Follow the Money selecteert

    Ook deze week vonden onze redacteuren weer allerlei interessante artikelen. Kunstmatige intelligentie is misschien niet de banenkiller waarvoor veel mensen het verslijten. Mogelijk kunnen planten zichzelf bemesten en zo welicht klimaatvriendelijker geteeld worden. Verder slikken huisartsen hun eigen medicijn, betalen energiebedrijven voortaan huur voor een windpark en verzuipen de VS en Europa in hun eigen afval. Prettig weekend!

    Banen in overvloed in de USA – behalve in de journalistiek

    Bloomberg en Columbia Journalism Review

    Eric Smit – De werkeloosheid in de Verenigde Staten bevindt zich op het laagste punt sinds het jaar 1969. Dat is goed nieuws voor heel veel Amerikanen, hoewel er qua inkomen nog steeds het nodige te wensen overblijft.

    Sommige bedrijfstakken profiteren niet echt mee van het herstel van de Amerikaanse economie na de financiële crisis van 2008/2009. De meest opvallende: de nieuwsmedia. De bedrijfstak die het grootste deel van de vrije pers in de Verenigde Staten vertegenwoordigt, blijft klappen krijgen en dat heeft vooral gevolgen voor journalisten. In de eerste 5 maanden van dit jaar werden er weer 3.000 journalistieke banen gesnoeid, schrijft Bloomberg. Dat gebeurde vooral in de regionale pers, die al jaren ernstig heeft te lijden onder de teruglopende inkomsten uit abonnementen en advertenties. Nieuwkomers zijn nieuwe journalistieke media als Buzzfeed en Vice die begin van dit jaar honderden journalisten naar huis stuurden. Beide bedrijven verdienen hun geld met advertenties, maar concurreren met Google en Facebook wordt bijna elke dag moeilijker. Veel van de mensen die Buzzfeed eerder dit jaar ontsloeg, zijn nog steeds op zoek naar een baan.

    Het aantal banen op Amerikaanse redacties nam tussen 2008 en 2017 met 23 procent af. Dat zijn schrikbarende cijfers, maar er zijn uitzonderingen. De Los Angeles Times bijvoorbeeld. Die krant groeit en voegde 100 banen toe sinds miljardair Patrick Soong-Shiong in juli 2018 de krant kocht. De Boston Globe is een ander voorbeeld: die krant kan inmiddels bestaan van zijn digitale lezersbestand.

    De Columbia Journalism Review bespreekt het artikel uit Bloomberg. Het digitale magazine van de chique Amerikaanse universiteit (studenten betalen er ongeveer 60 duizend dollar om er een jaar te kunnen studeren) wijst erop dat ook First Look Media van miljardair Pierre Omidyar (de man die ook in The Correspondent investeerde) bezig is met het snoeien in de banen en zelfs het online magazine Topic zal sluiten. Een van de redacteuren wees op de prijzen die het magazine had gewonnen en vroeg zich af wat de ‘standard of success’ was. Maar van prijzen kun je de schoorsteen niet laten roken.

    Verdacht van misbruik, en mogelijk geen miljardair

    New York Times

    Nikki Sterkenburg – Jeffrey Epstein, verdacht van het misbruiken van minderjarigen, promootte zichzelf als financieel wonderkind en miljardair. Geregeld liet hij losjes namen van Nobelprijswinnaars vallen met wie hij zou hee-hoi-en. Maar is hij wel zo exorbitant rijk als wordt gedacht? The New York Times dook in zijn imperium en laat een minder indrukwekkend beeld zien. Zo bleek hij uit rechtbankstukken in 2002 slechts twintig medewerkers te hebben en dat is een aanzienlijk kleiner aantal dan de beweerde 150 medewerkers. Ook verloor Epstein tijdens de economische crisis aanzienlijke bedragen, en lijken de jaartallen van bestuursfuncties op zijn cv evenmin te kloppen. Gedegen spitwerk naar een vermogen dat wellicht helemaal niet zo groot is als wordt gedacht.

    Drie miljard per dag

    openDemocracy

    Thomas Bollen – ‘Going Dutch’: zo heet het als je via belastingparadijs Nederland je aangifte zo laag mogelijk houdt. Google en Ikea zijn twee bedrijven die via de Nederlandse route belasting ontwijken. Ze zetten daarvoor een dochtermaatschappij op waarin het intellectuele eigendom van de merken wordt ondergebracht. Vervolgens ontvangen die dochtermaatschappij royalty-betalingen die vrijgesteld zijn van belastingen.

    De overkoepelende term voor deze praktijken is transfer (mis)pricing. In dit artikel van openDemocracy zet Tanya Rawal-Jindia uiteen waarom het een vorm van neo-kolonialisme is. Grote bedrijven, voornamelijk uit Westerse landen, maken maximaal gebruik van dit soort trucs om hun afdracht zo klein mogelijk te houden. De ontwikkelingslanden waarbinnen deze multinationals actief zijn, lopen door deze belastingontwijking per dag zo'n 3 miljard dollar mis. De bedrijven onttrekken grondstoffen uit die landen, maar de lokale bevolking profiteert nauwelijks van toegenomen belastinginkomsten.

    Waarom AI niet tot massale werkloosheid leidt

    NRC Handelsblad

    Rufus Kain – Robots vervangen mensen op de arbeidsmarkt, dat is een veelgehoorde zorg tegenwoordig. Maar vaak wordt vergeten dat nieuwe technologie net zo goed banen creëert (én dat dit niet het eerste tijdperk van automatisering is). Van de 5.500 mensen die bij booking.com werken, tot de 3.000 mensen die meewerkten aan de videogame Red Dead Redemption 2 – voorbeelden van deze nieuwe banen zijn zo gevonden. Dus het zou goed kunnen dat de huidige angst voor megawerkloosheid net zo min waarheid wordt als Keynes’ voorspelling van de vijftien uur durende werkweek in 1930.

    Hoe kunnen we een groeiende wereldbevolking blijven voeden?

    Der Spiegel

    Peter Hendriks – In 2050 zal de wereld bijna twee keer zo veel voedsel nodig hebben als nu. Maar om dat te produceren zonder gebruik te maken van meer land en grondstoffen – dat zou immers de klimaatproblematiek verergeren – is een enorme uitdaging. Der Spiegel sprak met drie wetenschappers die ideeën hebben hoe dat is te realiseren. De eerste wil planten ‘trainen’ om bij fotosynthese niet 5 procent, maar 20 procent van het licht te benutten. Een tweede richt zich op het voorkomen van virusinfecties bij gewassen. Haar belangrijkste onderzoeksgewas is de cassave, een belangrijk voedingsmiddel in veel ontwikkelingslanden. Er wordt jaarlijks 300 miljoen ton van geproduceerd, maar de knol is hypergevoelig voor infecties. Een derde doet onderzoek naar planten die met heel weinig, of zelfs zonder kunstmest toe kunnen, en onderzoekt processen als zelfbemesting en symbiotische samenwerking tussen planten en microben.

    Een optimistisch stemmend verhaal dat je het gevoel geeft dat de wetenschap onze problemen misschien toch  kan oplossen.

    Weer een windpark zonder subsidie

    Rijksoverheid

    Ties Joosten – Het was geen opening van het journaal, maar toch wil ik je dit bijzondere bericht niet onthouden: opnieuw wordt er in Nederland op zee een groot windpark gebouwd zonder dat daar een cent subsidie naartoe moet. Sterker nog: Vattenfall gaat huur betalen voor het gebruik van de grond, 2 miljoen per jaar.

    Laat dat eens tot je doordringen: enkele jaren geleden moesten elektriciteitsbedrijven nog met subsidies verleid worden om in de Nederlandse Noordzee een windpark te bouwen, inmiddels betalen ze ervoor. Dit is een rechtstreeks gevolg van een succesvolle Nederlands overheidsstrategie rond de windmolens op zee. (Meer weten? Hier leg ik uit wat die strategie precies is.) Terwijl half Nederland met elkaar in de clinch ligt vanwege de energierekening en het Klimaatakkoord, is dit in alle stilte dus een voorbeeld van een succesvolle energietransitie. Voor iedereen die behoefte heeft aan wat positieve vibes in een negatieve tijd.

    Huisarts aan de pillen

    De Morgen

    Aliëtte Jonkers – Huisartsen schrijven zichzelf vaak medicijnen voor. Het gaat meestal om veelgebruikte medicijnen die soms ook zonder recept te krijgen zijn, zoals maagzuurremmers, paracetamol of melatonine. Toch was het voor de Vlaamse krant De Morgen reden om de alarmbel te luiden. En dat terwijl een onderzoek onder driehonderd huisartsen geen ‘problematisch gebruik’ aan het licht bracht. Een van de onderzoekers, huisarts in opleiding Ruth Debeuckelaere, zegt ‘ongerust’ te zijn. Ze wijst naar de over- of onderbehandeling die kan volgen. ‘Te veel of te weinig medicatie kan een verslaving, maar ook een ernstige complicatie van een ziekte in de hand werken.’ Ook voor de patiënten zijn er volgens haar indirecte gevolgen mogelijk. ‘Want het professioneel functioneren van een arts kan door zelfmedicatie worden aangetast.’ De Orde der Artsen in Vlaanderen heeft nu beloofd meer aandacht te zullen schenken aan de kwestie in de nieuwe beroepscode die in de maak is. Recente cijfers over hoeveel Nederlandse artsen zichzelf medicijnen voorschrijven, zijn niet voorhanden.

    Een schoolvoorbeeld hoe het niet moet

    Het Parool

    Dennis Mijnheer – De afgelopen weken was er weer veel ophef over het Cornelius Haga Lyceum, een islamitische middelbare school in Amsterdam die probeerde om een nogal kritisch rapport van de Onderwijsinspectie niet openbaar te laten worden. De rechter oordeelde afgelopen donderdag dat openbaarmaking geoorloofd is. De inhoud van het rapport leest als een schoolvoorbeeld hoe het runnen van een school niet moet. De boekhouder bracht over 2017 en 2018 zo’n 130 duizend euro in rekening. ‘Onrechtmatige verrijking,’ aldus de inspectie. Daarnaast gingen er nog facturen naar een bedrijf van de radicale prediker Abou Hafs, ontbreekt het de school aan elke governance, worden aanbestedingsrichtlijnen niet gevolgd, kwamen juridische kosten ten onrechte ten laste van het onderwijsbudget, werden kinderen met de taxi naar het gymlokaal gebracht, en trouwde een onderwijskwaliteitsmedewerker met de boekhouder annex headhunter. Wat een puinhoop.

    Azië is het afval van rijke landen zat

    Bloomberg

    Arne van der Wal – Begin 2018 geleden verbood China als eerste land de import van afval uit Europa. De afvalstroom heeft zich sindsdien naar andere landen in Zuidoost-Azië verplaatst. Maar die stroom dreigt vast te lopen: men heeft er ook daar meer dan genoeg van – letterlijk. De afvalblokkade door China heeft een kettingeffect, zo blijkt uit dit verhaal van Bloomberg. Zo‘n 70 procent van het afval kan worden gerecycled en gaat naar fabrieken in Vietnam en Maleisië; de rest wordt verbrand, op vuilnisbelten gegooid of in zee gedumpt. Greenpeace publiceerde er dit voorjaar een alarmerend rapport over.

    Het overvloedige aanbod dwingt de regeringen van Zuidoost-Aziatische landen tot drastische maatregelen. Maleisië, Indonesië en Thailand hebben importvergunningen ingetrokken of dat aangekondigd, de Philippijnen hebben onlangs 69 containers teruggestuurd naar Canada. Dit betekent dat het voor de VS en Europa, de grootste ‘producenten’ van afval, moeilijker gaat worden hun troep te lozen. Ze dreigen te verdrinken in hun eigen afval. Niet alleen kunnen ze het niet kwijt, volgens prognoses van de Wereldbank neemt de groei van afvalproductie per persoon de komende decennia nog flink toe. De droom van een circulaire economie wordt alsnog werkelijkheid – het kan niet anders.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Redactie

    Gevolgd door 231 leden

    Volg Redactie
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren