Fossiel doormodderen

    Een nieuw IMF onderzoek voorspelt dat de olieprijzen binnen acht jaar zullen verdubbelen. Is Nederland klaar voor dit nieuwe energieregime?

     

    Terwijl de lange termijnproblemen van overheidsschulden en ruim monetair beleid uitgebreid worden besproken, blijft één van de grootste toekomstige problemen -- de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen – nog vaak buiten beschouwing. Dit is opmerkelijk omdat in een toekomst van fossiele schaarsheid het concurrentievermogen steeds meer afhankelijk zal zijn van de energiekosten.

     

    IMF en olie
    In een nieuw onderzoek heeft de IMF voor het eerst geprobeerd een synthese te maken tussen twee visies op de olieproblematiek: de geologische en de technologische. Volgens de geologen speelt de eindigheid van de olievoorraad de doorslaggevende rol bij de totstandkoming van de olieprijs. Volgens de technologen zorgen hogere olieprijzen voor meer innovatie en exploratie, waardoor de prijs uiteindelijk weer daalt. 

     

    In beide modellen zit een kern van waarheid, maar nog niet eerder werden de twee modellen samengevoegd. De IMF komt na de synthese tot de conclusie dat de olieprijs in de komende acht jaar zal verdubbelen: “While our model is not as pessimistic as the pure geological view … our prediction of small further increases in world oil production comes at the expense of a near doubling, permanently, of real oil prices over the coming decade.”

     

    Het effect dat deze hogere ‘oliebelasting’ op de economie heeft kunnen de onderzoekers moeilijk inschatten. “This is uncharted territory for the world economy, which has never experienced such prices for more than a few months,” schrijven de IMF onderzoekers. Het huidige IMF model voorspelt beperkte effecten op de economische groei, maar de onderzoekers erkennen dat dit model weinig toepassing heeft. Er is een een omslagpunt zo gelooft het IMF waarop hoge olieprijzen de economische motor vast laten lopen en de negatieve effecten van de olieprijs exponentieel toenemen. 

     

    De Nederlandse energiemotor
    Het onderzoek geeft nog maar eens aan dat men geen geitenwollensokken hoeft te dragen om te pleiten voor investeringen in hernieuwbare energie. De competitiviteit van de economie zal voor een steeds groter deel gaan leunen op energiekosten. Economieën die verouderd zijn en afhankelijk van fossiele brandstoffen worden over tien jaar geconfronteerd met hogere kosten, terwijl landen die hebben geïnvesteerd in energiesoevereiniteit een groot voordeel hebben. Nederland kan nog een tijdlang leunen op haar substantiële aardgasreserves, maar in de hernieuwbare energierace loopt Nederland ver achter.  

     

    Grafiek 1: Percentage van binnenlandse energieconsumptie opgewekt uit hernieuwbare bronnen in 2009 (Bron: Eurostat) 

    Toegegeven: waterkrachtlanden als Noorwegen, Zwitserland, en Oostenrijk hebben natuurlijke voordelen ten opzichte van Nederland. Ook hebben veel Europese landen meer landoppervlak en dus ruimte voor bossen, waardoor houtverbranding (biomassa) een belangrijkere rol kan spelen. Dat Nederland deze natuurlijke voordelen niet heeft betekent echter juist dat Nederland meer zal moeten investeren om competitief te blijven.

     

    Nederland kan een voorbeeld nemen aan Denemarken en Portugal, die vol hebben ingezet op (offshore) windenergie. Tezamen produceren Portugal en Denemarken, met een vergelijkbare bevolking als Nederland, het equivalent van 1,461 miljoen ton olie in windenergie tegen slechts 343 duizend ton in Nederland. 

     

    Leren van het Deense succes
    Coöperatieve systemen van financiering hebben windenergie een grote steun in de rug gegeven in Denemarken. Meer dan 80 procent van alle windturbines zijn in handen van coöperatieven of particuliere boeren. Er zijn in Denemarken 3.000 windenergie coöperatieven met ongeveer 150.000 deelnemers. Deze coöperatieven en particulieren hebben het kapitaal verschaft voor de bouw van windturbines en zo de weg vrijgemaakt voor het succes van het Deense windenergiecluster. 

     

    Het coöperatieve financieringsmodel is door de Deense overheid sinds begin jaren ’80 sterk gesubsidieerd. Alleen mensen die binnen drie kilometer van een windturbine woonden konden echter aanspraak maken op de subsidies. De investering in een windenergie coöperatief was belasting aftrekbaar, net als de exploitatieopbrengsten van de windmolen. Doordat de lokale bevolking nauw werd betrokken bij de windturbines en meedeelde in de opbrengsten, was er veel steun. Dit bleek essentieel, omdat men in bijvoorbeeld Nederland, hoewel er grote ambities waren, moeite had met het vinden van geschikte locaties voor windenergie omdat de plaatselijke bevolking er fel op tegen was.

     

    De Deense overheid maakte ook afspraken met de energiemaatschappijen en stelde hen verplicht windenergie voor een vaste prijs af te nemen. Daarnaast moesten energiemaatschappijen 35 procent van de aansluitingskosten van een windturbine op het energienet vergoeden. Dit systeem geïntroduceerd in de jaren ’80 bleef in de daaropvolgende jaren bestaan, waardoor een stabiel klimaat voor ondernemerschap werd gecreëerd. Nu de industrie op eigen benen staat zijn de subsidies en belastingvrijstellingen langzaam afgebouwd. Denemarken is vandaag de dag één van de belangrijkste windenergie landen ter wereld. 

     

    Conclusie
    De urgentie van een verandering van het energieregime is hoog als het IMF gelijk krijgt. Nederland loopt bij de groene transitie achter op andere Europese landen, mede door haar verwarrende hakketak energiebeleid. Ondernemerschap krijgt pas een kans als de voorwaarden aanwezig zijn en de instituties een zekere mate van vastheid hebben. Door subsidies, belastingvrijstellingen en regulering speelt de overheid per definitie een belangrijke rol in het creëren van commerciële kansen. Denemarken is juist zo succesvol gebleken omdat ze voorwaarden schepte en vervolgens ondernemerschap een kans gaf. Nederland zou hiervan moeten leren. In de nieuwe economie is duurzaamheid niet alleen ethisch verantwoord, maar ook een zakelijke must. 

     

     

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Jesse Frederik

    In de zomer van 2011 ontvingen we per email een open sollicitatie van de 22-jarige Jesse Frederik uit Nijmegen die zichzelf o...

    Volg Jesse Frederik
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren