Internationale vrijhandelsverdragen

Tegen vrije handel tussen burgers, landen en continenten valt weinig in te brengen. Grote internationale vrijhandelsverdragen als CETA, TTIP en TiSA worden daarom uitonderhandeld. Maar ís bijvoorbeeld de Transatlantic Trade & Investment Partnership (TTIP) wel zo'n 'no brainer' als de voorstanders beweren? Het handels- en investeringsverdrag dat de EU en de VS nu onderhandelen levert, zeggen ze, nieuwe banen op. En het zou het mkb een impuls geven.

Klopt dat? Met vrijhandel heeft TTIP vooralsnog weinig te maken. Achter de gesloten deuren waar de onderhandelingen plaatsvinden, zijn nu lobbygroepen bezig hun belangen veilig te stellen. Er bestaan dan ook grote zorgen dat TTIP niet de belangen van de EU-burgers dient, maar vooral die van grote ondernemingen aan deze en gene zijde van de Atlantische Oceaan.

Die zorgen zijn terecht. Wat zijn bijvoorbeeld de gevolgen voor de kwaliteit van ons voedsel? Ons energiebeleid? Gaat de belastingbetaler straks opdraaien voor claims van Amerikaanse multinationals als we chloorkippen en -eieren uit onze schappen weren? Of als we kerncentrales sluiten?

Internationale vrijhandelsverdragen als TTIP, CETA en TiSA zijn complexe ondoorzichtige dossiers met mogelijk grote gevolgen. We Follow The Money – ook in Brussel.

76 Artikelen

Open brief Foodwatch: ‘Ploumen voert geen open en eerlijk debat over TTIP’

5 Connecties

Onderwerpen

Voedingsindustrie TTIP foodwatch

Personen

Lilianne Ploumen

Organisaties

Overheid
5 Bijdragen

‘Misleidend’ noemt voedselwaakhond Foodwatch de manier waarop handelsminister Ploumen communiceert over TTIP. De consumentenorganisatie roept de minister in een open brief op tot het voeren van een open en eerlijk debat.

De Nederlandse voedselwaakhond en consumentenorganisatie Foodwatch stuurde vanochtend een open brief aan minister Ploumen van Internationale handel en ontwikkelingssamenwerking. In de brief spreekt Foodwatch van misleidende en intransparante communicatie aangaande de onderhandelingen over het Transatlantische handels- en investeringsverdrag (TTIP). Minister Ploumen is verantwoordelijk voor de positie van Nederland bij de lopende TTIP-onderhandelingen. Ze gaf in maart op haar Facebook-pagina aan de beoogde ‘maximale transparantie’ al bereikt te hebben.

Vijf punten van kritiek

Volgens Foodwatch worden de economische voordelen van TTIP schromelijk overschat. Verschillende onderzoeken naar de effecten spreken elkaar tegen. Deze onenigheid heeft intussen al een paar klassieke voorbeelden opgeleverd: het onderzoek van onderzoeksbureau Ecorys (TTIP levert miljarden op) en de studie van wetenschapper Jeronim Capaldo (TTIP kost banen en zorgt voor krimp). Bovendien is de minister onduidelijk over de termijn waarop het verdrag nu precies meer banen en geld moet opleveren. Foodwatch in de open brief: ‘Het is op basis van de door u (minister Ploumen, red) verstrekte informatie moeilijk te achterhalen wanneer de eventuele economische groei verwacht mag worden. Morgen? Over een jaar?’

foodwatch7 Klik op afbeelding om te vergroten

Een ander punt van kritiek is de instelling van een zogenaamd Regulatory Cooperation Body. Deze instelling moet regelgeving tussen Europa en de Verenigde Staten gaan harmoniseren. Foodwatch: 'Dit samenwerkingsorgaan van Amerikaanse en Europese technocraten is een permanente intransparante en ondemocratische vergadering, die op elk moment in nationale regelgevingsprocessen mag interveniëren en advies geven.’ Foodwatch vestigt ook de aandacht op de Nederlandse steun voor controversiële bescherming van investeerders (de zogenaamde ISDS-clausule), het onjuist weergeven van de vraag of nationale parlementen TTIP nog moeten of mogen goedkeuren en - ook daar - een ‘schrijnend tekort’ aan transparantie.

Jurjen de Waal

Veel problemen die Foodwatch heeft met TTIP worden belicht in de open brief. Follow The Money sprak over een aantal van die problemen met Jurjen de Waal – TTIP-campagneleider bij Foodwatch en opsteller van de open brief. Wat is voor Foodwatch het voornaamste probleem met TTIP? 'Ons grootste probleem is dat TTIP op zijn best zal leiden tot het bevriezen van de huidige standaarden voor producten, maar dat toekomstige verbeteringen in het belang van consumenten daarin nagenoeg onmogelijk zal zijn. De controle over het regelgevingsproces verschuift in toenemende mate naar ondoorzichtige overlegorganen waar de industrie een permanente plek aan tafel heeft. Dat zal niet leiden tot regels waarin het consumentenbelang prioriteit heeft. Centraal in deze actie staat dat de overheid aan deze risico's nauwelijks aandacht besteedt. En dat de argumenten die vóór het verdrag worden gebruikt vaak erg selectief zijn en stoelen op extreme aannames, zonder dat dat duidelijk is aangegeven. Daar spreken we de overheid op aan.' Waarom is de term misleiding hier op zijn plaats? 'Daar hebben we wel even over nagedacht, ja. Maar uiteindelijk was dit de enige conclusie die we konden trekken. Het steevast benadrukken van de voordelen en het afzwakken van de risico's van TTIP creëert het beeld van een verdrag waaraan vrijwel geen nadelen kleven. En omdat het zo stelselmatig gebeurt, is het niet een kwestie van per ongeluk zaken over het hoofd zien, maar een bewuste poging om het debat over bepaalde zaken te ontlopen. Dat is misleidend, we konden niet tot een andere conclusie komen. Volledige informatieverstrekking is een voorwaarde voor een open en eerlijk debat.' Stel nu dat er transparantie komt in de TTIP-onderhandelingen, zijn jullie dan tevreden? 'Nee, dat denk ik niet. Maar wat we nu zien is dat deze eenzijdige communicatie wordt ingezet in de hoop dat de gemoederen een beetje bedaren. Dat is volgens mij geen vorm van goed bestuur. Wij zijn ervan overtuigd dat TTIP meer nadelen dan voordelen met zich meebrengt. Dat wordt duidelijk als je álle argumenten op een rijtje zet. Maar inmiddels zijn we al zover gevorderd in het proces dat dit mogelijk niet meer genoeg is om het proces bij te sturen. Als we een verdrag willen sluiten, moeten we opnieuw beginnen – maar dan transparant en ook zó, dat het uitgangspunt niet het ondermijnen van de democratische controle over regelgeving is.' Wat is volgens u wel een goede manier om tot een handelsverdrag te komen?  'Dat moet je in alle openheid doen. De manier waarop de Amerikanen bijvoorbeeld zelfs hun eigen voorstellen niet publiek maken is niet van deze tijd. Je moet daarnaast wegblijven van voorstellen die de formulering en totstandkoming van wet- en regelgeving minder transparant maken én gevoeliger voor lobbyisten. Technische standaarden die gelijke bescherming bieden kun je in een aantal gevallen harmoniseren (zoals de voorbeelden uit de auto-industrie), maar dat moet je per case bekijken en niet tegen andere standaarden of normen uitruilen. Deze vorm van koehandel zonder transparantie en democratische controle is onwenselijk. Bovendien moet het resultaat niet een beperking vormen voor  toekomstige regelgeving. Tot slot moet het voor gekozen volksvertegenwoordigers mogelijk zijn om amendementen aan te brengen als er een onderhandeld akkoord ligt. Nu is het voor hen straks slikken of stikken. '

Vrienden

Inmiddels spitsen bij het horen van de term ‘TTIP’ steeds meer mensen de oren. Een goede zaak vindt minister Ploumen dat. Eind maart schreef ze daarover op haar Facebook-pagina: ‘Draagvlak begint bij interesse. Iedereen die me helpt bij het genereren van die belangstelling is mijn vriend – Arjen Lubach bijvoorbeeld, en desnoods de zombiekip.’ En nu is er dus ook de aandacht die Foodwatch vestigt op TTIP. Zal minister Ploumen die organisatie ook tot haar vrienden gaan rekenen? Samen met de open brief start Foodwatch ook een E-mailactie gericht aan de minister. Het ministerie laat weten te werken aan een reactie op de open brief van Foodwatch, deze zal mogelijk later vandaag verschijnen.  Meer lezen over TTIP? Bekijk het TTIP-dossier van Follow The Money.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Mitchell van de Klundert

Mitchell van de Klundert (1990) onderzoekt voor Follow the Money internationale handels- en investeringsverdragen, de voeding...

Dit artikel zit in het dossier

Internationale vrijhandelsverdragen

Gevolgd door 716 leden

Tegen vrije handel tussen burgers, landen en continenten valt weinig in te brengen. Grote internationale vrijhandelsverdragen...

Volg dossier