Zijn diepste kritiek op Shell lijkt dat het oliebedrijf vooral naar mogelijkheden lijkt te zoeken om geld te verdienen aan de klimaatcrisis. Shell is vooral bezig met de toekomst van Shell, niet met het oplossen van de klimaatcrisis.

Ik weet eigenlijk niet zo goed wat ik hiervan moet vinden. Om de klimaatcatastrofe af te wenden moet Shell ingrijpend veranderen. Dat klopt. Shell heeft die verandering veel te lang uitgesteld en zelfs doelbewust twijfel gezaaid over de noodzaak ervan. Dat klopt ook. Maar de boosheid van Harris daarover is zo groot, dat hij lijkt te vinden dat Shell moet ophouden met Shell zijn: een bedrijf dat winst probeert te maken met de productie en verkoop van energie. En ik betwijfel of dat ook klopt.

Soms denk ik dat de woede van mensen als Harris de druk op Shell om te verduurzamen vergroot. Maar op sombere momenten vrees ik dat de woede een constructief gesprek onmogelijk maakt, waardoor de energietransitie nog moeilijker wordt dan ie al is.

De mails van topman Sanderink komen van het IP-adres van de cybercharlatan

Tubantia

Eric Smit Tientallen onsamenhangende e-mails die zakenman Gerard Sanderink naar journalisten stuurde, blijken in werkelijkheid afkomstig te zijn van zijn huidige vriendin: Rian van Rijbroek. Dat blijkt uit onderzoek van Tubantia en automatiseringstijdschrift Computable. Daarmee komt vast te staan dat Van Rijbroek, alias ‘de cybercharlatan’, een cruciale rol speelt in de bedrijfscommunicatie van topman en eigenaar van het automatiseringsbedrijf Centric en bouwbedrijf Strukton.

Dat Centric leverancier is van belangrijke financiële instellingen als De Nederlandsche Bank (DNB), de Waterschapsbank en de Bank Nederlandse Gemeenten, maakt deze onthulling buitengewoon pijnlijk.

Tubantia en Computable hebben met ict-specialisten van het vakblad tientallen e-mails van journalisten onderzocht naar technische aanwijzingen over de herkomst van de berichten. Deze mails waren allemaal van het e-mailaccount van Sanderink afkomstig. De mails werden vergeleken met eerdere e-mails die eerder aantoonbaar door Van Rijbroek van haar bedrijfsaccount werden verstuurd. Het bedrijf van Van Rijbroek heet Mamomo, een afkorting van Make More Money. ‘Al deze berichten bleken onweerlegbaar afkomstig van hetzelfde ip-adres. Dat blijkt gekoppeld aan een KPN-account, net als Van Rijbroeks mailadressen bij Mamomo,’ schrijft Tubantia.

Ook FTM heeft in 2019 veelvuldig e-mails van het account van Gerard Sanderink ontvangen. Daarbij was al snel duidelijk dat Van Rijbroek zich over het account van de Twentse zakenman had ontfermd. Sanderink staat erom bekend dat hij niet of nauwelijks e-mails verstuurt, zo bleek al uit FTM-onderzoek in 2019. Dat veranderde opeens toen hij een relatie kreeg met Van Rijbroek. Daarnaast bleek ook uit de teksten met opvallende schrijffouten, mededelingen en attachments dat zijn nieuwe vriendin zich over zijn zakelijke account had ontfermd. Dat staat nu dus vast.

OM en rechtbanken lopen vast

De Telegraaf

Bart de Koning – Door een groot gebrek aan zittingscapaciteit bij de rechtbanken moeten er dit jaar 22.700 strafzaken worden uitgesteld, zo vertelde de topman van het OM, Gerrit van der Burg, aan de Telegraaf. Complexe dossiers, zoals de omvangrijke strafzaak tegen Ridouan Taghi, vreten capaciteit. Maar het grootste probleem zijn toch de jarenlange bezuinigingen op politie, OM en rechtspraak geweest. Ook het keiharde snoeien op de geestelijke gezondheidszorg eist zijn tol: het aantal verwarde personen waarmee de politie te maken heeft, is de laatste jaren met 35 procent gestegen, en tweederde van de verdachten heeft ‘achterliggende problemen’, zoals verslaving, psychische klachten en zwakbegaafdheid.

De kloof tussen de stoere beloftes van de politiek (‘spijkerharde aanpak van ondermijning’, ‘zero tolerance tegen drugs’) en de treurige praktijk van de opsporing en vervolging wordt met de dag pijnlijker. In de zojuist verschenen Nationale Drug Monitor staan weer allerlei maatregelen aangekondigd, waaronder een waslijst aan nieuwe synthetische drugs die ook verboden worden. En er komt ‘Ondermijningswetgeving’ die het binnendringen van luchthavens om drugs op te halen verbiedt. Wie al die fraaie wetten dan moet gaan handhaven en vervolgen is de grote vraag. Verder bevestigt de Drug Monitor voor de zoveelste keer dat de war on drugs totaal is mislukt. Het gebruik van drugs is stabiel of neemt licht toe, de prijs van vrijwel alle soorten drugs is stabiel of gedaald. Dat kan alleen maar betekenen dat de overheid geen deuk in een pakje boter slaat, noch aan de vraagkant noch aan de aanbodkant van drugs.

Sinds Reagan dragen de sterkste schouders niet meer de zwaarste lasten

Die Zeit

Peter Hendriks –Die Zeit sprak met de Franse econoom Gabriel Zuckman. Hij doceert aan de University of California en is gespecialiseerd in de onderwerpen rijkdom, ongelijkheid en belasting. In 2019 publiceerde hij samen met econoom Emmanuel Saez het boek The Triumph of Injustice.

Zuckman heeft een diepgaande studie gemaakt van het Amerikaanse belastingstelsel. Hij wijst erop dat bijna iedereen in de VS tussen de 25 en 30 procent inkomstenbelasting betaalt. Iedereen, behalve de 400 rijkste Amerikanen, die gemiddeld maar 23 procent betalen.

Dat is een relatief nieuw verschijnsel. Tot Ronald Reagan, die in 1981 president werd, was er een hoogste schijf van 70 procent. Voordat Reagan aan de macht kwam, werd een te grote samenballing van geld en macht gezien als politiek ongezond. Te grote ongelijkheid zou het democratische gehalte van de samenleving kunnen aantasten.

Zuckman acht het mogelijk dat de huidige verhoudingen in de VS ondertussen zodanig zijn scheefgegroeid, dat ze de hele samenleving negatief beïnvloeden. 

EU-innovatiegeld dreigt het te verliezen van boerenlobby

Times Higher Education

Peter Teffer – De Brusselse EU-bubbel was de afgelopen week vooral druk bezig met het coronavirus, de presentatie van een conceptklimaatwet (‘lege woorden’, aldus Greta) en de vrees voor een nieuwe migratiecrisis aan de Grieks-Turkse grens. We hoorden opvallend weinig over de vastgelopen discussie over de meerjarenbegroting. Bij de speciale EU-top van vorige maand kwamen premier Mark Rutte en zijn collega’s nauwelijks iets verder. Waarschijnlijk stilte voor de storm: over een paar weken is er weer een EU-top.

Het ging bij de vorige top vooral over de door Rutte geleide ‘zuinige vier’ versus de landen die pleiten voor het behoud van landbouwsubsidies en die voor regionale ontwikkeling. De subsidies voor innovatie en onderzoek raken in dat begrotingsgeweld ondergesneeuwd, constateerde Times Higher Education (THE) afgelopen week. Lobbyisten voor universiteiten beklaagden zich dat geen van de EU-leiders zich echt hard maakt voor de opvolger van innovatiefonds Horizon2020. Dat komt volgens THE omdat universiteiten ‘hun’ subsidies niet op dezelfde manier verdedigen als bijvoorbeeld boeren doen. Bezuinigingen op landbouwsubsidies leidt tot meer protest dan bezuinigingen op onderzoek en innovatie.

‘Politiek leiders maken een inschatting: Waar heb ik de meeste stemmen te verliezen?’ zegt Kurt Deketelaere, secretaris-generaal van de League of European Research Universities, een lobbyorganisatie waar maar liefst drie Nederlandse universiteiten (Amsterdam, Leiden en Utrecht) lid van zijn.

Nederlandse instellingen ontvingen in de periode 2014-2020 al bijna 4 miljard euro uit die innovatiepot. Dat is relatief veel, als je het geld afzet tegen de grootte van de lidstaten. Het veel grotere Italië kreeg bijvoorbeeld maar een paar honderd miljoen euro meer dan Nederland. Deketelaere wijst er dan ook op dat juist de zuinige houding van Rutte contraproductief is omdat ‘zijn eigen universiteiten het meest te lijden zullen hebben van deze houding’.

Een voorbeeld voor Van Thillo: The New York Times stelt een huiscriticus aan

The New York Times

Joost Ramaer – Met 52 procent van de markt is DPG Media, beter bekend onder zijn oude naam De Persgroep, veruit de grootste dagbladuitgever van Nederland. In regionale kranten is dat aandeel zelfs 62 procent. Bovendien zijn de regionale titels van DPG alleenheerser in hun respectieve verspreidingsgebieden. Toch is DPG geen monopolist, zo betoogde ceo en eigenaar Christian Van Thillo vorig jaar bij monde van zijn advocaten, in een rechtszaak waarin twee regionale freelance journalisten betere betaling eisten – en uiteindelijk ook kregen.

DPG concurreert namelijk niet alleen met het Mediahuis, de nummer twee, ‘maar ook met RTL, Talpa en NOS en bovenal met Google, Facebook en andere sociale media’. De concurrentie is ‘intens’, de mediabedrijven concurreren elkaar ‘kapot’. A.G. Sulzberger, de uitgever van The New York Times, hanteerde onlangs een zonniger versie van hetzelfde argument. Met drie miljoen abonnees op alleen al de digitale editie behaalde zijn krant in de eerste negen maanden van 2019 een totale digitale omzet van 1,1 miljard dollar.

Dat is bijna vier keer de kosten van de redactie van de krant. Die groeit dan ook almaar door, en omvat inmiddels zeventienhonderd journalisten, meer dan ooit sinds de lancering in 1851. Hun beginsalaris bedraagt 104.600 dollar per jaar. De Times, nog maar tien jaar geleden een media-dinosaurus die nauwelijks op zijn poten kon staan, is veranderd in een van de snelste hindes van het digitale Wilde Westen. De krant koopt de laatste jaren links en rechts de beste mensen weg bij puur digitale pioniers als Gawker, Recode en Politico.

De laatste aanwinst is Ben Smith, tot voor kort oprichter en hoofdredacteur van BuzzFeed. Smith is de nieuwe mediacolumnist van de krant. Zijn eerste bijdrage is meteen een paukenslag. ‘Waarom het succes van The New YorkTimes wel eens slecht nieuws kan zijn voor de journalistiek,’ luidt de kop. ‘De Times is gaan lijken op Facebook of Google,’ zo gaat het intro verder. ‘Een digitale reus die de concurrenten dooddrukt.’ Sulzberger bestrijdt dat uiteraard. Hij ziet geen ‘winner takes all dynamiek’, zegt hij tegen Smith. ‘Wat we eigenlijk zien is de dynamiek van een vloed die alle bootjes omhoog brengt.’

De Times als medestrijder van de digitale Davids tegen de twee Goliaths van het virtuele universum: in de kern redeneert Sulzberger net zoals Van Thillo. Alleen klopt die redenering niet, schrijft Smith. De Times ‘heeft meer digitale abonnees dan The Wall Street Journal, The Washington Post en de 250 (regionale) kranten van Gannett bij elkaar.’ Ook die zeventienhonderd journalisten bij één titel zijn ‘een enorm aantal’, gezien het feit dat de totale werkgelegenheid in de Amerikaanse journalistiek is gekrompen tot ergens ‘tussen de 20.000 en 38.000 banen’.

Binnen zijn eigenlijke domein is de Times zelf een Goliath geworden, wiens vraatzucht toeneemt naarmate hij groter wordt. Net als DPG Media, dat onlangs Sanoma Nederland kocht. De Times staat op het punt Serial Productions over te nemen, een studio gespecialiseerd in podcasts die al meer dan driehonderd miljoen keer zijn gedownload. Samen met The Daily, de immens populaire podcast van de Times zelf, zou zo een ‘HBO van de podcasts’ kunnen ontstaan, voorspelt Smith.

The Old Gray Lady, zoals de bijnaam van de Times luidt, ‘heeft zoveel opgeslokt van wat eens nieuwe media heette,’ observeert Smith, dat de concurrentiestrijd tussen oude en nieuwe media van een decennium geleden zich nu afspeelt in de kolommen van de krant zelf. ‘Het katern The Style is een meer gepolijste versie van Gawker, terwijl de opiniepagina’s het beste en slechtste reflecteren van de provocaties van The Atlantic.’

Smith is er ‘trots op’ dat hij BuzzFeed heeft achtergelaten ‘als een van het handjevol sterke, onafhankelijke nieuwsmakers die nog overeind staan op het slagveld van de consolidatie. Maar ik mis het moment van tien jaar geleden, toen wij behoorden tot een golf van pioniers die het nieuws opnieuw probeerden uit te vinden.’ Nu gaat hij ‘de eeuw van de nieuwe media verslaan vanuit een van zijn giganten’. Zijn nieuwe baan als columnist wordt ‘even spannend als ongemakkelijk,’ concludeert hij.

Dat moge zo zijn. Maar diezelfde gigant meteen in je eerste column een gevaar voor de journalistiek noemen, met de brave verdediging van je nieuwe baas erbij – hopelijk neemt Christian Van Thillo er een voorbeeld aan. Als je al je concurrenten hebt opgegeten, moet je kritiek in eigen huis organiseren.

Politieke partijen vrezen hun eigen leden

NRC Handelsblad

Dennis l’Ami – Imagoschade is een van de bedrijfsongevallen die politieke partijen ten koste van zo ongeveer alles willen vermijden. Journalisten, twitteraars, concullega’s in de Kamer; potentiële pootjeshakers zitten overal. In zijn column voor NRC schrijft Tom-Jan Meeus over een nieuwe vermeende valkuil: de leden van politieke partijen. Althans, een valkuil in de ogen van partijbestuurders.

Zo wil Hugo de Jonge liever geen lijsttrekkersverkiezing in het CDA, omdat zo’n gevecht ‘niet het beste in de partij naar boven haalt’. Meeus wijst op de keerzijde van zo’n houding: ‘Wie zich realiseert dat FVD sinds kort de grootste ledenpartij is, terwijl traditionele partijen (VVD, CDA, PvdA) al jaren enorm inleveren, weet ook dat leden negeren bij grote politieke beslissingen een keuze voor een langzame zelfmoord van die traditionele partijen is.’

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Redactie

Gevolgd door 567 leden