© Matthias Leuhof

FTM selecteert: de Mensenrechtenraad van de VN is moreel failliet

Ook deze week schuimden onze redacteuren andere media af om een selectie van de beste verhalen te maken. Vandaag onder andere: ophef over windmolens, strijd om de vegaburger, en de implosie van de Partij voor de Toekomst. Goed nieuws was er ook: een speciale ‘zorgcowboy-ambtenaar’ leverde de gemeente Den Bosch in een paar maanden al meer dan een miljoen euro op. Prettig weekend!

Google en Microsoft zijn hier niet vanwege de windmolens

Energeia

Ties Joosten Deze zondag wil ik je graag een ouder verhaal aanbevelen. De aanleiding is de aflevering van Zondag met Lubach van afgelopen week, over windmolens en datacenters in Noord-Holland. 

In die aflevering springt Lubach met bokkesprongen door het onderwerp, waardoor hij volgens mij de essentie uit het oog verliest. Die essentie zit namelijk aan het begin van zijn item, als hij een lijstje opsomt met redenen waarom techreuzen in Nederland willen zitten. Daarin zegt hij driemaal ‘belastingparadijs’, om uiteindelijk uit te komen bij het centrale thema van zijn show: de aanwezigheid van groene stroom.

Maar dat belastingparadijs, dat is nu juist het hele punt. Of beter gezegd: de aantrekkelijke stroomprijs voor grootverbruikers, zoals datacentra. Als de nabijheid van groene stroom voor Google en Microsoft de belangrijkste reden was om ergens een datacentrum te bouwen, dan kozen ze niet voor Nederland. Nederland heeft namelijk (nog) helemaal niet zoveel groene stroom. 

De reden dat die techgiganten voor Nederland kiezen, is dat de stroomprijs voor hen bijzonder aantrekkelijk is. Ze krijgen een korting als grootverbruiker én omdat ze een redelijke constante (grote) hoeveelheid stroom verbruiken. 

Dát is waar de discussie over zou moeten gaan: hoe wenselijk is het dat we met fiscale voordeeltjes grootverbruikers van energie naar Nederland halen? Google en Windows windowdressen dat met groene praatjes over windmolens, een frame waar Lubach vervolgens volledig in mee gaat. En dat is zonde. Want die windmolens, daar gáát het dus niet om.

Mensenrechtenraad VN zo goed als moreel failliet 

The Guardian

Sebastiaan Brommersma – Tijdens een anonieme stemming in New York afgelopen dinsdag zijn China en Rusland verkozen in de Mensenrechtenraad (Human Rights Council) van de Verenigde Naties. Dit orgaan is verantwoordelijk voor de bescherming en bevordering van mensenrechten wereldwijd. Saoedi-Arabië haalde het vereiste minimum van 97 stemmen nét niet.

De uitkomst is een streep door de rekening van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman. Met de verkiezing hoopte hij het in stukken snijden van journalist Jamal Khashoggi door Saudi-officials in het consulaat in Istanbul definitief achter zich te laten, net als de opsluiting en mishandeling van ‘activistische’ vrouwen die auto willen rijden. 

De afwijzing van het olierijke koninkrijk is een van de weinige lichtpuntjes van de stemming. Rusland werd immers wel toegelaten, ondanks het gegeven dat alle vingers bij de vergiftiging van oppositieleider Alexander Navalny in de richting van het Kremlin wijzen. En wat te denken van China? De ‘heropvoeding’ van honderdduizenden Oeigoeren stond een uitverkiezing van het land van de panda in dit belangrijke orgaan evenmin in de weg. 

De verkiezingsbeloften geven ook weinig reden tot hoop op verbetering van de situatie binnen de landsgrenzen van de twee kersverse leden. Zo beloofden de Russen plechtig hun nieuwe rol toch vooral te gebruiken om ‘misbruik van mensenrechten als politiek drukmiddel’ tegen te gaan. China meent ondertussen dat deze rechten het beste beschermd kunnen worden in de context van specifieke, nationale voorwaarden.

De uitslag heeft dan ook weinig te maken met het behalen van de doelstellingen van de Council. Het is al jaren een vorm van handjeklap, waarbij regio’s vooraf onderhandelen over wie er op het pluche komt, zegt VN-directeur bij Human Rights Watch Louis Charbonneau onomwonden: ‘Uncompetitive UN votes like this one make a mockery of the word ‘election’. Regional slates should be competitive so states have a choice. When there’s no choice, countries should refuse to vote for unfit candidates’. 

Maar zolang dat niet gebeurt, is de Mensenrechtenraad moreel failliet. Al biedt de afwijzing van Saoedi-Arabië wellicht een sprankje hoop.    

Nederland is nettobetaler, maar hoe belangrijk is dat?

Algemene Rekenkamer

Peter Teffer – De Algemene Rekenkamer publiceerde afgelopen week een rapport over hoeveel Nederland aan de EU betaalt. Je zou denken dat dit een simpel bedrag zou moeten zijn, maar Nederland en de Europese Commissie hanteren verschillende definities. Die onenigheid speelde een belangrijke rol in de onderhandelingen over de nieuwe meerjarenbegroting (2021-2027) van de EU. 

Simpel gezegd vindt Nederland dat douaneheffingen die Nederland namens de EU int en vervolgens overmaakt naar de EU-begroting, moeten worden meegeteld als Nederlandse afdracht. Het is immers een Nederlandse verdienste dat bedrijven hun producten willen invoeren via Rotterdam en Schiphol, zo luidt de gedachte. De Europese Commissie gaat daar echter niet in mee: die douaneheffingen bestaan immers óók bij de gratie van het Nederlandse lidmaatschap van de Europese douane-unie.

Beide definities kennen hun logica, en het onbevredigende aan het rapport is dat de Algemene Rekenmaker 'geen voorkeur' uitspreekt over welke definitie moet worden gehanteerd. Wel bevat het rapport voor de fijnproever enkele opmerkelijke observaties: voor het innen van die douanerechten mag de Nederlandse douane bijvoorbeeld 20 procent van het geld houden, om de kosten te dekken. Maar de Nederlandse douane houdt geen aparte administratie bij van die kosten, dus weten we niet of 20 procent te veel of te weinig is. Saillant is de bijna zijdelingse constatering dat de discussie over de nettobetalingspositie in Nederland pas speelt sinds de jaren negentig. In de decennia daarvoor was Nederland namelijk netto-ontvanger.

Anno 2020 is Nederland in ieder geval nettobetaler, en uiteindelijk maakt het daarbij niet zoveel uit welke definitie je gebruikt. De definitiekeuze heeft alleen gevolgen voor de relatieve positie van Nederland — dat wil zeggen, of het de Grootste Nettobetaler van Europa is (zoals in de Nederlandse definitie).

Belangrijker is een opmerking die in het rapport niet veel meer is dan een bijzin: dat de nettobetalingspositie 'geen beeld [geeft] van de totale toegevoegde waarde (het saldo van de maatschappelijke baten en lasten) van de EU voor ons land’. Meedoen aan de interne Europese markt geeft bijvoorbeeld ook allerlei indirecte voordelen en nadelen. Die zijn echter lastig te berekenen, want ook hier krijg je al snel discussie over definities en aannames.

Dat laatste komt iets uitgebreider aan bod in een ingezonden brief in De Volkskrant van Rekenkamerlid Ewout Irrgang (oud-Kamerlid SP). ‘Wat zegt het nou eigenlijk?’, vraagt Irrgang. ‘Een eenkennige blik op EU kan erdoor worden versterkt. De toegevoegde waarde van de EU laat zich immers moeilijk aflezen uit deze overzichten. Het gaat daarbij veel meer om vragen als; wordt onze economie sterker en gezonder door de EU, kunnen we prettiger leven, wonen, werken, reizen en zijn we veiliger?’

Dubieuze rol accountants en advocaten bij Wirecard

Handelsblatt / Financial Times

Siem Eikelenboom – Waarom was de Duitse digitale betalingsverwerker Wirecard tot begin dit jaar veel succesvoller dan concurrenten als, bijvoorbeeld, het Nederlandse Adyen? ‘Dat komt door onze superieure technologie’, beweerde topman Markus Braun steevast als hem naar de reden van het succes werd gevraagd. Op 27 september ging ik in deze rubriek al in op een artikel van de Financial Times dat inzage gaf in een vertrouwelijk rapport van Wirecards curator Michael Jaffé. Daaruit bleek dat de IT-systemen van de voormalige beurslieveling juist beklagenswaardig ouderwets waren. Ze waren in de loop der jaren overgenomen van andere bedrijven en nooit volledig geintegreerd.

Deze week kwam de Duitse zakenkrant Handelsblatt met meer details over die ‘andere bedrijven’. De afgelopen twintig jaar groeide Wirecard van een start-up uit München met 20 mensen uit tot een wereldwijd concern met ruim 6.300 werknemers. Die groei vond plaats door de ene na de andere aankoop: Wirecard nam bedrijven over variërend van klein tot groot, in diverse landen, en met heel verschillende bedrijfsculturen. 

Bij die overnames speelden gerenommeerde advocatenkantoren een kwalijke rol. In de zakenwereld is het gebruikelijk dat voor een overname due diligence naar het over te nemen bedrijf plaatsvindt. Dure advocaten halen het bedrijf binnenstebuiten en beoordelen of op financieel en juridisch vlak alles in orde is. Kloppen de boeken? Zijn de bestuurders oké? Is fiscaal alles in orde? Dit alles om te voorkomen dat de koper later lijken in de kast vindt.

Wirecard liet vrijwel alle due diligence doen door de kantoren Baker Tilly en Osborne Clarke. Deden die duurbetaalde advocaten wel hun werk? Nee, zo blijkt uit het artikel van Handelsblatt. Een voorbeeld: in november 2019 wilde Wirecard voor 100 miljoen euro een Chinees bedrijf overnemen. Maar op het moment dat het koopcontract werd getekend, waren in de Chinese media al verhalen verschenen over ‘illegale activiteiten’ bij dat bedrijf. Zo waren bijvoorbeeld schulden niet betaald. Medewerkers waren bestraft en de onderneming had 14 miljoen euro boete moeten betalen. Dit was tijdens de due diligence-fase niet ontdekt.

Nog onbegrijpelijker is de aankoop van drie Indiase bedrijven in 2015. Daarvoor betaalde Wirecard 315 miljoen euro. De verkoper van die drie firma’s was een fonds op Mauritius, dat net een paar maanden bestond en in handen was van twee Indiase zakenlieden. Dat tweetal had de drie bedrijven recent aangekocht voor 35 miljoen euro. Grote vraag: hoe is dat verschil van 280 miljoen euro in korte tijd te verklaren?

Die vraag is nog belangrijker geworden nu inmiddels vast staat dat de twee Indiase zakenlieden van het Mauritaanse fonds stromannen zijn. Wie bij het fonds werkelijk aan de touwtjes trokken is onduidelijk. Het gerucht gaat dat Wirecard zelf de eigenaar is. Ook in dit geval heeft due diligence volledig gefaald.

Al eerder lag EY, de huisaccountant van Wirecard, onder vuur. De raad van commissarissen van Wirecard moest zelfs concurrent KPMG inhuren om meer over de fraude te weten te komen. Uit dat onderzoek bleek dat EY al in 2016 signalen over mogelijke fraude bij het Mauritiaanse fonds had ontvangen. Topbestuurders van Wirecard zouden inderdaad stiekem een belang in dat fonds hebben gehad.

Maar de Britse zakenkrant Financial Times onthulde deze week dat KPMG een belangrijk feit buiten zijn onderzoeksrapport had gehouden. De auditor — de controleur van een onderneming — van het fonds was… KPMG.

Dat is niet het enige. KPMG speelde ook een adviserende rol bij de verkoop van de drie Indiase bedrijven aan Wirecard, en één van de betrokken KPMG-partners ging voor het fonds op Mauritius werken. KPMG wilde niet op het artikel van FT reageren.

Het Wirecard-schandaal brak afgelopen juni in volle hevigheid los, toen duidelijk werd dat het bedrijf een bedrag van 1,9 miljard euro in de boeken niet kon verantwoorden. Kort na deze onthulling volgde het faillissement.

De partij van de wankele toekomst

NRC Handelsblad

Dennis l’Ami Toen eerder dit jaar twee Henken — te weten Henk Otten en Henk Krol — de koppen bijeen staken om samen een nieuwe partij op te bouwen, deed dat bij vele volgers van het Haagse politieke circus de wenkbrauwen fronsen. Otten, die bestuurslid-af was bij Forum voor Democratie na een rel over een al dan niet geoorloofde greep in de partijkas, besloot zijn Groep Otten op te laten gaan in de Partij van de Toekomst.

Deze nieuwe partij zag niet lang daarvoor het daglicht met dank aan twee andere afsplitsers: Henk Krol, die het zinkende schip van 50Plus had verlaten, en Femke Merel van Kooten-Arissen, die bij de Partij voor de Dieren was vertrokken, zich eind vorig jaar bij 50Plus had aangesloten, en met Krol mee de partij was uitgestapt.

Van Kooten-Arissen heeft het inmiddels ook bij de Partij van de Toekomst voor gezien gehouden omdat ze zich niet gehoord voelde. Hiermee is Van Kooten-Arissen in het afgelopen jaar vier keer van fractie gewisseld.

De achterblijvers hebben het ondertussen ook niet meer zo gezellig. Henk Otten zou volgens NRC Handelsblad in een mogelijke Tweede Kamerfractie willen, maar dat ziet Henk Krol niet zitten. Die zou liever zelf de politiek leider zijn, met Otten achter de schermen als grote organisator, en als iemand ook geld binnenhaalt — iets waar Otten erg goed in is.

Hoe deze saga afloopt, is nog niet duidelijk. Vooralsnog blijkt uit de peilingen dat het een wonder mag heten als de Partij van de Toekomst bij de volgende verkiezingen een zetel weet te behalen.

Zorgcowboy-ambtenaar levert gemeente meer dan een miljoen euro op

Omroep Brabant

Daan AppelsNiet veel ambtenaren kunnen zeggen dat ze binnen een paar maanden meer dan een miljoen euro voor hun werkgever hebben terugverdiend én hebben zorgden voor een positieve publicatie bij de lokale omroep. Maar bij de gemeente Den Bosch werkt er één: de speciale ‘toezichthouder rechtmatigheid WMO en jeugdwet’. Door het werk van deze ambtenaar, in dienst sinds 1 februari, is voorkomen dat zo’n 1.150.000 euro ten onrechte aan een jeugdzorginstelling is overgemaakt. De bewuste jeugdzorgorganisatie leverde en declareerde zorg waarvoor geen toestemming was verleend. Ook werd voor 63.500 euro aan persoonsgebonden budget (PGB) teruggevorderd.

Inmiddels is de gemeente bezig een fraudemeldpunt op te zetten. Opvallend genoeg kwamen zelfs voor de officiële opening al dertien ‘onderzoekswaardige meldingen’ binnen op dit meldpunt, waarbij zes keer fraude is vastgesteld.

Het is prijzenswaardig dat Den Bosch aan de slag gaat om ervoor te zorgen dat geld uit de zorgpot niet in de verkeerde handen komt. Maar het roept ook de vraag op waarom de gemeente niet veel eerder zo’n ambtenaar aanstelde en een meldpunt opzette. Gemeenten zijn immers al sinds 2015 verantwoordelijk voor jeugdzorg. Het is het overwegen waard om een deel van het geld dat inmiddels ‘verdiend’ is, te investeren in meer ambtenaren die op zorgcowboyjacht kunnen. Naar alle waarschijnlijkheid zal dit een afschrikwekkend effect hebben op lieden met snode plannen. 

De slag om de vegaburger

The Guardian

Vincent HarmsenMogen vegetarische producten in de toekomst nog wel namen als ‘vegaburger’ en ‘vegaworst’ dragen? Niet als het aan de landbouwcommissie van het Europees Parlement ligt. In een voorstel, dat volgens de Britse krant The Guardian duidelijk is ingestoken door de vleeslobby, wordt het gebruik van zulke namen exclusief gereserveerd voor producten die vlees bevatten. Ook zouden termen als ‘kaas-achtig’ en ‘yoghurt-stijl’ voor plantaardige zuivelalternatieven in de ban moeten gaan. Het Europees Parlement stemt naar verwachting dinsdag over de voorstellen. 

Copa-Cogeca, de belangengroep van de Europese boeren, stelt dat consumenten door de namen van vegetarische producten worden misleid en dat er bewust verwarring wordt gecreëerd. De lobby spreekt van ‘culturele diefstal’ (‘cultural hijacking’). Alternatieven voor burger en worst zouden ‘schijf’ en ‘buis’ (‘tube’) kunnen zijn, aldus de krant.

Tegenstanders van de voorstellen noemen het belachelijk dat mensen het onderscheid niet zouden kunnen maken. ‘Net zoals consumenten weten dat er geen kaas in pindakaas zit, weten consumenten [die vegaburgers kopen] precies wat ze krijgen,’ aldus een woordvoerder van belangengroep ProVeg International. Het Guardian-artikel verwijst ook naar een recente aflevering van Zondag met Lubach, waarin met de slogan ‘You have to murder to call it a burger’ de draak werd gestoken met de lobby van de vleesindustrie.  

Als een meerderheid instemt, zal invoering van de regels nog met de lidstaten moeten worden uitonderhandeld. Een beslissing volgt dan mogelijk voor het eind van het jaar.

Gelderland en Overijssel voorzien woningtekort

Provincie Gelderland

Peter Hendriks – Bij woningnood denken Nederlanders aan de Randstad en dat is ook terecht, maar er is ook een duidelijke trek vanuit de Randstad naar andere delen van het land. Vooral de provincies Gelderland en Overijssel zijn populair. Daarom willen de steden Arnhem en Nijmegen, de regio’s Zwolle-Deventer- Enschede en Arnhem-Nijmegen-FoodValley/Ede, alsmede de provincies Overijssel en Gelderland met het Rijk een woningbouwakkoord sluiten. Ze hebben een gezamenlijk rapport gepubliceerd over de woningbehoefte in Oost-Nederland, waarin ze de problemen en de oplossingen op een rij zetten.

De twee provincies verwachten dat de komende 5 jaar 60.000 huishoudens uit de Randstad hun kant op zullen trekken. Weliswaar is er ook nog een forse trek vanuit het Oosten naar de Randstad, maar dat zijn vooral jongeren — en die laten doorgaans geen woning achter. 

In het rapport schrijven de samenstellers de trend serieus te nemen. Ze stellen zelfs dat de Randstad langzaam naar het Oosten verschuift. Om die trend het hoofd te bieden, moeten investeerders en corporaties de komende 5 jaar 75.000 woningen bouwen.

Om die bouwexplosie mogelijk te maken, moeten er wel oplossingen worden gevonden voor de stikstofproblematiek. Die mag volgens de provinciale autoriteiten geen vertragende factor vormen. Ook moeten er vanuit het Rijk investeringen worden gedaan in de infrastructuur en de mobiliteit.

Redactie
Redactie
Gevolgd door 651 leden