© Matthias Leuhof

Follow the Money selecteert

Besmetting met coronavirus is ook mogelijk door mensen zonder klachten en er is hoop op vaccins en medicijnen. Wc-papier hamsterende Nederlanders daargelaten, welk nieuws is relevant in dit door pandemie gedomineerde nieuwsweekend? Follow the Money selecteerde het, en wenst u een gezond weekend toe.

Ook mensen zonder symptomen verspreiden corona

CNN

Redactie - Recente onderzoeken laten zien dat het coronavirus zich hoogstwaarschijnlijk ook verspreidt via mensen die geen symptomen hebben, meldde CNN gisteravond. Een cluster van 82 patiënten met coronavirus in de Amerikaanse staat Massachusets ontstond vanuit mensen die zelf géén klachten hadden als hoesten, verkoudheid of griep. Dat zet alle aannames over de verspreiding van het virus tot nu toe op losse schroeven: het betekent dat iedereen die zich nu prima voelt, toch andere mensen kan besmetten - inclusief kinderen en jongere mensen.

Michael Osterholm, hoofd van het Center for Infectious Disease Research and Policy van de universiteit van Minnesota, zegt tegenover CNN dat het overduidelijk is dat besmetting plaats kan vinden zonder dat mensen symptomen hebben, en dat dit de pandemie erg moeilijk te handhaven maakt. (Een uitgebreid gesprek over coronavirus van Osterholm met podcast-host Joe Rogan afgelopen week, is hier te zien ). 

De Federatie van Medisch Specialisten riep gisteren het kabinet op om alle scholen vanaf maandag te sluiten, om precies die reden: het ontbreekt aan bewijs dat kinderen of jongeren de ziekte niet door kunnen geven en een serie studies suggereert nu juist het tegendeel.

Wetenschappers uit Nederland vinden antilichaam corona, Israëlische onderzoekers hebben bijna vaccin klaar

Erasmus Magazine, The Jerusalem Post 

Eelke van Ark - Een beetje hoopgevend nieuws na een week vol onheil: de wetenschap heeft belangrijke ontdekkingen gedaan in de strijd tegen het nieuwe coronavirus. Beide ontdekkingen komen voort uit jarenlang onderzoek naar antilichamen en vaccins tegen dierziekten.

Onderzoekers van het Erasmus Medisch Centrum en de Universiteit Utrecht zeggen een antilichaam tegen het coronavirus te hebben gevonden. Een wereldprimeur. Als het inderdaad zo is, kan er veel sneller een medicijn ontwikkeld worden om ernstige gevallen te behandelen. Dat zegt hoogleraar celbiologie Frank Grosveld, één van de ontdekkers. Israëlische wetenschappers claimen daarnaast dat zij binnen drie weken een vaccin kunnen hebben.

Het blijkt te gaan om een antilichaam dat al op de plank lag: het was ontwikkeld tijdens een Europees project om antilichamen tegen SARS en MERS te maken. Dit antilichaam reageerde op SARS 1. Het nieuwe coronavirus veroorzaakt SARS 2 en ook op deze SARS-variant bleek het antilichaam te reageren. De onderzoekers hebben hun vondst afgelopen donderdag gepubliceerd en zoeken contact met farmaceuten om het te ontwikkelen tot medicijn. Daarvoor moet wel eerst een uitgebreid proces van testen doorlopen worden. Grosveld: ‘Als je dit als patiënt zou nemen, dan is de verwachting – en dat is nog maar een verwachting – dat de infectie in de patiënt gestopt kan worden. En de patiënt dus de kans krijgt om te herstellen.’ Het antilichaam is ook nuttig om diagnostische tests te ontwikkelen, zodat mensen in de toekomst zelf thuis kunnen checken of ze corona hebben. Dit alles zal wel minimaal maanden in beslag nemen.

Ook een vaccin is in de maak. Verschillende teams over de hele wereld werken aan een mogelijk vaccin. The Jerusalem Post meldt dat Israëlische wetenschappers verwachten er over ongeveer drie weken een klaar te hebben. De vondst is opnieuw een combinatie van jarenlang wetenschappelijk werk en geluk: de onderzoekers van de The Galilee Research Institute werkten aan een vaccin voor infectueuze bronchitis bij kippen. Zij deden dat op zo’n manier dat het als basis kon dienen voor een vaccin tegen andere infectieziekten. ‘Laten we het puur geluk noemen,’ zegt een van de ontdekkers. ‘We besloten om een coronavirus te kiezen als model voor ons systeem, als bewijs voor het concept van onze technologie.’ Het nieuwe coronavirus bleek hetzelfde infectiemechanisme te gebruiken als het geteste coronavirus, dus met een aantal kleine aanpassingen werd het huidige vaccin ontwikkeld. Omdat de wetenschappers al zo ver zijn, kan dat binnen een paar weken klaar zijn. Dan moet het getest en geproduceerd worden. Wanneer alles goed gaat, kan het vaccin in drie maanden goedgekeurd zijn.

Hoe een overheid het Coronavirus moet bevechten (antwoord: volg het Chinese voorbeeld)

MSNBC

Eric Smit - Donald McNeill is een journalist van The New York Times. Hij schrijft over wetenschap en zorg en is bij MSNBC te gast. Het onderwerp: hoe een overheid serieus het coronavirus kan bevechten. Over dat onderwerp is de laatste week de nodige discussie. Er is veel kritiek op de aanpak van westerse overheden: die is te traag en onderkent de ernst van het probleem niet goed genoeg. De president van de Verenigde Staten sprak aanvankelijk van een ziekte die niet meer voorstelde dan een griepje. Inmiddels snapt ook Trump dat er iets meer nodig is om de pandemie tot staan te brengen, maar experts stellen dat zijn maatregelen nog ernstig tekort schieten. 

McNeill vertelt hoe effectief de aanpak van de Chinese overheid is bij het onder controle krijgen van het aantal besmettingen. ‘Testen, testen, testen...vind het virus.’ Om te beginnen moet worden vastgesteld of iemand mogelijk het virus draagt door overal - openbaar vervoer, gebouwen, etc - de temperatuur van mensen te meten. Is die hoger, dan worden mensen onmiddellijk doorverwezen naar speciale virusklinieken, die sinds de uitbraak van SARS in 2002 overal in China kunnen worden opgezet. Zodra er een positieve test is, wordt de persoon onmiddellijk in quarantaine geplaatst. Juist niet thuis, maar in stadions en gymzalen, want de meeste besmettingen - 75 tot 80 procent - vonden in China huiselijke kring plaats. Dat is volgens McNeill de sleutel.

De cijfers uit Italië pleiten voor een snelle invoering van de Chinese aanpak, zo blijkt uit de open brief van artsen die gisteren werd gepubliceerd. Uit die data blijkt dat 10 procent van de besmette mensen een behandeling in de intensive care nodig heeft en dat ongeveer 5 procent aan de gevolgen van de besmetting overlijden. Dat zijn dramatische cijfers. De capaciteit van ziekenhuizen om mensen in intensive care op te nemen, is zeer beperkt en daarom dringen de artsen er in hun brief op aan drastische maatregelen te nemen.

Grootste daling van vraag naar olie ooit

Bloomberg

Dennis Mijnheer – Te midden van de pandemie vindt er op de oliemarkt een grote prijzenslag plaats. De olieprijs is inmiddels bijna gehalveerd ten opzichte van een maand geleden. 

Door het coronavirus is er begin deze maand vanuit de OPEC geprobeerd om de productie af te schalen. Rusland, geen lid van de OPEC, knikte ‘nee’. Ondertussen daalt de vraag naar olie hard. Heel hard. Terwijl er vorig jaar nog ongeveer 100 miljoen vaten olie per dag werden gebruikt,  zijn de groeiprognoses voor dit jaar door verschillende energie-autoriteiten voorzichtig naar beneden bijgesteld. De vraaguitval zal echter veel groter uitvallen. Een Bloomberg-journalist sprak met de hoofdeconoom van handelshuis Trafigura – een van de top 3-oliehandelaren ter wereld. Hij verwacht dat de dagelijkse vraag binnenkort afneemt met 10 miljoen vaten per dag. Oftewel, grofweg 10 procent minder dan voorheen. ‘With more to come,’ aldus de hoofdeconoom. ‘We haven’t seen a demand event like this in history.’ Het einde is nog niet in zicht: tijdens de piek-besmettingen in China daalde de Chinese vraag naar olie met zo’n 20 tot 33 procent.

Uitpuilende Neder-Duitse ‘oorlogskassen’ kunnen Europese economie stutten

Die Zeit

Arne van der Wal – Het is ‘wir schaffen das’ en ‘whatever it takes’ samengebald, het ongekend vertoon van financiële daadkracht dat de Duitse regering op vrijdag de 13de tentoonspreidde. Minister van Financiën Olaf Scholz zegde 500 miljard euro toe om ondernemingen door de onvermijdelijke corona-recessie te helpen. Mocht dat niet voldoende zijn, dan wordt er nog meer uit de kas getrokken.

Een paar dagen ervoor had onze minister van Financiën Wopke Hoekstra zich in vergelijkbare termen uitgelaten: 90 miljard lag op de plank. Geen spoor meer van de zuinigheid die het veel bekritiseerde financiële beleid van de twee landen tijdens de vorige crisis kenmerkte.

Dat de corona-pandemie tot een recessie zal leiden, ligt voor de hand. Hoe zwaar die zal zijn moet blijken. Zelfs als de situatie snel normaliseert, zal er aanzienlijke schade zijn, zegt Friedrich Heinemann in een interview met weekblad Die Zeit. ‘Het blijft niet bij een kleine domper.’

Heinemann is expert op het gebied van staatsfinanciën en belastingen en verbonden aan het Leibniz-Zentrum für Europäische Wirtschaftsforschung. Hoewel er overeenkomsten met de financiële crisis van 2009 zijn, zijn er volgens hem ook verschillen. De belangrijkste: in tegenstelling tot toen ontstaat er niet alleen vraaguitval, maar ook aanboduitval. Als scholen sluiten, zullen veel werknemers niet kunnen werken en dat heeft gevolgen voor de productie. Duizenden ondernemingen zullen in de problemen komen als de overheid niet ingrijpt, bijvoorbeeld door soepel om te gaan met tijdelijke arbeidstijdverkorting.

Dat kost geld, en daarvoor liggen de miljarden klaar. Voor landen als Duitsland en Nederland geen probleem – dankzij de zuinigheid van de afgelopen jaren speelt geld geen rol. Anders is dat in de zuidelijke Europese landen. Hun herstel was vooral aan de toerismesector te danken, en juist die ligt nu stil. Hun tekorten zullen oplopen en de ECB zal hen moeten ondersteunen om hun financiering overeind te helpen. Anders ligt een nieuwe eurocrisis op de loer.

Infodemic of ‘kritisch bevragen’: de media en het coronavirus

de Volkskrant 

Joost Ramaer – Vrijdag 13 maart was ik in Groningen, een stad waar je normaal gesproken nog tot het ochtendgloren kunt uitgaan (wat een stuk lastiger is in mijn woonplaats: het sufgereguleerde Amsterdam, ooit de vrijplaats van de wereld). Zelfs in Groningen zijn de straten en kroegen ongebruikelijk leeg, op de eerste uitgaansavond nadat het kabinet zijn eerste echte maatregelen heeft afgekondigd tegen COVID-19, beter bekend als het coronavirus.

Komt dat door de media? Arts Ulco Schuurmans vindt van wel. ‘Ondanks het feit dat gerenommeerde virologen onderschrijven dat COVID-19 in wezen niet veel verschilt van een wat zwaardere variant van de ‘normale’ griep,’ schrijft hij in een recent opiniestuk in de Volkskrant, ‘is het hek van de dam’. Schuurmans schrijft de pasta en pleepapier hamsterende burgers in belangrijke mate toe aan de media, die de hysterische angst zouden voeden met een overvloed aan al te opgewonden en vaak tegenstrijdige informatie. ‘Informatiestromen die epidemische vormen aannemen. En dan vaak ook nog tot de categorie fake-nieuws behoren? Dat heet tegenwoordig een infodemic.’

Freek Staps klom in de pen voor een reactie. ‘Of COVID-19 wel of niet veel verschilt van een normale griep,’ schrijft de kersverse hoofdredacteur van persbureau ANP, eveneens op de opiniepagina van de Volkskrant, ‘daar blijf ik op deze plek ver van weg. Waar het hier wel om gaat, is dat met het nieuwe coronavirus een mondiaal nieuwsverhaal gaande is. Dat betreft de volksgezondheid, zeker, maar ook economische en geopolitieke banden waaraan nu wordt getrokken. Dat rechtvaardigt aandacht en perspectief.’ Serieuze media hebben ‘helemaal niet de taak om het vertrouwen in de wetenschap, zorg of beleidsmakers te waarborgen of aan te jagen. Het is de rol van journalisten – waar dan ook, online of op papier – juist deze partijen kritisch te bevragen, in perspectief te plaatsen en te controleren.’

Die journalisten moeten alleen wel thuis werken, net als miljoenen andere kantoorklerken wereldwijd. Een van hen interviewt telefonisch Pieter Klok, hoofdredacteur van de Volkskrant, ‘die met een kleine kerngroep het hart van de krant bewaakt vanaf de ongewoon stille redactievloer’. Klok geniet van de crisissfeer. ‘Hoe wrang de aanleiding ook is, journalistiek gezien is dit juist een geweldige tijd.’ De pandemie brengt in zijn verslaggevers ‘het allerbeste naar boven’, constateert hij. ‘Kijk alleen al naar correspondenten als Jarl van der Ploeg in Italië en Leen Vervaeke in China. Die schrijven geweldige verhalen.’

Maar hoe langer de pandemie duurt, hoe groter de kans dat ook de ‘kleine kerngroep’ in het INIT-gebouw in Amsterdam Oost de weg zal gaan van theaters, poppodia en, wie weet, straks ook scholen. ‘Fase twee is dat iedereen thuis moet blijven,’ zegt Klok. ‘Het proces van het maken van de papieren krant gaat normaal gesproken via de kabels hier, maar dan moet het via wifi bij de mensen thuis worden doorgegeven. Dat werkt trager. Het kan zijn dat blijkt dat we dan niet het normale aantal pagina’s kunnen maken, en dat je naar een noodkrant met minder pagina’s moet.’

Europees coronafonds blijkt sigaar uit eigen doos

NU.nl

Peter Teffer - Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen kondigde het vrijdag groots aan: er komt een Europees miljardenfonds om de EU-lidstaten te helpen de economische gevolgen van het coronavirus het hoofd te bieden. Het fonds heet het Coronavirus Response Investment Initiative en bevat 37 miljard euro. ‘Het is een belangrijk economisch pakket,’ aldus von der Leyen vrijdag in een persconferentie.

Diezelfde dag werd al duidelijk dat het niet om nieuw geld ging, maar om geld afkomstig uit verschillende fondsen voor regionale en sociale ontwikkeling. De Commissie stelt voor dat de voorwaarden voor die fondsen zo worden aangepast dat projecten in het kader van de coronarespons in aanmerking komen voor die subsidies. Ook midden- en kleinbedrijven zouden kapitaal uit de fondsen kunnen ontvangen. Gert-Jan Koopman, de (Nederlandse) topambtenaar van de Commissie op gebied van begroting, noemde het ‘slapend geld’ dat nu even niet aan projecten als de bouw van concertzalen of infrastructuur wordt besteed.

Een deel van het fonds, 8 miljard euro, bestaat uit geld dat lidstaten eigenlijk dit jaar moeten terugbetalen, omdat er zich geen geschikte projecten hadden gemeld. Terugbetalen hoeft nu niet: het mag besteed worden aan corona-projecten. De bureaucratische papierhandel, die komt later wel, zei Koopman.

Omdat het feitelijk een uitbreiding van criteria is voor bestaande fondsen, komt het niet automatisch daar terecht waar het geld het hardst nodig is. Het geld uit het Europees coronafonds gaat niet naar lidstaten die de meeste economische schade ondervinden van het virus, maar naar lidstaten die op basis van eerdere onderhandelingen veel regionale ontwikkelingsfondsen ontvangen en waar de pot nog niet leeg was.

Voor Italië – vooralsnog het zwaarst getroffen EU-land met 15.113 besmettingen – is 2,3 miljard euro beschikbaar, zo blijkt uit een overzicht dat de Commissie vrijdag publiceerde. Maar Hongarije, waar slechts zestien coronagevallen zijn bevestigd, kan twee keer zoveel spenderen aan coronamaatregelen (5,6 miljard euro). Voor Nederland is slechts 25 miljoen euro beschikbaar, oftewel 0,0007 procent van de 37 miljard euro. Alleen Ierland, Luxemburg en Oostenrijk krijgen minder.

Bovenstaande is nog maar een voorstel. De Raad van de EU, waar diplomaten en ministers van de nationale regeringen samenkomen, en het Europees Parlement moeten nog met het voorstel akkoord gaan. De Commissie hoopt dat dit binnen twee weken kan gebeuren. Dat is voor EU-begrippen zelfs onder normale omstandigheden een extreem ambitieuze planning. Daar komt nog bij dat het Europees Parlement alle vergaderingen voor volgende week heeft afgezegd en de eerstvolgende plenaire sessies pas voor 1 en 2 april staan gepland.

Mogelijke bail-out voor schalieoliebedrijven

The Washington Post 

Ties Joosten - De olieprijs is gekelderd, het zal je niet zijn ontgaan. Halverwege februari kostte een vat olie meer dan 50 dollar, afgelopen maandag was dat gekelderd naar iets meer dan 30 dollar.

Dat heeft verschillende redenen. De belangrijkste: grote olieproducenten Rusland en Saudi-Arabië werden het niet eens over een productiebeperking en vanwege het coronavirus is er minder economische activiteit.

Amerikaanse schalieoliebedrijven voelen daarvan de gevolgen. Schalieolie en -gas zijn relatief duur: je moet telkens opnieuw boren en kraken om nieuwe voorraden te winnen. Dat boren en kraken is bovendien nogal milieuvervuilend en het levert een hogere uitstoot van broeikasgassen op.

De lage olieprijs levert problemen op omdat de bedrijven hun olie en gas niet met winst kunnen verkopen. Daarom klinken nu geluiden vanuit het Witte Huis om de schalieolie-industrie met goedkope overheidsleningen te redden.

De industrie lijkt dus als één van de eerste door de coronacrisis getroffen bedrijfstakken geholpen te gaan worden. Zo leert ze en passant dat ze door de belastingbetaler beschermd wordt tegen lage olieprijzen. In een land dat zichzelf als hoeder ziet van de vrije markt.
Het lukt me maar matig om niet cynisch te worden van dit nieuws.

Politiek tafelen in tijden van corona

Politico

Dennis l’Ami – Het coronavirus zorgt voor lege stadions, terrassen en restaurants. Dit is slecht nieuws voor politici, die graag onder het genot van een rijk gevulde tafel onderhandelingen voeren. Zo legden Jacques Chirac en Nicolas Sarkozy in het Japanse restaurant Tong Yen in Parijs hun jarenlange vete bij. En was het Londense restaurant Granita de plek waar Gordon Brown beloofde opzij te stappen, zodat zijn vriend Tony Blair leider kon worden van de Labour Party. De overeenkomst bleek zo veel invloed te hebben op de jaren die volgden, dat het bekend kwam te staan als het Granita Pact. Het restaurant is inmiddels gesloten, net als de politieke carrières van Brown en Blair.

Bij de McDonalds aan New York Avenue in Washington hebben nooit grote historische zaken plaatsgevonden. Al schrijft voormalig campagnemanager Corey Lewandowski in zijn boek over Donald Trump dat die laatste hier regelmatig medewerkers naartoe stuurt voor zijn favoriete menu: twee Big Macs, twee Filet-O-Fish broodjes en een kleine chocolademilkshake.

De werkelijke oorzaak van nieuwe virussen is ontbossing

The Nation

Peter Hendriks - We hebben de afgelopen decennia met een hele reeks raadselachtige nieuwe virussen te maken gehad: aids, ebola, zika, nipa, het West Nijl-virus, marburg, SARS en nu COVID-19. De meeste van deze ziektekiemen hadden oorspronkelijk alleen wilde dieren als gastheer. Die dieren worden er zelf niet ziek van en zijn vaak al duizenden jaren drager. Zo’n ziektekiem wordt pas een probleem als hij overspringt op de mens. Die heeft er geen enkele weerstand tegen. 

Waarom zien we dat overspringen tegenwoordig zo vaak gebeuren? Volgens The Nation heeft dat vooral met ontbossing te maken. Doordat steeds meer wilde natuur wordt gerooid voor landbouw en industrie, ontstaan er vaak kleine restanten wilde natuur in de omgeving van mensen. Soms trekken wilde dieren uit noodzaak naar de bewoonde wereld en besmetten uiteindelijk mensen.

Zo vonden de ebola-uitbraken van de afgelopen jaren plaats in een gedeelte van Afrika waar veel bos was gerooid. De vleermuizen die virussen droegen, verhuisden naar de bomen in de tuinen van de lokale bevolking en zo kon het virus overspringen op mensen.

Ontbossing is dus niet alleen ongunstig omdat bossen CO2 opslaan.

Redactie
Redactie
Gevolgd door 677 leden