Follow the Money selecteert

  • Dat had ook echt niemand (kunnen) verwacht(en), hè?
  • Wanneer ik zie dat VNO-NCW veel teveel invloed heeft/krijgt dan voel me ik me heen en weer geslingerd tussen wanhoop en uiterste wanhoop!
  • Natuurlijk kan dat. In Europa lukt dit al decennia, ook al heet het hier kapitalisme i.p.v. communisme. Beide staan los van democratie!
  • Over 'veinzen' gesproken....
  • Wij van WC-eend....
  • Misdaad loont in Nederland. Zeker wanneer je een witte boord draagt!
  • ING is voor mij de belichaming van hoe mis het is met het bankwezen. Niets geleerd van de crisis en geen enkel vermogen tot zelfreflectie

Iedere zondag verzamelen we opmerkelijke artikelen die we de afgelopen week lazen. Met deze week onder meer: bestuurders ING niet opnieuw getoetst, Nederland als witwasroute, de economische status van millennials en de overeenkomst tussen de beurs en sociale media. Goed weekend!

Reconstructie: DNB zag af van hertoetsing Hamers c.s. op grond van ING-onderzoek

Het Financieele Dagblad

Joost Ramaer – De Nederlandsche Bank vindt het niet nodig de bestuurders van de ING opnieuw te toetsen op hun geschiktheid om de bank te leiden. In september kocht de ING een dreigende strafzaak af met een recordboete van 775 miljoen euro. Onderdeel van de schikking was dat de ING schuld bekende aan jarenlange vergaande nalatigheid in haar wettelijke taak als ‘poortwachter’: het voorkomen van fraude en witwassen door haar eigen klanten. Daardoor kwam vast te staan dat ‘een bestuurder of commissaris dan wel de instelling waarvan hij het beleid mede bepaalt wet- en regelgeving heeft overtreden’, volgens de regels van DNB een reden om tot hertoetsing van die bestuurders over te gaan. Toch zag DNB-directeur Toezicht Frank Elderson van zo’n hertoetsing af. Hij baseerde zich daarbij op een onderzoek door de advocatenfirma Stibbe, in opdracht van en betaald door de ING zelf. 

Dit alles blijkt uit een reconstructie van het ING-schandaal in het FD. Het Openbaar Ministerie en de FIOD begonnen in februari 2016 hun onderzoek naar fraude en witwassen door ING-klanten. De codenaam was Houston, naar de legendarische astronautenboodschap: ‘Houston, we have a problem’. Een jaar later hield justitie de voltallige top van de bank, onder wie ook ceo Ralph Hamers, voor dat het vier grote zaken meende te kunnen bewijzen voor de strafrechter, en dat zij hiervoor een boete kon opleggen van 10 procent van de concernomzet – in het geval van de ING een bedrag van 1,7 miljard euro.

Toch weigerden bestuurders en commissarissen de dreigende strafzaak serieus te nemen, zo blijkt uit de reconstructie van het FD. Uit een intern onderzoek maakte de INGj op dat de poortwachtersrol niet opzettelijk was verzaakt. Daarom dachten zij er vanaf te komen met een boete van 25 tot 50 miljoen euro. Aan het onderzoek van het OM en de FIOD werkten zij slechts minimaal mee. Tijdens verhoren veinsden ING’ers massaal geheugenverlies, en opgevraagde documenten werden niet of met grote vertraging overhandigd. Dit tot grote ergernis van justitie. 

Terwijl het Houston-onderzoek in volle gang was, besloten de commissarissen van de ING om Hamers’ beloning drastisch te verhogen. President-commissaris Jeroen van der Veer stelde minister van Financiën Wopke Hoekstra van dit besluit op de hoogte op 21 februari van dit jaar, dezelfde dag waarop het OM en de FIOD de ING-top voor de tweede keer haar ernstige nalatigheid inpeperden, en de ingrijpende consequenties daarvan voorhielden. Een maand later trok de ING de verhoging van Hamers’ beloning  schielijk in, na massale verontwaardiging in de politiek en de samenleving. 

Pas in de zomer besloot de ING de Houston-zaak te schikken, onder zware druk van justitie. De commissarissen weigerden ceo Hamers te offeren voor de affaire. In plaats van Hamers moest cfo Koos Timmermans aftreden, dit keer onder hevige druk van Hoekstra. De minister van Financiën ‘valt van zijn stoel’ als hij het Houston-dossier begin september leest, aldus het FD.

Is China na 40 jaar staatskapitalisme toe aan politieke hervorming?

South China Morning Post

Peter Hendriks – In Hongkong houden ze goed in de gaten hoe de leiders in het moederland denken over politieke hervorming. In dit artikel analyseren twee Hongkongse journalisten het merkwaardige fenomeen van een succesvolle kapitalistische economie in een land dat nog altijd op autoritaire wijze wordt bestuurd door de Communistische Partij. De vraag is of deze interne tegenstelling kan blijven voortbestaan. Kun je een volwaardige kapitalistische economie runnen wanneer staatsbedrijven de grootste concurrenten zijn van het zelfstandige bedrijfsleven?

Wat wil president en partijleider Xi? Hij wordt in dit artikel afgeschilderd als een sterke man, die gelooft in autoritair handelen en zuiveringen, en die niets opheeft met democratie. Hij benadrukt echter wel dat hij voor 100 procent achter de particuliere bedrijven staat en wil doorgaan met bestuurlijke hervormingen.

Uiteindelijk is de vraag of in een land met een miljoen studenten in het westen en tientallen miljoenen Chinezen die als toerist het westen bezoeken, de combinatie van een alles bestierende, ondemocratische partij en een modern kapitalistisch bedrijfsleven houdbaar zal blijken.

Bloemen, moord en 200 miljard euro verdacht geld

NRC en Zembla

Liset Hamming – Er loopt 8 miljoen euro van belastingparadijzen als de Maagdeneilanden en Belize via Danske Bank naar Nederland. Hier kwam het geld onder andere bij metalband Within Temptation in Waddinxveen terecht, maar ook bij bloemenbedrijven en de kledingindustrie. En: zakenman, miljardair en inmiddels activist Bill Browder deed in 2017 al aangifte tegen de Nederlandse banken die dit witwassen mogelijk hebben gemaakt.

Deze ontdekkingen komen van NRC en Zembla. Al in 2014 rapporteerde het onderzoeksplatform Organized Crime and Corruption Reporting Project over de ‘Laundromat’: de witwas van 200 miljard euro die tussen 2007 en 2015 vanuit Rusland via het Estse filiaal van de Deense Danske Bank de EU zijn binnengekomen. Een schandaal dat aan het licht kwam door de advocaat van Browder, Sergej Magnitsky. Magnitsky ontdekte een enorme belastingfraude, maar stierf in 2009 in een cel in Moskou waarna hij – postuum – wegens belastingfraude werd veroordeeld. Browder stopt sindsdien al zijn tijd en al zijn vermogen in de lobby die ervoor moet zorgen dat iedereen die bij de dood van Magnitski betrokken is voor de rechter belandt. Zo ook de banken in Nederland, volgens Browder.

Bij ons op de redactie doen ontdekkingen als deze, en de recente recordboete voor de ING ons hardop afvragen hoe het toch komt dat ‘niemand verwijtbaar beleid heeft gevoerd’ waardoor er niemand voor de rechter belandt. Het onderzoek van het Openbaar Ministerie naar Browders aangifte loopt nog. Opvallende sitenote: in de Zembla-uitzending werd ook gerefereerd naar het nieuws van FTM over een FIOD-inval bij de Amsterdam Trade Bank. 

Nederlandse nepnieuwsfabriek

Brandpunt+

Bart Nietveld – Een paar weken geleden beluisterde ik een podcastaflevering van The Daily over Mad World News: een Amerikaanse Facebookpagina die uitsluitend nepnieuws verspreidt. Berichten op de pagina genereerden maandelijks 20 miljoen clicks met haatdragende, sensationele en extreme berichten. Hoe meer reacties er onder berichten staan, hoe vaker mensen het bericht in hun tijdlijn zien verschijnen. En hoe meer clicks, hoe meer er wordt verdiend. 

Na het beluisteren van de podcast dacht ik: kennen we in dat in Nederland ook? Brandpunt+ verdiepte zich juist deze week in die kwestie, met een verhaal over de 46-jarige Cees uit Wageningen. Cees moest zijn werk als lokale journalist en cameraman noodgedwongen stoppen, vanwege een aangeboren afwijking. Volgens Brandpunt+ gingen Cees’ eerste nepnieuwspagina’s een jaar na zijn gedwongen werkstop de lucht in. Onderwerpen die veel media-aandacht krijgen zijn voor Cees ideaal materiaal om nepnieuws te verzinnen. Brandpunt+ zag onder andere nepnieuws over Zwarte Piet, Sylvana Simons, Anne Faber en Rapper Boef voorbijkomen. 

Tussen hoop en wanhoop

Ties Joosten –Vorige week schreef ik op deze plek over suboptimale transportoplossingen die klimaatverandering tegengaan en waarmee ik toch blij was. Afgelopen maandag schreef ik over mijn vreugde over de totstandkoming van een internationale alliantie voor een CO2-prijs. Twee optimistische stukken.

Deze week voelde ik me helaas weer een stuk meer terneergeslagen. De wereldwijde CO2-uitstoot bereikt in 2018 een nieuw recordniveau. Het vorige recordjaar was 2017. Nederland lijkt zijn eigen klimaatdoelen voor 2020 bij lange na niet te halen. VNO-NCW gooit de kont tegen de krib tegen een nationale minimum CO2-prijs. 

Kortom, het was zo’n week waarin ik dacht: komt het allemaal nog wel goed? Daar kom ik wel weer uit hoor. Het is namelijk niet voor het eerst dat ik somberde. Steeds zie ik dan weer de positieve ontwikkelingen waardoor ik denk: tuurlijk komt het allemaal goed. Maar heeft u dat nou ook, dat u zo heen en weer geslingerd wordt tussen hoop en wanhoop?

Arme millennials?

The Atlantic 

Arjan van der Linden – Toen De Groene Amsterdammer vorige week een reportage publiceerde over millennials die onder de armoedegrens leven, was dat vooral aanleinding voor welgestelde vijftigers om nostalgische anekdotes over hun eigen erbarmelijke studententijd op Twitter te gooien. Volkskrant-columnist Sylvia Witteman, die op haar 23e in een ‘lek kraakpand’ woonde, beet het spits af. ‘In mijn tijd was het normaal om arm te zijn op die leeftijd,’ schrijft ze. ‘Bijna iedereen was doodarm.’ Ze illustreert dot met een anekdote over een door haar broer gestolen kerstboom die volhing met levende muizen.

Toevallig kwam The Atlantic een paar dagen later met een artikel over de economische status van millennials in de Verenigde Staten. Het beeld van de zeurderige millennial die zichzelf financieel in de nesten werkt door een overvloed aan avocado’s en Starbucks-koffie aan te schaffen heerst daar mogelijk nog meer dan in Nederland. Aan de hand van een in november door de Amerikaanse Federal Reserve gepubliceerd rapport laat journalist Derek Thompson zien dat daar weinig van klopt. Het uitgaven- en consumptiepatroon van millennials verschilt niet significant van dat van voorgaande generaties, schrijft hij. En hoewel millennials een hoger opleidingsniveau hebben dan welke generatie ook hebben ze minder inkomsten, minder bezittingen en een kleiner vermogen dan eerdere generaties op dezelfde leeftijd.

Die situatie is niet uniek voor de Verenigde Staten. Vorig jaar trok De Groene-journalist Casper Thomas vergelijkbare conclusies over de Nederlandse millennial in zijn artikel ‘Investeren in kinderobligaties’. Ook hier moeten millennials het stellen met ‘minder loonstijging, minder vermogensopbouw en een kleinere pensioenspaarpot’ terwijl ze inderdaad ‘beter geschoold zijn en harder werken dan voorgaande generaties’.

Natuurlijk hebben generatie-X’ers alle recht om terug te blikken op de wat minder florissante aspecten van hun jonge jaren. De massale werkloosheid waarmee zij bij het toetreden tot de arbeidsmarkt van de jaren ‘80 geconfronteerd werden was zeker geen pretje Maar hun  onderliggende boodschap lijkt te zijn: de belazerde economische situatie van millennials is iets normaals, iets waar elke generatie doorheen moet. En dat klopt niet.

Inlichtingendiensten hebben Inlichtingenwet niet op orde

NRC

Bart Nietveld – Nadat de een nipte meerderheid in een raadgevend referendum de Wiv afwees, ging ruim zes maanden geleden de omstreden Inlichtingenwet in. Burgers hadden zorgen over eventuele schending van hun privacy door het ongericht binnenhalen van gegevens door geheime de diensten AIVD en MIVD. Die zorgen werden destijds door minister Kasja Ollongren gesust. De diensten zouden volgens haar namelijk ‘zo gericht mogelijk’ te werk gaan. Dat criterium werd zelfs in de Inlichtingenwet opgenomen.

Mede op dat punt hebben de inlichtingendiensten hun zaakjes niet op orde, zegt toezichthouder CTIVD. Daarnaast ‘ontbreekt op belangrijke onderdelen beleid op het terrein van de gegevensbescherming en wordt er te weinig acht geslagen op wettelijke waarborgen voor de geautomatiseerde metadata-analyse zoals voorafgaande toestemming en beperkte toegang van medewerkers tot die metadata’. Verder is de door de Wiv vereiste datareductie onder meer door een gebrekkige ondersteunende ICT-infrastructuur bij de MIVD nog werk in uitvoering. 

Ook is effectief toezicht op de naleving van verplichtingen van de wet nog onvoldoende mogelijk. Op belangrijke werkprocessen zoals compliance ontbreekt interne controle. Dat komt volgens de CTIVD omdat ‘het instrumentarium voor de zorgplicht voor een rechtmatige gegevensverwerking te weinig concreet is ingevuld’. De toezichthouder ziet dat de inlichtingendiensten zich willen inzetten voor de nationale veiligheid en de rechtsbescherming van de burger, maar laat dat nog niet in concrete stappen zien.

Vuile grond na herkeuring plots niet meer vuil

Zembla

Mira Sys – Zembla is de afgelopen maanden stevig in de vuile grond gedoken, en niet zonder succes. Het onderzoeksprogramma ontdekte via een staaltje knap onderzoekswerk dat afvalbedrijf Vink uit Barneveld tonnen vervuilde grond naar verschillende plaatsen in Nederland vervoerde. De grond was eerst afgekeurd, maar het bedrijf liet de grond herkeuren, waardoor die plots niet meer vuil zou zijn. ‘Valsheid in geschrifte’, zo wordt het in de uitzending genoemd. Inmiddels heeft de onderzoeksredactie van Zembla kunnen achterhalen dat de grond in Barneveld, Leusden en Apeldoorn volgens dezelfde methode van herkeuring is toegepast. Verder zijn er nog zeven gemeentes waarvan niet bekend is waar de grond ligt.

De hefboom, ofwel: de overeenkomst tussen de beurs en sociale media

Financial Times

Joost Ramaer – Sociale media versterken de bestaande (voor)oordelen van gebruikers, zo weten we al enige tijd. Of het nu gaat om GroenLinks, Forum voor Democratie, de Telegraaf of De Correspondent: de aanhangers van merken en politieke of sociale bewegingen benutten het in theorie onbegrensde internet bepaald niet om zich te laven aan bronnen en opinies die nieuw voor hen zijn. Integendeel, ze zoeken vooral medestanders op, opinies die ze bevestigen in wat ze zelf al vinden en menen te weten. 

Het zou zomaar kunnen dat hetzelfde verschijnsel de financiële markten in zijn greep heeft gekregen. Dat oppert Gillian Tett, US Managing Editor en prijswinnend columnist van de Financial Times. Voor dit betoog is Tett even niet geïnteresseerd in de daling van de markten an sich (de meeste koersen staan nu lager dan een jaar geleden), ook al is dat even wennen, na negen jaren van bijna onafgebroken stijging. Ze is vooral geïntrigeerd door de hevige ‘volatiliteit’ van de laatste weken: de mate waarin koersen op en neer dansen. De Dow Jones Industrial Average, een populaire thermometer voor Amerikaanse aandelen, ‘bewoog regelmatig omhoog of omlaag met 500, 600 of 700 punten binnen één handelsdag,’ observeert Tett. ‘Afgelopen dinsdag kelderde hij met een verbijsterende 799 punten – ofwel 3,1 procent – binnen een paar uur.’ 

Normaal gesproken zijn zulke hevige koersbewegingen het gevolg van grote gebeurtenissen. Er valt een grootbank om, bijvoorbeeld, of China houdt op met rente te betalen aan de houders van zijn staatsleningen. ‘Nu,’ aldus Tett, ‘lijken ze te worden ingegeven door bescheiden incidenten,’ zoals een ‘licht duif-achtige opmerking’ van Jay Powell, president van de Federal Reserve Bank, of de zoveelste tweet van Donald Trump. Leverage zou wel eens de oorzaak kunnen zijn. In de financiële wereld is deze term een synoniem geworden voor schuld. Wie vijf euro verdient op een investering van tien euro eigen geld, maakt een rendement van 50 procent. Leen je negen van de tien euro bij een bank, dan levert de vijf euro winst een rendement op van 500 procent op die ene euro eigen geld. Zie daar de hefboom, de lever in het woord leverage

Maar zo’n hefboom kan nog meer gedaanten aannemen. Psychologische leverage bijvoorbeeld. Wanneer iedereen denkt dat de markt omhoog zal blijven gaan, kan een kleine koersdaling leiden tot een massale paniek. Zelfs robots raken daarmee besmet. Er bestaat namelijk ook algoritmische leverage, aldus Tett. Volautomatische handelsprogramma’s zijn bedacht om menselijke emoties en vooroordelen uit te schakelen. Helaas zijn ze wel door mensen ontworpen, en die ze volstopten met hun eigen lemminggedrag. Daardoor plegen robots voor de beurshandel allemaal gelijk te reageren op, zeg, een tweet van Trump. Waardoor ze het effect van die tweet op de koersen exponentieel versterken. 

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Redactie

Gevolgd door 199 leden

Volg Redactie
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren