Follow the Money selecteert: het beste van 2016

    Gelukkig nieuwjaar! Om 2017 in te luiden is deze FTMS iets anders dan de andere. We hebben uit elke maand van het afgelopen jaar één stuk uitgezocht dat we echt nog eens met jullie willen delen. Ga er dus maar eens goed voor zitten: dit waren de allerbeste artikelen van 2016.

    Januari: de afscheidsplaat van David Bowie

    3voor12

    Het lijkt raar om aan een kunstwerk te beginnen als de dood zich al heeft aangediend. Je hebt immers wel wat anders aan je kop en je weet al dat je niet meer in staat zult zijn om alle complimenten en de revenuen in ontvangst te nemen. Maar David Bowie deed het toch. Naar zijn beweegredenen kun je alleen maar gissen: Lekker bezig blijven? Je oeuvre afronden? Nog even een smak geld voor vrouw en kind genereren? Belang hechten aan roem na de dood?

    Het interessante is wel dat je als stervende artiest in een unieke positie verkeert om heel indringend over een van de grote thema's in de kunst te schrijven. Bowies dood en het uitkomen van 'Black Star', zijn laatste plaat, zaten zo dicht op elkaar dat zijn dood bijna onderdeel werd van het kunstwerk. Een cynische marketeer kan alleen maar hopen op zo'n perfecte timing. Maar wie weet, wist Bowie wel gewoon dat hij rond de release-datum van het album was 'uitgerekend'.

    Dit stuk geeft in ieder geval goed weer hoezeer de dood van Bowie en het uitkomen van Black Star zijn verweven. Achteraf bezien is het bizar dat we op dat moment nog geen idee hadden welke collega's hem nog zouden volgen, het zwarte gat in. Zo bezien was Black Star eigenlijk een aankondiging voor heel 2016.

    Februari: de politiek-­van-de-zwarte-stift

    Villamedia

    Het is droevig gesteld met de transparantie van de overheid, constateerde journalist Frans Oremus van vakblad Villamedia in dit stuk. 'Overheden of politici die feiten verdoezelen – of ronduit liegen', het is schering en inslag. Eindredacteur Wil van der Schans van Reporter Radio (Radio 1) concludeerde: 'Nederland is conservatief en gesloten als een oester. Er heerst een doofpotcultuur. In de VS bijvoorbeeld worden de dossiers van de CIA na 25 jaar vrijgegeven, in Nederland zijn de stukken van de geheime dienst na 50 jaar nog niet openbaar.’ Een sterk stuk, dat maar eens benadrukt waarom onafhankelijke onderzoeksjournalistiek zo belangrijk is.

    Maart: dit is hoe de aanslagen in Brussel konden gebeuren

    ProPublica

    Op 22 maart werd Brussel opgeschrikt door een serie bomaanslagen, uitgevoerd door aanhagers van de Islamitische Staat. Een deel van deze mannen was eerder ook betrokken bij de aanslagen in Parijs. Hoe kon dit gebeuren? Sebastian Rotella, journalist van ProPublica, was op dat moment al enkele maanden bezig met zijn onderzoek naar terrorisme in Europa. In dit stuk legt hij uit hoe de aanslagen voortkwamen uit een netwerk van criminelen en extremisten in de Belgische onderwereld. 

    In oktober bracht Rotella uiteindelijk al zijn bevindingen uit maanden onderzoek samen in één longread, die ook door FTM is overgenomen. De Europese opsporingsdiensten komen er in dat stuk niet goed vanaf: 'It’s not by chance that the whole network was based in Belgium and not in France or Italy,' aldus één van de geïnterviewden. Beide stukken zijn absoluut de moeite waard voor ieder die wil begrijpen hoe terroristen in Europa te werk gaan.

    April: niemand weet, niemand weet, dat ik Neoliberalisme heet

    The Guardian

    Stel je eens voor dat de inwoners van de Sovjetunie nooit van het communisme hadden gehoord. Hoe hadden ze dan naar hun leefwereld gekeken? Hadden ze überhaupt kunnen nadenken over de ideologie achter hun samenleving, als die geen naam had gehad? Dit is echter precies wat in het hedendaagse westen aan de gang is: maar weinigen weten wat je bedoelt als je 'Neoliberalisme' zegt.

    In een van de best gelezen stukken van The Guardian van dit jaar legt schrijver George Monbiot uit dat de crises van onze tijd — de ineenstorting van het financiële systeem, Trump, Brexit, de groeiende ongelijkheid, de opwarming van de aarde — allemaal een gemene deler hebben. Of, zoals de auteur het zelf stelt: 'We respond to these crises as if they emerge in isolation, apparently unaware that they have all been either catalysed or exacerbated by the same coherent philosophy; a philosophy that has – or had – a name. What greater power can there be than to operate namelessly?'

    Mei: Leicester verrast vriend en vijand en wint de Premier League

    The Guardian

    De TV-rechten van de Premier League zijn door de immense populariteit 7 miljard euro waard; de dikbetaalde spelers in de competitie gaan voor tientallen miljoenen over de toonbank. En toch wist het nietige Leicester City — tegen alle verwachtingen van voetbalexperts, wedkantoren en geldstromen in — bovenaan de ranglijst te eindigen. Onder leiding van een keurige Italiaanse coach liet een elftal zonder grote sterren zien dat geld niet alles is. Met spelers die voor een schijntje gekocht werden versloeg Leicester alle Engelse grootmachten en liet het de sportieve wereld zien dat een hecht en hardwerkend team het grootkapitaal wel degelijk op de knieën kan brengen. Een reconstructie.

    Juni: dit is Boris Johnson, de man achter de Brexit

    1843 Magazine

    Boris Johnson was de man die premier Cameron uitdaagde als voorstander van een Brexit, maar zich opvallend genoeg na het referendum uiteindelijk niet beschikbaar stelde als diens opvolger. Volgens Economist-columnist Jeremy Cliffe is Johnson — in tegenstelling tot wat zijn tegenstanders beweren — een authentiek politicus, maar ook een toneelspeler. Cliffe noemt hem ‘an unfashionably crumpled Englishman,’ een uit onmodieus gekreukte Brit. Volgens zijn biograaf Andrew Gimson raakte Johnson al op zijn trouwdag zijn trouwring, huwelijksakte en de broek van zijn trouwkostuum kwijt. Een profielschets.

    Juli: de hel van for-profit prisons

    Mother Jones

    ‘Ik haal een teug adem. Ga ik echt aan slag als een gevangenisbewaker? Nu het staat te gebeuren voelt het beangstigend en wat extreem.’ Het is een van de eerste zinnen in dit spannende verhaal van Mother Jones over de belabberde situatie rondom Amerikaanse commerciële gevangenissen. MoJo-journalist Shane Bauer hield zich hier 18 maanden mee bezig, waaronder vier maanden undercover als gevangenisbewaker. Het 35.000 woorden tellende verhaal werd tot nu toe meer dan een miljoen keer gelezen en had enorme impact: op 18 augustus besloten de Verenigde Staten naar aanleiding van het verhaal en verder gerechtelijk onderzoek te stoppen met het gebruik van commerciële gevangenissen. Bauer is officieus voorgedragen voor een Pulitzer Prijs.

    Augustus: hoe (en waarom) de Arabische wereld uit elkaar viel

    The New York Times Magazine

    Schrijver en voormalig oorlogscorrespondent Scott Anderson verdiepte zich in de Arabische wereld, om vervolgens 18 maanden aan deze reportage te werken. Het gevolg: een ongelooflijk helder licht op de ramp die zich in het Midden-Oosten heeft voltrokken. De invasie in Irak dertien jaar geleden, de opkomst van ISIS en de complexiteit van het vluchtelingenprobleem, mede als gevolg van de opkomst van de radicale islam in de regio — het komt allemaal aan de orde. De oorzaken van de catastrofe zijn meervoudig, de gevolgen gigantisch.

    Het stuk was zó lang dat de hoofdredacteur van The New York Times Magazine zich genoodzaakt zag er een verantwoording boven te plaatsen. Die luidde dat de redactie het stuk nooit had geplaatst, als ze er niet van overtuigd was dat 'what follows is one of the most clear-eyed, powerful and human explanations of what has gone wrong in this region that you will ever read.' Waarvan akte.

    September: de zeven plagen van de bezuinigingen in de zorg

    De Groene (beschikbaar via Blendle)

    De zorgkosten zijn bedwongen, maar wie betaalt de rekening? In de Groene Amsterdammer verscheen een artikel waarin de balans wordt opgemaakt van vier jaar bezuinigingen in de zorg. De auteurs onderzochten waar die 10 miljard euro aan besparingen zijn behaald. Een interessante vraag, aangezien specialistensalarissen, bureaucratie, de farmaceutische industrie en verspilling nauwelijks zijn aangepakt. Wie draaiden er dan wel voor op? In het uitgebreide artikel benoemen de auteurs zeven plagen. De eerste plaag heeft betrekking op de zorgkosten die meer geïndividualiseerd zijn — de kosten worden nog wel gemaakt, maar zieken betalen ze nu vaker zelf. Zo gingen de eigen bijdragen voor hulp en begeleiding thuis omhoog en steeg ook het eigen risico. Voor alle zeven plagen: lees het artikel.

    Oktober: de autopsie van Deutsche Bank

    Der Spiegel

    Deutsche Bank was vanaf de oprichting in 1870 zoals de Duitsers zelf: degelijk, saai maar betrouwbaar, de Opel onder de banken. In de jaren negentig veranderde de mentaliteit van de bankiers echter radicaal. Dat blijkt uit deze geweldige longread van Der Spiegel, waarvoor drie redacteuren vijf maanden onderzoek deden. Deutsche Bank wilde meedoen met de grote jongens op Wall Street, dus 'greed is good' werd de nieuwe bedrijfscultuur.

    In de afgelopen maanden werden de gevolgen van dit beleid pas echt duidelijk: de portefeuille van Deutsche zit vol met risicovolle troep, de bank zucht onder een dreigende miljardenboete en de balans is zo opgepompt dat de bank ruimschoots too big to fail is. In twintig jaar veranderde Deutsche van een degelijke instelling naar het grootste gevaar voor de wereldeconomie. In dit staaltje financiële onderzoeksjournalistiek van de bovenste plank laten de schrijvers zien hoe dat proces in zijn werk ging.

    November: een stevige wake-up call

    The Intercept

    Weinigen zagen het aankomen, nog minder geloofden ook dat het echt zou gebeuren. Maar het gebeurde tóch. Donald Trump, een man die zijn gehele campagne alle politieke en democratische conventies aan zijn laars lapte, werd verkozen tot 45e president van de Verenigde Staten. Waar ging het in vredesnaam mis? De dag na de verkiezing gaf Glenn Greenwald van The Intercept in ieder geval alvast een zetje in de goede richting.

    December: een beetje perspectief

    Our World In Data

    Om een jaar met zo veel slecht nieuws toch nog met een optimistische noot af te sluiten: in veel opzichten gaat het in 2016 nog steeds beter dan ooit. De Universiteit van Oxford publiceerde afgelopen maand een online overzicht van twee eeuwen vooruitgang. De belangrijkste ontwikkelingen: op dit moment leeft er een kleiner deel van de wereldbevolking in extreme armoede dan ooit tevoren. Ook leeft meer dan de helft van de wereldbevolking in een democratie, vergeleken met 1 procent in 1820. Tot slot is de mensheid beter opgeleid dan ooit en zijn kindersterfte en anafalbetisme lager dan ooit.

    Waarom dit er toe doet? Omdat we moeten onthouden hoe ver we als mensheid zijn gekomen, en hoe veel we nog kunnen bereiken als we samenwerken. In de woorden van de schrijvers: 'Solving problems – big problems – is always a collaborative undertaking. And the group of people that is able to work together today is a much, much stronger group than there ever was on this planet.'

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Redactie

    Gevolgd door 215 leden

    Volg Redactie
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren