Follow the Money selecteert

    Ook dit weekend presenteren onze redacteuren een selectie uit de artikelen die zij de afgelopen week zelf met interesse hebben gelezen. Van mensen die slechte back-ups blijken te zijn voor robots en Amerikaanse rijkaards die hun kinderen inkochten op prestigieuze universiteiten, tot een Irakees die een Brabants all-you-can-eat restaurant exporteerde naar Erbil en Canadese verzekeraars die niets meer moeten hebben voor huizen langs laagliggende rivieren. Prettig weekend!

    Crashes Boeing 737 Max zijn waarschuwing voor automobilisten

    Slate

    Arne van der Wal – De automatische piloot heeft vliegen veel veiliger gemaakt, maar het is allesbehalve automatisch en heeft het leven van piloten eerder moeilijker dan makkelijker gemaakt. Wat de precieze oorzaak van de recente ongelukken met de Boeing 737 Max ook zal blijken te zijn, ze zouden automobilisten aan het denken moeten zetten, zo stelt de auteur van dit artikel in het Amerikaanse internettijdschrift Slate. De nieuwste generatie auto’s zit vol met handige automatische functies, zoals waarschuwingen als je wegdommelt of op de verkeerde rijbaan zit, automatische cruisecontrol en remmen als je te dicht op een voorligger zit of een – volgens het elektronische systeem – scherpe bocht met te hoge snelheid nadert. Deze zogeheten ‘advanced driver assistance systems’ stellen de bestuurder en degenen die achter hem of haar rijden nogal eens voor onaangename en gevaarlijke  verrassingen. Plotseling remmen is er een van.

    Piloten hebben al enkele tientallen jaren ervaring met geautomatiseerde ondersteuning en de onverwachte situaties die dat soms oplevert. De eerste analyses van de Boeing-vliegramp in Indonesië zouden erop wijzen dat de piloten werden verrast door het autonoom ingrijpen van het elektronische systeem. Een van de bijverschijnselen van het geautomatiseerde vliegen en rijden is dat de beslissingsvaardigheid van de piloot langzamerhand verslechtert. Een automatisch systeem sust je als het ware in slaap en geeft een vals gevoel van veiligheid. Een robot is een prima back-up voor een menselijke bestuurder, maar de mens is een waardeloze back-up voor een robot.

    Ouderen in VS krijgen te veel antibiotica

    The New York Times

    Aliëtte Jonkers – ‘(Amerikaanse) ouderen worden gemarineerd in antibiotica en met name ciprofloxacin,’ twitterde longarts Jan Willem van den Berg, en linkte naar het artikel ‘Older Americans Are Awash in Antibiotics’ in The New York Times. Uit dat stuk blijkt dat Van den Bergs uitspraak niet overdreven is. Jaarlijks schrijven dokters in de Verenigde Staten 52 miljoen recepten voor antibiotica uit, het merendeel aan 65-plussers. Veel ouderen krijgen antibiotica als ze een urineweginfectie hebben, ook wanneer  ze daarvan geen klachten ondervinden. Urineweginfecties komen bij ouderen regelmatig voor. De richtlijn adviseert om, indien er geen symptomen zijn, geen antibiotica voor te schrijven, maar dat gebeurt zeker bij ouderen nog altijd volop.

    Deze overdiagnostiek en overbehandeling is niet zonder gevolgen: veel antibiotica gaan een interactie aan met andere geneesmiddelen die ouderen slikken, waardoor soms ernstige bijwerkingen kunnen ontstaan en antibioticaresistentie toeneemt. In Nederland zijn zowel huisartsen als medisch specialisten veel terughoudender met het voorschrijven van antibiotica. In Europa zijn alleen Noorwegen, Finland en Zweden er nog iets zuiniger mee dan wij.

    De wereldwijde impact van de Panama Papers, drie jaar later

    Reuters Institute

    Nina Rijnierse – De onthullingen van de Panama Papers hebben vandaag de dag nog steeds impact. Zo werd onlangs de eerste Amerikaan die bij het schandaal betrokken was gearresteerd, is in Armenië een corruptieonderzoek heropend tegen een voormalig wetshandhaver en belandde een Pakistaans provinciehoofd in de gevangenis. Het Reuters Institute (Oxford) publiceerde deze week het eerste systematische onderzoek over de sociale impact van het internationale journalistieke project. Daartoe analyseerden ze 130 publicaties op het blog van het International Consortium of Investigative Journalists, dat de journalisten uit 76 landen begeleidde tijdens het spitwerk in de gelekte documenten van het Panamese trustkantoor Mossack Fonseca.

    Uit hun onderzoek blijkt dat de Panama Papers leidden tot meer overleg en informatieverzameling: dat was in bijna de helft van de 88 betrokken landen het geval. In eenvijfde van de landen kwam ten minste één concrete politieke of gerechtelijke hervorming tot stand. Verder werden er vaak nieuwe fiscale maatregelen getroffen en werden bedrijven of individuen vervolgd.

    Opvallend is dat verantwoording afleggen door de overheid zeldzaam blijft: in minder dan 10 procent van de landen verloren ambtenaren hun baan. Ook zagen de onderzoekers dat de mate waarin wrok jegens journalisten toenam  gelijke voet hield met het aantal substantiële hervormingen die werden doorgevoerd. Dat gebeurde overigens het meest in landen die laag scoren als het gaat om persvrijheid.

    Overstromingen vormen nieuw risico voor verzekeraars

    The Walrus

    Peter Hendriks – In Nederland slapen mensen nog steeds rustig: men waant zich veilig achter de dijken. Klimaatverandering kan daar verandering in brengen. In Canada worden woningeigenaren, lokale autoriteiten en verzekeraars al met hun neus op de feiten gedrukt. Canadese verzekeraars hanteerden vaak de overstromingsnorm van eens-per-eeuw, maar iInmiddels is duidelijk dat deze norm in laaggelegen gebieden bij rivieren geen enkele waarde meer heeft.

    De verzekeraars zijn om de tafel gaan zitten met de overheid. Hun boodschap: we willen niet zomaar elk nieuw huis in een laaggelegen gebied tegen de standaardpremie verzekeren tegen overstromingsrisico. Dat kwam hard aan, want ontwikkelaars zijn gek op (duurdere) woningen langs het water. De gemeenten zijn ook in Canada voor hun inkomsten deels afhankelijk van onroerendezaakbelasting; daarom  zien ze dure nieuwe woningen langs het water graag verschijnen. De dreiging van de verzekeraars heeft de overheid veel bewuster gemaakt van de gevaren van bouwen langs het water. Sommige gebieden worden nu gemeden, of zodanig aangepakt dat het overstromingsgevaar zo veel mogelijk wordt beperkt.

    Je kunt erop wachten tot ook Nederlandse verzekeraars eisen gaan stellen. In Limburg is het langs de Maas al meermalen misgegaan, en in januari 1995 moest de hele Betuwe geëvacueerd worden, omdat de rivierdijken er op doorbreken stonden. Dat was wereldnieuws; Cruijff moest indertijd zelfs op de Spaanse televisie uitleggen wat er aan de hand was. Maar het werd toen nog als incident afgedaan. Overstromingsgevaar door klimaatverandering zal nu ook voor Nederlandse verzekeraars een onderwerp worden waarover moet worden nagedacht.

    Fraude van rijkaards om hun kinderen bij prestigieuze universiteiten te krijgen

    The New York Times

    Maarten van der Poel – Afgelopen week is in de VS een groot schandaal aan het licht gebracht: 50 rijke Amerikanen hebben hun kinderen op prestigieuze universiteiten als Harvard en Yale ingekocht. Het hoogste bedrag dat daarvoor op tafel is gelegd, was 6 miljoen dollar. De ouders betaalden onder andere voor eenvoudigere toelatingstoetsen en verzonnen goede sportcarrière (waarmee je de kans op toelating vergroot). Onder de aangeklaagden bevinden zich directeuren, zakenlieden en Hollywood sterren.

    Desperate Housewives-ster Felicity Huffman is een van hen, net als Hollywood-actrice Loury Loughlin. Loughlin betaalde 500 duizend dollar om haar twee dochters op de University of Southern California te krijgen. Een van Loughlins dochters, Olivia Jade, is een door Amazon gesponsorde social media-ster. Zoals podcast-host en Harvard Alumni Ben Shapiro zei: ‘She is making more money of all of that, than she’ll ever make by majoring in some random marketing class.’ Olivia zelf vertelde op YouTube, vlak nadat ze was aangenomen: ‘I do want the experience of parties and game nights. I don’t really care about school, as you all know.’

    Veel universiteiten hebben maar beperkt plaats voor studenten. Deze omkooppraktijken zijn dus ten koste gegaan van gekwalificeerde studenten en getalenteerde atleten.

    Overigens wisten de kinderen van deze rijke ouders niet dat ze waren binnengekocht. Zoals Daily Show-host Trevor Noah zei: ‘According to prosecutors most kids had no idea their parents took part in the scheme, and that is such a shitty way to find out that your parents think you’re a dumbass.’

    Apple en Spotify vechten over geld

    USA Today

    Rufus Kain – Apple en Spotify hebben ruzie: woensdag diende Spotify een klacht in bij de Europese Commissie. Volgens de streamingdienst benadeelt Apple zijn concurrenten met het beleid van de App Store. Wanneer gebruikers via Apples winkel een abonnement op Spotify  afsluiten, eist Apple 30 procent van het geld. Spotify zegt dat het hierdoor moeilijk is om even goedkoop te zijn als Apples eigen streamingdienst. Spotify wil dus niet meer betalen.

    Apple antwoordde vrijdag dat Spotify kennelijk gebruik wil maken van Apples winkel en betalingssysteem zonder zelf iets bij te dragen. Daarbij merkt Apple op dat die 30 procent bijdrage na het eerste jaar verandert in 15 procent, dat Spotify jaren dankbaar gebruik heeft gemaakt van de App Store en dat Spotify in de meeste gevallen helemaal niets aan Apple betaalt (de meeste Spotify-gebruikers hebben de gratis versie van de muziekapp, en zelfs premium-gebruikers betalen Apple alleen als het abonnement via Apple is afgesloten).

    Apples kritiek neemt niet weg dat Spotify een eigenaardige dynamiek aanwijst. Apple heeft een streamingdienst én is een platform voor de distributie van andere streamingdiensten. Is dat geen belangenverstrengeling?

    Maar ook Spotify is niet van smetten vrij: het bedrijf heeft afgelopen week een verhoging van royalty's voor songwriters in de VS heeft aangevochten. Lage streaming-inkomsten voor liedschrijvers zijn al jaren een hot topic in de muziekindustrie, en diverse partijen, waaronder Apple, bekritiseren deze stap van Spotify.

    Een Nederlands-Irakees succesverhaal

    Brabants Dagblad

    Nikki  Sterkenburg – Het is een artikel van vorig jaar, maar wel een ijzersterk verhaal. Een Brabantse all-you-can-eat-vreetschuur opende een vestiging in... Irak! Een gefortuneerde Irakese gast was wild enthousiast over de formule van ABC Restaurants van de familie Meurs. De Irakees wilde een vestiging realiseren in Erbil. Het verhaal van de tientallen tripjes naar een door oorlog geteisterd land leest als een spannend jongensboek. Fijn succesverhaal over een wild plan dat goed uitpakte: in de eerste maand trok het Irakese restaurant 35 duizend bezoekers.

    Dalende criminaliteitscijfers kloppen niet

    De Groene Amsterdammer

    Arjan van der Linden – Het is zo langzamerhand de dooddoener van het nationale veiligheidsdebat: de al jarenlang dalende criminaliteitscijfers. Ministers zwaaien ermee, politiefunctionarissen geven hun werknemers een pluim en beleidsmakers doen hun werk met de aanname van de gestaag teruglopende criminaliteit in het achterhoofd. Het enige probleem: die cijfers zijn onbetrouwbaar, ontdekten journalisten van onderzoeksplatform Investico. Met trucjes als creatief boekhouden − denk aan het classificeren van een mislukte woninginbraak als ‘vernieling’ − en het ontmoedigen van aangifte doen houden agenten de criminaliteitscijfers kunstmatig laag.

    De reden? Politieagenten worden beoordeeld op te behalen ‘targets’. Dat maakt het heel aantrekkelijk voor een agent om de cijfers iets rooskleuriger voor te stellen aan zijn chef, die op zijn beurt de druk voelt mooie resultaten te laten zien aan zijn baas. Zo raken de cijfers naarmate ze hoger en hoger op de ladder worden doorgespeeld steeds verder vervuild, zodat er van de uiteindelijke rapportage die op het bureau van de korpschef beland weinig meer klopt.

    Daarmee leggen de journalisten van Investico mooi bloot hoe ongezonde beloningsmechanismen grote invloed kunnen hebben op schijnbaar objectieve data. De politietop lijkt daar overigens nog niet van overtuigd, getuige de in het artikel opgenomen reactie van korpschef Erik Akerboom op deze constatering.

    Kritische journalistiek over biotech-reus is ‘geen laster’

    Techdirt

    Vincent Harmsen –The New York Times heeft zich in een artikel uit 2015, waarin de banden tussen een Amerikaanse hoogleraar en biotech-reus Monsanto werden onthuld, niet schuldig gemaakt aan laster. Onderzoeksjournalist Eric Lipton was aangeklaagd door Kevin Folta, hoogleraar aan de Universiteit van Florida. Folta bleek, zo onthulde de krant, onvermelde banden te hebben met Monsanto. De hoogleraar liet zich publiek ook positief uit over de producten van het bedrijf, zo schreef de krant.

    Website Techdirt komt nu met een interessante analyse van het vonnis. De Amerikaanse rechter bekrachtigt daarin dat e-mails van academici, wanneer deze samenhangen met werkzaamheden aan de universiteit, als ‘publieke documenten’ gelden. The New York Times baseerde het artikel op e-mails van Folta die waren verkregen met een beroep op de Amerikaanse wet op openbaarheid van bestuur. In het vonnis refereert de rechter ook aan de herhaalde aanvallen van de Amerikaanse president Donald Trump op de vrije pers. Met het vonnis wil de rechter, zo is te lezen, de deur sluiten voor rechtszaken die ten doel hebben kritische journalisten te muilkorven.

    Witwassende ING-bankiers

    Zembla

    Dennis Mijnheer – Zembla is de afgelopen tijd lekker bezig qua onderwerpkeuze. Afgelopen donderdag doken ze in de recordschikking die de ING vorig jaar wist te treffen met het Openbaar Ministerie. Ter herinnering: de ING negeerde jarenlang stelselmatig witwassignalen en hielp zodoende met het schoonwassen van honderden miljoenen. De ING schikte voor 775 miljoen euro en hoefde geen schuld te bekennen. (‘Het is gewoon koehandel,’ aldus oud-fraudeofficier Aldo Verbruggen in Zembla). Het Openbaar Ministerie meldde bovendien dat er geen ING-bankiers werden vervolgd, want er zou onvoldoende bewijs zijn dat er bewust is meegewerkt aan de witwaspraktijken. Zembla zet hier terecht vraagtekens bij en verwijst onder meer naar de waarschuwingen van Sam van Doorn – een witwaszaak waar FTM in 2017 uitvoerig in dook. Ook verhelderend; Zembla bestudeerde de geschiedenis van de status aparte van banken en zocht het antwoord in de jaren tachtig toen de FIOD een inval deed bij de witwasbank Slavenburg. Fred Teeven was erbij, hij mocht destijds een bankier in de handboeien slaan. In Zembla gaat de crimefighter – zij het wat aarzelend – in op de gevoeligheden van een bankinval.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Redactie

    Gevolgd door 258 leden

    Volg Redactie
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren