Follow the Money selecteert

    Iedere zondag selecteert de redactie van FTM de beste stukken uit andere media. Deze week lazen we onder meer een vlijmscherp stuk over de CO2-lobby van Tata Steel en een toespraak van de minister van Financiën. Prettig weekend!

    Een trieste week voor de journalistiek

    Mediapart, De Volkskrant

    Dennis Mijnheer – Het was trieste week voor het metier van journalist. Op Mediapart viel het drama te lezen over de ervaren correspondent Arnaud Dubus, die eind april zelfmoord pleegde in Thailand. De 55-jarige Dubus stond te boek als een Azië-expert en leverde artikelen voor gerenommeerde kranten als Libération en Le Temps.

    Mediapart kwam met een statement en verhaalt daarin ook over de werkelijk schandalige behandeling van freelance correspondenten. Denk aan een betaling van 100 dollar voor een stukje van 250 woorden, het stopzetten van het gratis abonnement van de freelance correspondent, een volledig gebrek aan administratieve ondersteuning, enzovoorts. Betreffende kranten moeten zich diep schamen: ze zitten voor een dubbeltje op eerste rang en hoeven bovendien dat dubbeltje pas te werpen als er in de regio plotseling nieuws is. Terwijl zulke correspondenten wel 24/7 klaarstaan om dat eventuele nieuws te verslaan.

    Dit weekend kwam ook De Volkskrant met een triest verhaal. Het gaat over de bekende misdaadjournalist Bas van Hout, die in het verleden een informant blijkt te zijn geweest van de BVD (de voorloper van de AIVD). De Volkskrant deed maandenlang onderzoek naar deze lelijke inlichtingendeal. Het leverde een uiterst gedetailleerde reconstructie op, die laat zien hoe Van Hout bij de inlichtingendienst belandde, hoe er geprutst werd met de geheimhouding, en hoe zijn naam uiteindelijk uitlekte naar de onderwereld.

    ‘Hypertransparantie wordt de norm’

    Toespraak Minister van Financiën Wopke Hoekstra

    Eric Smit — Een week nadat Shell in de Tweede Kamer kwam uitleggen dat het niet betalen van vennootschapsbelasting naar de letter én de geest van de Nederlandse wet is, stond in Oosterbeek minister van Financiën Wopke Hoekstra op een podium te verkondigen dat publiek en privaat ‘elkaar enorm nodig hebben’. De gelegenheid voor de toespraak van de minister was de zogeheten CFO-dag. Het thema van het symposium, in goed Engels: Building bridges.

    Met dat thema kon Hoekstra wel uit de voeten. En de brug die hij nadrukkelijk ter sprake bracht, is die tussen de private en publieke sector. Het belang van een solide constructie is van groot belang, vindt de minister: ‘Immers zonder geld van de private sector hadden we geen zorg, politie en onderwijs. Maar zonder opleiding, veilige straten en goede gezondheidszorg kunnen we ook geen geld verdienen. Politiek en privaat hebben elkaar dus nodig, maar ik heb ook gemerkt dat ze elkaar niet altijd begrijpen.’

    Toehoorders konden denken dat de grote baas van de Belastingdienst het nu over de belastingmoraal van enkele grote Nederlandse bedrijven ging hebben, maar de afslag naar die brug nam hij niet. Het bedrijfsleven is de laatste tijd ‘steeds dwingender op de maatschappelijke verantwoordelijkheid gewezen,’ zei Hoekstra. Wel noemde hij het bankwezen en sprak hij over ‘de plofkip die uit de schappen verdwijnt’. Afgestudeerden willen bij bedrijven werken die een bijdrage willen leveren aan morgen, en consumenten eisen steeds meer dat ondernemingen duurzaam en sociaal rechtvaardig opereren, aldus Hoekstra. ‘De lat voor het bedrijfsleven op het gebied van transparantie, duurzaamheid, diversiteit en normen en waarden zal steeds verder omhoog gaan.’ En: ‘Bedrijven die de plank misslaan, worden onmiddellijk afgestraft. Dan kom je niet meer weg met een groen logo of een verantwoorde reclamecampagne. Hypertransparantie wordt de norm.’

    Het was opmerkelijk dat Hoekstra deze uitspraken deed op het lommerrijke terrein van Hotel De Bilderberg. De plek waar in 1954 Prins Bernhard de conferenties startte waar sindsdien de bruggen tussen private sector en overheid juist achter hermetisch gesloten deuren worden gebouwd.

    Apple: privacyvriendelijk, monopolist, of allebei?

    Reuters

    Rufus Kain — Apple wil dat applicaties in zijn App Store die gebruikers laten inloggen met Google of Facebook, bovenaan de optie gaan bieden om in te loggen met Apple. Het bedrijf zegt hiermee de privacy van gebruikers te willen beschermen. Veel mensen loggen bij diverse apps in met Google of Facebook om moeite te besparen, maar delen hierdoor wel data met die twee techreuzen. Apple biedt ook de mogelijkheid een willekeurig emailadres aan te maken bij het inloggen, om gebruikersdata beter te anonimiseren.

    Aan de andere kant spreken media en politici de laatste tijd zorgen uit dat Apple door zijn App Store te machtig aan het worden is. Deze zet, waarmee de inlogopties van twee andere techreuzen in één klap ondergeschikt raken aan die van Apple, kan ook worden opgevat als bewijs dat Apple's monopolie (of eigenlijk duopolie: Google heeft ook een succesvolle appwinkel) moet worden opgebroken.

    ‘Apple wordt de go-between tussen jou en je digitale zelf’.

    Medium

    Joost Ramaer – ‘Big data, dat is waar het vandaag allemaal om draait,’ schreef Christian van Thillo, de ceo van de Persgroep, al in het jaarverslag over 2015 van zijn mediaconcern. Van Thillo wil dat de Persgroep ‘veel meer en veel betere data’ gaat genereren. ‘We krijgen (…) dagelijks bijna zes miljoen bezoekers op onze websites. Dat is een massaal bereik dat een enorm potentieel biedt.’ 

    Voor adverteerders, wel te verstaan. Van Thillo wil de data die de abonnees van zijn kranten en websites gratis leveren – naam, adres, postcode, woonplaats, emailadres, geslacht, leeftijd – gaan exploiteren voor adverteerders. ‘Dat is wat onze adverteerders willen.’ Maar willen de abonnees dat ook? Zijn we net massaal, wereldwijd, aan het afknappen op Facebook, gaat de Persgroep de concurrentie met Facebook aan door te doen als ehh… Facebook.

    Apple wandelt precies de andere kant op: meer privacy voor zijn klanten. Daar is al veel over geschreven – zie het stuk van Rufus Kain hierboven, of dit verhaal in Wired – maar misschien is het leuk om ook eens een niet-journalist aan het woord te laten in deze belangrijke discussie.

    David Vogel is directeur User Experience bij AKQA, een multinationaal maak- en meedenkbureau dat kunst en wetenschap verbindt ‘om een betere toekomst te scheppen’ voor klanten als PlayStation, Grey Goose vodka, David Beckham, Netflix en Evian. 

    Met Sign in with Apple-ID neemt Apple twee nieuwe rollen op zich, legt Vogel uit. Door al onze persoonlijke gegevens te ordenen en te beheren voor onszelf, niet voor adverteerders, ‘wordt Apple de go-between tussen jou en je digitale zelf’. En door al je webverkeer te anonimiseren, speelt Apple voor ‘Chinese muur tussen jou en andere commerciële partijen als Amazon en Google’. Apple zet daarmee een nieuwe trend, denkt Vogel: Het bereidt zichzelf voor om ‘the dawning Age of Privacy’  te domnieren.

    De Groene veegt vloer aan met Tata's lobby tegen CO2-belasting

    De Groene Amsterdammer

    Ties Joosten — Ergens de komende weken zullen we gaan leren welke belasting er op CO2 gaat komen, hoe hoog die wordt, en of (en zo ja, hoe) de opbrengsten daarvan teruggesluisd zullen worden naar de industrie. Tata Steel voert in voorbereiding daarop een flinke lobby om de maatregel zo klein mogelijk te houden.

    De Groene Amsterdammer gaat deze week met gestrekt been in op Tata's argumenten. Centraal in het verhaal staan de gratis ETS-rechten die Tata nu al krijgt: die rechten bestrijken het overgrote deel van de CO2-uitstoot van het staalbedrijf, terwijl andere bedrijven en industrieën voor een veel groter deel van hun uitstoot CO2-rechten moeten kopen. De gratis rechten zijn volgens economen waar De Groene mee sprak daarom aan te merken als een subsidiestroom. 

    Wat me in het artikel positief opvalt, is de realpolitieke uitleg die Europarlementariër Bas Eickhout (GroenLinks) aan het ETS-systeem hangt. Critici zien in de keuze die gemaakt is voor het ETS-systeem (en niet voor een Europese CO2-tax) een bewijs van een succesvolle industriële lobby. Eickhout benadert het echter vanuit Europa: een Europabrede CO2-belasting kan alleen ingevoerd worden met unanimiteit van alle lidstaten. Voor een aanscherping van het emissierechtenhandelssysteem is slechts een meerderheid nodig. Zo bezien is het ETS-systeem, eventueel aangevuld met nationale CO2-belastingen, de beste manier om een fiscaal klimaatbeleid te voeren waarbij het tempo niet bepaald wordt door degene die het traagst wil. Een interessante gedachte.

    Luisteren: lessen journalistiek van een grootmeester

    NPR

    Joost Ramaer – ‘Interviews: stilte is het wapen, stilte en dat mensen het niet kunnen laten om die te vullen – zolang jij dat niet zelf bent, de interviewer.’ Het is maar één van de tips – tricks of the trade noemt hij ze, als was hij een ouwe goochelaar – die de legendarische Amerikaanse onderzoeksjournalist Robert A. Caro geeft aan collega-journalisten in zijn nieuwste, onlangs verschenen boek. Een kleinood met de eenvoudige titel Working – Researching, Interviewing, Writing. (Een voorpublicatie kwam al voorbij in Follow the Money selecteert van 27 januari). 

    De titel dekt precies de lading. Aan de hand van prachtige anekdotes uit zijn zestigjarige loopbaan laat Caro zien hoe je mensen opspoort, hoe je ze aan het praten krijgt, en wat je moet doen om schier onneembare obstakels te overwinnen. Sinds 1976 al werkt hij aan een meerdelige biografie van Lyndon Johnson, de 36ste president van de VS. Voor het vijfde en laatste deel denkt Caro, zelf 83 inmiddels, ‘nog enkele jaren’ nodig te hebben.

    Johnson groeide op in de Hill Country, een uitgestrekt, straatarm, zeer dunbevolkt gedeelte van de staat Texas. De mensen daar die hem nog in zijn jeugd hadden gekend, waren tegenover Caro even beleefd als gereserveerd. Totdat hij besloot om er samen met zijn vrouw Ina, zijn enige mede-onderzoeker, drie jaar lang te gaan wonen. Plotseling openden de Hill Country people zich als bloemen: die twee New Yorkers waren one of them geworden. 

    Heel mooi is ook ‘A Sense of Place’, het hoofdstuk waarin Caro uitlegt wat je moet doen om je lezer het gevoel te geven dat hij er zelf bij is, in dat Hill Country, of in de Oval Office tijdens de Cuba-crisis.

    Er zijn talloze recensies en artikelen over Working verschenen. Maar het leukst is om Caro zelf te horen praten, in dat vette New Yorkse accent van hem, in het podcast-interview dat National Public Radio met hem had.

    O, en hoe zorgt Caro er nou zelf voor dat hij zijn mond houdt terwijl hij interviewt? Heel simpel. Terwijl hij zijn aantekeningen maakt, schrijft hij om de haverklap SU. Voor Shut Up. 

    Tandarts behandelt te veel

    NRC Handelsblad

    Aliëtte Jonkers —  De gemiddelde tandartspatiënt is te volgzaam. Hij of zij is niet geneigd een second opinion aan te vragen – en dat terwijl te veel behandelingen in de tandheelkunde op te weinig wetenschappelijk bewijs berusten. Dat is de ongezouten mening van de Amerikaanse journalist Ferris Jabr, die daar afgelopen maand in The Atlantic een artikel over publiceerde.

    Columnist Frits Abrahams schreef er vervolgens een column over in NRC. ‘Veel standaardbehandelingen zouden niet of nauwelijks gebaseerd zijn op wetenschappelijk onderzoek. Tweemaal per jaar voor controle naar de tandarts? Voor volwassen patiënten zou eens per 12 tot 16 maanden genoeg zijn. Is flossen nuttig ter bestrijding van tandplak? Er is geen bewijs voor. […] Moeten verstandskiezen preventief getrokken worden? Steeds meer tandartsen betwisten het, maar er is weinig zekerheid.’

    In The Atlantic komt een tandarts aan het woord. Hij wil niet te somber zijn, maar dat er te vaak wordt overbehandeld, ja, dat is wel een dingetje. Ook in Europa lijkt dat volgens The Atlantic het geval: een Zwitsers onderzoek laat zien dat 50 van de 180 tandartsen ten onrechte de kies van dezelfde patiënt wilden vullen. Maar ja, nee zeggen tegen een tandarts? Dat is nog niet zo gemakkelijk, denkt Abrahams. Over zijn eigen Amsterdamse tandartsen wil hij overigens geen kwaad woord horen. 

    Hoe de cruisevaart probeert te verduurzamen

    Der Spiegel

    Peter Hendriks — Bij ieder internationaal topoverleg over klimaat wordt de zeevaart een beetje weggemoffeld. Ten onrechte: over de oceanen varen voortdurend grote schepen met gigantische motoren, die op zeer vervuilende zware stookolie draaien. Voor de cruisevaart is dat een marketingprobleem: mensen willen best een cruise maken, maar liever niet op een zeer vervuilend schip.

    Dat besef begint langzaam door te dringen tot de sector. De Noorse maatschappij Hurtigruten richt zich op cruises voor een hoogopgeleid, milieubewust publiek. Ze hebben sinds kort een bijzonder vlaggenschip: de Roald Amundsen, die op 27 juni te water wordt gelaten, is het eerste hybride aangedreven cruiseschip. Het heeft zowel elektromotoren als verbrandingsmotoren. De verwachting is dat het brandstofverbruik met 20 procent zal dalen. 

    Carnival Cruise pakt het anders aan. Het heeft al een schip laten bouwen dat vaart op vloeibaar aardgas, in plaats van op de veel meer CO2 uitstotende zware stookolie. In 2025 zal de maatschappij elf van zulke cruiseschepen hebben.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Redactie

    Gevolgd door 264 leden

    Volg Redactie
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren