© Matthias Leuhof

FTM selecteert: de vlucht uit de stad

Ook deze week schuimden onze redacteuren stad en land af om een mooie selectie van artikelen uit andere media te kunnen presenteren. Ditmaal; het hoofdpijndossier jeugdzorg, de visvangstroof, afvalbedrijven die burgers met hun troep opzadelen, en gesponsorde boomhutten. Ook vonden we een mooi artikel over een luxe jacht dat de Noord- en Zuidpool aankan, terwijl de eigenaar ervan aan de ketting ligt. Prettig weekend!

Faillissementen afvalbedrijven voor rekening belastingbetaler

Investico en EenVandaag

Mira Sys Uit een inventarisatie van Investico, EenVandaag en De Limburger blijkt dat de belastingbetaler veelal de prijs voor de faillissementen van kleine afvalbedrijven betaalt. Wanneer (afval)bedrijven beseffen dat ze de rotzooi van hun nering zullen moeten opruimen, gaan ze soms liever failliet. De bedragen die met het saneren en/of opruimen van een terrein gepaard gaan, zijn namelijk haast altijd exorbitant. Soms sluist een bedrijf voor faillissement nog snel alle bezittingen naar een andere bv door.

De inventarisatie laat ook zien dat overheden niet streng genoeg handhaven als ze weten dat ze zelf na zo’n faillissement voor de kosten van de opruim moeten opdraaien. Dit komt overeen met wat ik enkele jaren geleden met collega Anna Pleijsier constateerde bij ons onderzoek naar de failliete fosforfabriek Thermphos. Ook daar bleek: als je een bedrijf op voorhand geen geld laat inleggen voor mogelijke vervuiling op lange termijn, is het voor een eigenaar veel te makkelijk om onder de kosten uit te komen. Bij Thermphos verdween de eigenaar met de noorderzon. Hij liet een vervuild terrein achter, en de (vooral Zeeuwse) belastingbetaler kon voor de kosten opdraaien. Die worden geschat op maximaal 170 miljoen euro.

Daarom spreken bevoegde gezagen volgens EenVandaag opnieuw over een ‘financiële zekerheidsstelling’, een soort borg die de bedrijven zouden moeten betalen wanneer ze op deze markt willen opereren. Zo’n borg zou volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat verwerkt kunnen worden in de omgevingswet, die in 2022 in werking moet treden.

Hoofdpijndossier jeugdzorg

AD / De Telegraaf

Judith Spanjers Een van de grootste hoofdpijndossiers in Nederland is de jeugdzorg, en de pijn wordt steeds meer voelbaar. Zo bleek deze week uit cijfers van het CBS dat de instroom van jeugdzorgmedewerkers met 30 procent is gedaald. In het eerste kwartaal van vorig jaar stroomden nog 5300 werknemers in, dit jaar waren dat er 3700. Er zijn minder aanmeldingen bij opleidingen en de ervaren medewerkers haken af. Daarnaast liep het verzuim met 2,5 procent op.

Ondertussen zitten ook ouders vaak met de handen in het haar. Zo vertelde de moeder van Gijs deze week radeloos haar verhaal aan het Algemeen Dagblad. De 11-jarige Gijs krijgt al jaren de ene na de andere behandeling. Naar school gaan lukt niet en thuis krijgt hij regelmatig flinke woede-uitbarstingen. Afgelopen jaar behandelde Curium in Oegstgeest hem. Maar ook deze behandelaren geven het nu op. Ze kunnen hem niet helpen.

Kinderen krijgen niet de juiste hulp, zegt Robert Vermeiren, die als hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie en directeur patiëntzorg verbonden is aan Curium in Leiden. Hij vindt dat er landelijk beleid moet komen. ‘Er zijn onvoldoende plekken om kinderen met complexe problemen op te vangen. Het zou verstandig zijn dit bovenregionaal aan te pakken. Doordat iedere gemeente nu zijn eigen aanpak heeft, is het te veel versnipperd.’

Niet alleen kinderen met complexe problemen, maar ook complexe scheidingen zijn een groot probleem binnen de jeugdzorg. Follow the Money krijgt daarover regelmatig schrijnende verhalen te horen. Een groot bezwaar van ouders is dat de jeugdzorgmedewerkers niet aan waarheidsvinding doen. Een ouder was het deze week zo zat, dat hij op LinkedIn jeugdzorgmedewerkers met naam en toenaam beschuldigde van laakbaar handelen.

Dinsdag organiseert vakbond FNV een manifestatie in Den Haag om de problemen in de jeugdzorg aan te kaarten.

Wirecard huurde acteurs in om accountant te misleiden

Financial Times / Brabants Dagblad

Siem EikelenboomOver de teloorgang van het Duitse schandaalbedrijf Wirecard zijn al prachtige reconstructies gemaakt door de Duitse weekbladen Der Spiegel en Fokus, zie eerdere afleveringen van deze rubriek. Dinsdag kwam ook de Financial Times, die in 2019 de eerste kritische artikelen over de toen nog succesvolle digitale betalingsverwerker publiceerde, met een longread over de laatste maanden. Hoewel de hele Wirecard-saga om te smullen is, bevat het FT-verhaal een anekdote die wat mij betreft vijf sterren waard is. 

In het najaar van 2019 beginnen accountants van KPMG op verzoek van de raad van commissarissen een onderzoek naar geldstromen binnen Wirecard. Op Aziatische rekeningen zou 1,9 miljard euro staan. Klopt dat? KPMG vraagt om bewijzen, maar krijgt die niet. Wel wordt duidelijk dat er inderdaad heel veel geld is verplaatst naar een Filipijnse bank. Huisaccountant EY is inmiddels wakker geworden en wil de bankiers van die bank wel eens spreken. Vanwege de corona-uitbraak gebeurt dat digitaal. Nog tijdens dit gesprek zoekt een van de EY’ers op internet naar de namen van de bankiers. Maar die zijn nergens te vinden. Als de bankiers wordt gevraagd hun identiteitskaarten te tonen, zwaaien ze wat met hun paspoorten voor de camera. EY vermoedt nu dat de ‘bankiers’ acteurs waren en dat ze zich in een andere ruimte bevonden dan het bankgebouw.

In Duitsland is justitie inmiddels een groot onderzoek begonnen naar de gang van zaken bij Wirecard. De reputatie van het bedrijf ligt in diggelen. En daar kunnen ook Nederlandse bedrijven onder lijden, zo bleek deze week uit het Brabants Dagblad. Een pizzeria in Vught wilde naar een groter pand verhuizen. Om dat mogelijk te maken, haalde de eigenaar een deel van de financiering op bij Wirecard. De gemeente weigert hem nu een nieuwe horecavergunning, omdat zij Wirecard niet vertrouwt. De gemeente vermoedt dat het geld door iemand anders is overgemaakt dan door de bank zelf. De gemeente wil eerst meer informatie over die geldstroom, voordat zij de vergunningsaanvraag behandelt. De rechtbank heeft de gemeente deze week in het gelijk gesteld. Die uitspraak is hier te vinden.

Boomhutten

NRC Handelsblad

Sebastiaan Brommersma – Stel: je wilt vanwege het oprukkende oranje in Europa op vakantie in eigen land, maar hebt geen zin om ‘tot je knieën in de drek’ te staan op een camping in de provincie (credits: ome Henk). Een boomhut in Drenthe biedt uitkomst. Voor een bedrag tot 800 piek per week is hij van jou. Heb je zin in een feest op hoog niveau? Dan kun je met een groep van maximaal dertig man de boom in.

De Drentse boomhutten danken hun succes aan het kinderprogramma Boomhut Battle van de Evangelische Omroep (EO). In het najaar van 2018 bouwden in dat programma vier teams van twee kinderen en twee volwassenen ‘zelf’ op verschillende campings in Drenthe een boomhut. Of liever, een chalet tussen de mussen.

De productie was niet goedkoop. Gelukkig voor de EO legden de lokale overheden 302.000 bij, bovenop de 121.000 die de NPO zelf reserveerde. De vier campingeigenaren legden samen ook nog een paar ton bij, bestemd voor de bouwkosten en voor de aannemers die de boomhutten achter de schermen echt bouwden.

De toezichthouder op de naleving van de Mediawet, het Commissariaat voor de Media (CvdM), onderzoekt naar aanleiding van vragen van NRC Handelsblad of de ‘bijdrage’ van de campinguitbaters wel toegestaan is en of er niet stiekem sprake is van sponsoring. Dat ondernemers programma’s bij de publieke omroep financieren, is immers verboden. Voor kinderprogramma’s gelden al helemaal strenge regels. Mocht het Commissariaat inderdaad oordelen dat de bijdrage niet door de beugel kan, dan kan de EO een fikse boete krijgen.

De campinguitbaters hoeven intussen niet op een houtje te bijten: dankzij de zes weken aandacht op nationale televisie zijn hun boomhutten tot het eind van het jaar volgeboekt.

Kritiek op onderzoek naar mogelijke medicijnen tegen corona

The Wire Science / MedRxiv / De Volkskrant

Mira SysHydroxychloroquine, een middel dat volgens een aantal studies (gesponsord door de producent zelf) hoopvolle eerste resultaten liet zien in de strijd tegen het nieuwe coronavirus, zou volgens een Nederlandse studie weinig tot geen verschil maken. Eerdere studies, onder andere door de universiteit van Minnesota, hadden eenzelfde uitkomst. Het middel is onder andere bekend doordat de Amerikaanse president Donald Trump in mei aankondigde het middel ‘preventief’ te slikken.

In de nieuwe studie – uitgevoerd door Amsterdamse wetenschappers, onder leiding van infectioloog Edgar Peters – vonden ze zelfs aanwijzingen dat het middel een negatieve invloed zou hebben op mensen die er vanwege het coronavirus zeer ernstig aan toe zijn. Deze resultaten zijn echter niet significant.

Internist-infectioloog Mark de Boer zegt in de Volkskrant dat er nog weinig goede studies uitgevoerd zijn naar de werking van het middel. Er is nog geen bewijs dat het middel echt zou werken. Om die reden staat het middel in Nederland sinds mei niet meer in de covid-behandelrichtlijnen, maar in verschillende andere landen wordt het nog volop gebruikt.

In het journalistieke tijdschrift The Wire Science laat oncoloog Narayana Subramaniam van het Mazumdar Shaw Medical Centre in Bengaluru zich kritisch uit over een onderzoek naar remdesivir, dat gesponsord is door de producent ervan, Gilead Sciences. Ook daar hadden sommigen hoge verwachtingen van.

‘There is nothing objectionable about negative trials – which are those trials that fail to achieve their desired end-point,’ zegt Subramaniam over een van die gesponsorde studies, gepubliceerd in JAMA en uiterst positief over het gebruik van remdesivir voor patiënten met milde coronasymptomen. ‘However, the fact that this trial was allowed to report its result as positive, in favour of remdesivir, is highly suspect.’ Uit de studie zou blijken dat mensen met milde vormen van corona baat hebben bij remdesivir. Volgens Subramaniam was echter zeer de vraag hoe dat voordeel precies werd gemeten, en of deze patiënten eigenlijk wel medische zorg nodig hadden.

Hij adviseert om uiterst voorzichtig te zijn bij het interpreteren van studies over medicijnen voor het nieuwe coronavirus, zeker wanneer ze betaald worden door een producent zelf. Zijn kritiek reikt verder dan de slecht uitgevoerde studies, ontworpen om het begeerde einddoel te bereiken. Ook de tijdschriften die die studies plaatsen, neemt hij onder vuur. ‘By consistently allowing poorly designed trials to make their way in to prestigious journals – JAMA is the third highest rated medicine journal in the world – the medical fraternity is doing itself a great disservice. [..] Once trust in science is eroded, the after effects will be felt long after the pandemic has abated.’

Canadezen willen massaal weg uit de steden

Cision

Peter HendriksTijdens de piek van de coronacrisis in New York leek de stad een regelrechte val. Al die op elkaar gepakte mensen maakten het voor het virus eenvoudig om steeds weer nieuwe slachtoffers te vinden. Ook in Amsterdam en Rotterdam, waar de besmettingsgraad de afgelopen weken sneller steeg dan elders in het land, is duidelijk te zien dat het niet goed toeven is in steden wanneer een epidemie door het land waart. Daarom is het niet vreemd dat de pandemie mensen een zetje lijkt te geven om hun woonwensen buiten de stad te realiseren.

In Nederland lijkt die trend in lichte mate zichtbaar, maar in Canada is hij onmiskenbaar. Dat blijkt uit een rapport van de Canadese makelaarsorganisatie Re/Max. Uit het onderzoek blijkt dat 32 procent van de Canadezen niet meer in de grote stedelijke centra wil wonen. De voorkeur gaat uit naar landelijke gebieden of een licht verstedelijkte omgeving. Achter de wens zit, naast de vlucht voor potentiële besmettingshaarden, ook het verlangen naar natuur in de buurt en een grote tuin. Opvallend is dat het niet de ouderen zijn die weg willen, maar vooral de mensen onder de 55 jaar.

Georganiseerde misdaad aast op vissers

OCCRP

Arne van der WalMogelijk lees ik graag artikelen over de visvangst doordat ik ben opgegroeid in een kustplaats met een eigen vissersvloot en een flinke visserijhaven. In gedachten zie ik dan de kotters liggen, hoor meeuwen krijsen en ruik het betoverende parfum van stookolie en half bedorven visresten rond de schepen. Heerlijk. Helaas betreft het meestal deprimerend rotnieuws. Negen van de tien keren gaat het over overbevissing, vervuiling en massale sterfte. Dit artikel van het Organized Crime an Corruption Reporting Project is daarop geen uitzondering.

Uit een rapport dat is gemaakt in opdracht van The High Level Panel for Sustainable Ocean Economy – een mij tot nu toe onbekende club die in het leven is geroepen door regeringsleiders – blijkt dat de voedselzekerheid van veel kuststaten wordt bedreigd door organisaties die het op de visserij hebben gemunt. Ze houden zich niet alleen bezig met smokkel en slavernij, maar ook met het vervalsen van opgaves van visvangsten en roof. Daardoor blijft een deel van de overbevissing onder de radar. Hoe schaarser de vis wordt, hoe winstgevender hun business.

Zeevis is goed voor 17 procent van alle eiwitten die dagelijks worden geconsumeerd en alleen al daarom is een duurzaam beheer van de oceanen en zeeën essentieel voor de voedselzekerheid. Over de rol van de georganiseerde misdaad in de visserij was nog niet zoveel bekend. Maar illegale visserij is een serieus probleem geworden, onder meer rond Indonesië en, dichter bij huis, voor landen rond de Golf van Guinee. Naar schatting is 40 tot 65 procent van de visvangst daar illegaal. In Guinee-Bissau bijvoorbeeld komt slechts een derde van de gevangen vis terecht in de lokale economie. Piraterij en roofovervallen op lokale vissers komen er vaak voor; de overheden hebben niet de middelen om ertegen op te treden. Het rapport constateert met nadruk dat het een wereldwijd probleem is. De auteurs pleiten dan ook voor een aanpak waarin staten internationaal samenwerken, onder supervisie van de Verenigde Naties. Het rapport kun je hier downloaden.

Wat laat de vertrekkende Japanse premier Abe achter?

Deutsche Welle

Dennis l’AmiShinzo Abe, die in 2006 aantrad als de jongste Japanse premier ooit, heeft deze week laten weten op te stappen omdat zijn gezondheid hem te veel hindert bij zijn werk. Hij zal vooral herinnerd worden vanwege zijn met wisselend succes uitgevoerd economische plannen, die bekend werden onder de naam ‘abenomics.’ Deutsche Welle blikt terug.

In 2013 kondigde de toen 58-jarige Abe een agressief economisch hervormingsplan aan, dat het dan al twee decennia kwakkelende Japan uit het slop moet trekken. Enkele strategische stappen moeten ervoor zorgen dat in het eilandenrijk de binnenlandse consumptie flink zal toenemen.

Zo introduceert de overheid honderden miljarden dollars aan belastingvoordeel, wordt de geldpers aangezet en worden maatregelen genomen om private investeringen te stimuleren. Een van de gevolgen van deze aanpak is dat Japan anno 2020 kampt met een staatsschuld die 250 procent van het bruto binnenlands product beslaat. Ter vergelijking: bij een raming in juni van dit jaar kwam Nederland uit op 63 procent.

Abenomics is erg effectief geweest bij het steunen van grote bedrijven, stelt Shigeto Nagai van Oxford Economics. ‘Maar vanwege het uitblijven van een loonstijging, worden de voordelen van Abenomics niet gedeeld door huishoudens en dus faalde het stimuleren van de binnenlandse vraag.’ Abes opvolger begint derhalve met een binnenlandse recessie.

Nautische droom van omstreden miljardair in duigen

OCCRP / Codastory

Dennis MijnheerHet kostte naar verluidt meer dan 100 miljoen dollar: La Datcha, een jacht van 77 meter lang. La Datcha biedt ruimte aan onder meer twee helikopters, een driepersoons-onderzeeër, sneeuwscooters, jetski’s en 25 personeelsleden. Het schip is geschikt voor de tropische wateren, maar vanwege de verstevigingen in de romp kan het ook een (Ant)arctische route nemen. Het superjacht is van Nederlandse makelij: Damen Yachting in Vlissingen.

Er is een klein probleem: de kersverse Russische eigenaar, Oleg Tinkov, ligt onder vuur van de Amerikaanse autoriteiten. Tinkov, die door Forbes een vermogen wordt toegedicht van 2,6 miljard dollar, runt de luxe hotelketen La Datcha en heeft een leasebedrijf voor privévliegtuigen. Hij is ook de oprichter en (mede-)eigenaar van de beursgenoteerde online bank Tinkoff. Deze bank, met maar liefst 8 miljoen klanten, wordt beheerd door vennootschappen op de Britse Maagdeneilanden en Cyprus. Zijn aandelen vertegenwoordigen een waarde van circa 1 miljard dollar.

Dat is echter niet wat Tinkov – die ook een Amerikaans paspoort wist te bemachtigen – de Amerikaanse autoriteiten meldde. Hij verklaarde in 2013 dat zijn vermogen slechts 300 duizend dollar bedroeg. Die leugen brengt hem nu in de problemen, want de Amerikaanse autoriteiten verdenken hem van belastingfraude. Er kwam een aanhoudingsbevel en in februari is hij in Londen opgepakt. Sindsdien heeft hij huisarrest. Mocht hij aan de VS worden uitgeleverd, dan zal hij voorlopig niet kunnen genieten van zijn nieuwe superjacht. Er staat hem jenseits 6 jaar cel te wachten.

Redactie
Redactie
Gevolgd door 654 leden