Follow the Money selecteert

Tijdens deze warme dagen ben je waarschijnlijk vooral op zoek naar verkoeling, en hoe beter af te koelen dan met wat interessant leesvoer bij de hand. Follow the Money heeft daarom weer interessante artikelen voor je geselecteerd. Van artificial intelligence tot uitzonderingsposities voor rechters en officieren van justitie tot onze overheid die milieuzorgen van zich af schuift. Veel leesplezier!

'We zijn het kompas kwijt in de luchtvaart'

NRC Handelsblad

Ties Joosten – Tot begin deze maand was Hans Alders voorzitter van de Omgevingsraad Schiphol, beter bekend als de Alderstafel. Onder zijn leiding kwamen bewoners en de luchtvaartindustrie telkens tot afspraken over de groei van het aantal vluchten op Schiphol. Zijn laatste opdracht slaagde echter niet: de bewoners en de sector kwamen er niet samen uit. Kort daarna stapte hij op als voorzitter en in dit interview laat hij zich nu kritisch uit over het Nederlandse luchtvaartbeleid: ‘Hoe gaan we om met vliegen, in een tijd dat de vraag naar vliegen nog altijd toeneemt én het klimaat onze belangrijkste opdracht is?’

Verder staan in het interview pareltjes als dit: ‘Per vliegtuig wordt de berekende herrie minder, maar mensen ervaren dat niet zo omdat het menselijk gehoor dat niet waarneemt en het aantal vliegtuigen bovendien toeneemt.’ Met andere woorden: in de rekensommen wordt de overlast minder – het is alleen zo jammer dat het menselijke oor niet meewerkt. Hoe twee werkelijkheden naast elkaar kunnen bestaan.

Grootschalige studie schept duidelijkheid: de mens warmt de aarde op

De Volkskrant

Arjan van der Linden – Het klimaat is aan het veranderen en de mens is de aanjager, zo klinkt onder klimaatwetenschappers al jaren. Die constatering roept al evenzolang weerwoord op, niet alleen onder industriebazen en internetreaguurders, maar ook bij invloedrijke politici. Een van de meestgehoorde tegenargumenten: het klimaat is altijd in verandering geweest, dus de huidige opwarming kan best veroorzaakt zijn door de natuur. 

Een reeks nieuwe analyses, uitgevoerd door een groep wetenschappers van dertien universiteiten, maakt nu een definitief einde aan deze en andere misvattingen. De onderzoekers analyseerden zoveel mogelijk beschikbare gegevens over de klimaatverandering van de afgelopen twee millennia. Conclusie: de huidige opwarming is zo uniek en wijdverbreid over de planeet dat ze onvergelijkbaar is met eerdere opwarmperiodes. ‘Zelfs als we terugkijken tot de dagen van het Romeinse Rijk, vinden we geen gebeurtenis die ook maar enigszins vergelijkbaar is met de opwarming van de afgelopen decennia,’ schrijft een van de wetenschappers in zijn begeleidend commentaar.

Dat bevestigt wat we eigenlijk allang weten: de aarde warmt op, en dat wordt veroorzaakt door industriële broeikasgassen. Of, in de woorden van Volkskrant-wetenschapsjournalist Maarten Keulemans: ‘Twijfelen of de mens het klimaat wel opwarmt, is nu toch echt een achterhoedegevecht geworden.’

Binnenlandse vluchten Duitse ambtenaren onder vuur

Der Spiegel

Arne van der Wal – Ook bij de Duitsers is na de recordhitte van de afgelopen week de discussie over de nadelige gevolgen van de luchtvaart opgelaaid. Wat blijkt? Jaarlijks maken ambtenaren 230.000 korte binnenlandse vluchten, de meeste van Bonn naar Berlijn. Een schandaal, vinden sommigen. Waarom pakken ze niet de trein? De Groenen willen binnenlandse vluchten vanaf 2035 volledig verbieden.

Maar hoe schadelijk is dat vliegen nu echt? Der Spiegel rekende hoeveel broeikasgassen als gevolg van binnenlandse vluchten worden uitgestoten. Dat valt enorm mee: 2 miljoen ton, op een totale uitstoot in Duitsland van 866 miljoen ton. 

Klein bier dus? Dat nou ook weer niet. De uitstoot van broeikasgassen kan veel sneller worden beperkt als automobilisten in de trein stappen dan met een binnenlands vliegverbod. En toch heeft het zin om erover na te denken. De Duitser stapt veel te graag in het vliegtuig naar het buitenland en de uitstoot daarvan wordt gemakshalve niet in de nationale statistieken vermeld. En wat ook niet meegeteld wordt, is het opwarmende effect van de condensstrepen die vliegtuigen achterlaten. Het opwarmende effect van die kunstmatige wolken wordt onderschat en zal de komende jaren verdrievoudigen, stelt een onlangs verschenen wetenschappelijk onderzoek. Al met al reden genoeg om toch vaker de trein te pakken.

Berlijnse zoekmachine zet winst om in bomen 

Der Spiegel

Peter Hendriks – Vandaag een verhaal in de categorie ‘constructieve journalistiek’. Ecosia is een Berlijns bedrijf dat een zoekmachine runt. Het heeft de karige uitstraling van een startup, maar bestaat al tien jaar. Het bedrijf heeft wel een totaal andere doelstelling dan normale technologie-startups. Het gaat niet om snel rijk worden door het bedrijf te verkopen, of om een succesvolle beursgang te maken – nee, Ecosia gaat om bomen. Nadat de salarissen, de vaste lasten, de investeringen en de belastingen zijn betaald, gaat de winst naar herbebossingsprojecten overal ter wereld. 

Activist/ondernemer en eigenaar Christian Kroll (35) heeft wereldwijd twintig partners die hem helpen bij het herbebossen van landen als Burkina Faso, Ethiopië, Brazilië en Indonesië. Per 45 zoekopdrachten plant Ecosia ergens ter wereld een zaailing. De teller staat nu op 62 miljoen bomen. Iedere gebruiker van de zoekmachine ziet boven in zijn scherm hoeveel bomen hij al op zijn naam heeft staan.

Kroll vindt het reduceren van de CO2-uitstoot van groot belang, en hij wordt gefascineerd door het idee dat met 1000 miljard extra bomen het CO2 probleem zou zijn opgelost. Zijn uitgangspunt is simpel: ‘Als we de 21e eeuw willen overleven, moeten we herbebossen op een gigantische schaal.’ Hij acht het mogelijk om in 20 jaar wereldwijd dat aantal te behalen, wanneer anderen wereldwijd op grote schaal zijn geloof in herbebossing overnemen.

Na Europa willen nu ook de VS big tech een kopje kleiner maken

Trouw

Rufus Kain – Een paar jaar geleden lachten Amerikaanse politici nog om Europeanen met hun strenge privacyrichtlijnen. Maar het tij is aan het keren. Het Amerikaanse ministerie van justitie opent een mededingingsonderzoek naar techreuzen als Google, Facebook en Amazon. Waar Europa big tech vooral probeert te reguleren met strenge wetten, lijken de Amerikanen meer geïnteresseerd in het opsplitsen van de grootste spelers om monopolievorming tegen te gaan en vrije markt te bevorderen. Zo zou Facebooks aankoop van Whatsapp en Instagram ongedaan kunnen worden gemaakt, en Google gesplitst kunnen worden in een zoekmachinebedrijf en een advertentiebedrijf. 

We hebben besloten geen beslissing te nemen, besloot Robert Mueller

The Globe and Mail

Dennis l’Ami – Eindelijk kwam Robert Mueller verantwoording afleggen voor zijn door de hele wereld gevolgde onderzoek naar de handel en wandel van de Amerikaanse president Donald Trump. Niet dat de hoorzitting nieuwe inzichten bood – de vraag of Trump nu wel of niet met de Russen heeft samengewerkt om Hilary Clinton te verslaan, is niet beantwoord door Mueller. Sterker nog, die wilde hij niet beantwoorden. ‘U maakte de beslissing niet te vervolgen, correct?’ vroeg een parlementslid aan Mueller tijdens een zitting van een parlementaire commissie voor rechtspraak. ‘Nee,’ zei Mueller, ‘we hebben besloten om niet te besluiten of we zouden vervolgen of niet.’ Angst zat hem in de weg, schrijft Sarah Kendzior in The Globe and Mail.

Op weg naar een tijdperk van voorspelbaarheid

Financial Times

Nikki Sterkenburg – In de toekomst zullen we overal te volgen zijn door camera’s, smartphones, fitbits en zelfrijdende auto’s. Welke invloed zal dat hebben op ons gedrag? Bega je bijvoorbeeld minder verkeersovertredingen wanneer de pakkans aanzienlijk hoger wordt? Kan je dan ’s avonds automatisch veilig over straat? En het werpt andere vragen op, zoals: gaan werkgevers straks controleren of je wel goed eet en genoeg slaapt? 

Het lijkt tien bruggen te ver, maar had mensen twintig jaar geleden gevraagd of ze een microfoon in hun huis zouden willen van een bedrijf dat eventueel kan meeluisteren met gesprekken en iedereen had ‘nee’ gezegd. Toch bleken medewerkers van Google via de slimme speakers te hebben meegeluisterd. De norm van hoeveel privacy een mens moet hebben, is de afgelopen decennia behoorlijk opgeschoven. 

De Financial Times brengt in dit mooie essay in kaart hoe we van de bekende ‘digital age’ naar een tijdperk van voorspelbaarheid zullen gaan, waarbij ‘artificial intelligence’ ons gedrag qua leven, werken, sporten en kopen tot in detail kan voorspellen. ‘There is not one creepy line, there are hundreds.’

Uitzonderingspositie voor rechters en officieren van justitie

Advocatie

Liset Hamming – Deze maand is de nieuwe cao voor rechters en officieren van justitie ondertekend, met daarin een loonsverhoging van 7 procent. Ik realiseerde me hierdoor weer eens dat rechters en officieren van justitie ook binnen het recht een aparte categorie vormen. Zo vallen zij bijvoorbeeld niet onder de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren die voor de deur staat. Als deze wet op 1 januari 2020 inderdaad in werking treedt, zal er een hoop veranderen voor ambtenaren en overheidswerkgevers – onder meer op het gebied van geheimhouding en integriteit. Dat komt kort gezegd doordat de (eenzijdige) aanstelling tot ambtenaar verdwijnt. Hiervoor in de plaats komen ‘gewone’ (tweezijdige) arbeidscontracten en eventuele cao’s, zoals dat ook voor ‘gewone’ werknemers geldt. Maar dus niet voor rechters en officieren van justitie, die vallen ook in 2020 buiten deze wet. 

Hoe terecht is een uitzonderingspositie voor rechters en officieren van justitie? En hoe ver mag die in een democratische rechtsstaat gaan? Zoekend naar een antwoord stuitte ik, tijdens een vreselijk warme woensdagnacht, op de column van faillissementsrechtadvocaat Niek van de Pasch over het onderzoek van zijn Franse collega Michaël Benesty. Evenals Van de Pasch een ‘tech’ fanaticus. Maar anders dan Van de Pasch kan Benesty programmeren.

Benesty werkte in 2016 als fiscalist bij Deloitte in Frankrijk. Ook in Frankrijk zijn de zoekmachines waar (een heel klein deel van) de openbare gerechtelijke uitspraken gepubliceerd worden, verschrikkelijk lastig te doorzoeken. Benesty sloeg aan het programmeren en ontdekte gaandeweg dat sommige rechters bijna honderd procent van ‘hun’ vluchtelingenzaken afwezen. Omdat in Frankrijk, net als in Nederland, de namen van rechters bij de uitspraken staan, kon Benesty de rechters met naam en toenaam noemen, en deed dit ook. Dat is hem niet in dank afgenomen. Nu, drie jaar later, is er – volgens Benesty naar aanleiding van zijn algoritme en publicaties – in Frankrijk een wet in werking getreden die het verbiedt om ‘identiteitsgegevens van rechters te hergebruiken met evaluatie, analyse, vergelijking of voorspelling van daadwerkelijke of vermeende beroepsuitoefening als doel of effect. Op overtreding staat maar liefst vijf jaar cel. Dit is een wereldwijde primeur.’ 

Een uitzonderingspositie ten koste van transparantie. En Benesty’s onderzoek is koren op mijn ambitie om te leren programmeren.  Voor de liefhebber: Benesty’s github.

De rijksoverheid schuift milieuverantwoordelijkheden steeds verder van zich af

Investico

Mira Sys – Decentralisatie is een trend, maar die trend kan ook te ver gaan. Het kan een manier worden om nationale verantwoordelijkheden af te schuiven op lagere overheden, die niet per se geschikt zijn daarmee om te gaan. Dat geldt bijvoorbeeld voor verantwoordelijkheden rondom ons milieu, zo achterhaalde Investico, in opdracht van de Groene Amsterdammer en Tubantia.

Het onderzoekscollectief ontdekte dat de milieueffectrapportages – zowat het enige middel in Nederland om op gebied van milieu de vinger aan de pols te houden bij geplande projecten – steeds verder worden uitgekleed. Deze rapportages zijn bedoeld om de effecten op het milieu van bepaalde projecten (bijvoorbeeld het winnen van zout onder de Waddenzee) uitgebreid in kaart te brengen.

Maar, zo blijkt nu, het aantal milieueffectrapportages is in tien jaar meer dan gehalveerd. Sterker nog: gemeenten en provincies proberen ze zoveel mogelijk te vermijden, omdat er sinds kort voor betaald moet worden. Ook de kwaliteit is er sterk op achteruitgegaan, aldus de toezichthouders die deze studies moeten nakijken. Gemeenten en provincies die deze rapportages wel belangrijk vinden, geven aan dat ze simpelweg de kennis, kunde en middelen niet in huis hebben om hierop goed toezicht te houden.

Het is inmiddels zelfs zo erg gesteld dat de Europese Commissie Nederland in gebreke heeft gesteld, omdat we niet meer voldoen aan Europese richtlijnen. Kortom: de eens zo alom gerespecteerde milieueffectrapportages zijn inmiddels een schijnvertoning.

Redactie
Redactie
Gevolgd door 679 leden