© Matthias Leuhof

FTM selecteert: aanklager Internationaal Strafhof op zwarte lijst

Het lijkt de wereld op zijn kop, maar de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof staat op de zwarte lijst van de VS. Verder in deze FTMS: het volgende hoofdstuk in de Wirecard-saga, Egyptische woningnood en een openhartige speech van de president van De Nederlandsche Bank. Prettig weekend!

VS zetten de aanval in op Internationaal Strafhof 

New York Times

Sebastiaan Brommersma — Woensdag zetten de VS Fatou Bensouda, hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof (IS) in Den Haag, op de zwarte lijst. Bensouda staat daarmee officieel te boek als bedreiging voor de nationale veiligheid en krijgt te maken met maatregelen als reisverboden en beslaglegging. Individuen en instituten die Bensouda blijven steunen, kunnen volgens Secretary of State Mike Pompeo bovendien ook op sancties rekenen.

De maatregelen tegen Bensouda en het hoofd jurisdictie van het IS, Phakiso Mochochoko, zijn een volgende stap in de tegenwerking die de VS eerder al beloofden tegen het strafrechtelijke onderzoek naar misdaden van onder meer Amerikaanse militairen en CIA-medewerkers in Afghanistan. Bensouda startte haar vooronderzoek in dit dossier al in 2006, maar mede door de bezwaren van Uncle Sam kreeg zij pas in maart dit jaar groen licht van de beroepskamer van het IS om echt te beginnen. 

Bensouda verloor haar visum voor de VS overigens al eerder. Dat werd subiet ingetrokken nadat zij het IS vorig jaar verzocht haar onderzoek naar het (mis)handelen van Amerikaanse functionarissen naar de volgende fase te mogen brengen. Met het blacklisten van Bensouda en Mochochoko gaan de VS nu dus nog een stap verder. 

In een zeldzame, gemeenschappelijke verklaring namens het gehele IS, noemt het hof de maatregelen ‘ongehoord en een serieuze aanval op het hof, het internationale strafrechtsysteem en de wet in zijn algemeenheid’. Een reactie die verraadt dat men de sancties van de VS opvat als een regelrechte oorlogsverklaring. 

Justitie legt beslag op vermogen Wirecard

Handelsblatt

Siem Eikelenboom –  Banken en aandeelhouders hebben miljarden verloren in het Wirecard-schandaal, maar er is een kans dat ze een klein deel van hun centen zullen terugzien. Het Duitse Openbaar Ministerie heeft voor een ‘driecijferig miljoenenbedrag’ beslag gelegd op bezittingen van vier oud-bestuurders en drie aan Wirecard gerelateerde bedrijven. Dit meldt de Duitse zakenkrant Handelsblatt, die zich deels baseert op berichtgeving van de Süddeutsche Zeitung.

Het schandaal brak afgelopen juni in volle hevigheid los toen duidelijk werd dat Wirecard een bedrag van 1,9 miljard in de boeken niet kon verantwoorden. Drie oud-bestuurders zitten in voorlopige hechtenis. De vierde, Jan Marsalek, is voortvluchtig en staat internationaal gesignaleerd. Hij werkte vermoedelijk samen met de Russische geheime dienst bij de financiering van gewapende milities in Syrië.

In de openbaarheid leek de voormalige bestuursvoorzitter van de digitale betalingsverwerker, Markus Braun, een bescheiden man. Qua kledij deed hij met zijn randloze bril en coltrui denken aan Steve Jobs. Maar prive pendelde hij heen en weer tussen drie huizen in Wenen, Kitzbühel en Saint-Tropez. Van vliegen hield hij niet, maar als hij vloog was het met een privéjet.

Handelsblatt ontdekte dat het OM inmiddels voor een ‘tweecijferig’ miljoenenbedrag beslag heeft gelegd bij vier oud-bestuurders onder wie de nog altijd voortvluchtige tweede man Jan Marsalek. Beslag is ook gelegd bij drie bedrijven waaraan Wirecard kort voor de ondergang bedragen van honderden miljoenen had overgemaakt.

Ook de curator, Michael Jaffé, probeert wat voor de gedupeerden te doen. Hij is de voormalige multinational aan het opdelen in de hoop de gezondste onderdelen te kunnen verkopen. Een gedupeerde aandeelhouder heeft inmiddels bij een rechtbank in München een zaak aangespannen tegen Markus Braun. De aandeelhouder kocht voor 27.000 euro aandelen Wirecard. Vlak voor het faillissement verkocht hij ze met 20.000 euro verlies. Bij advocaat Andreas Tilp hebben zich inmiddels 10.000 Wirecard-investeerders gemeld. De advocaat zal zich voornamelijk richten op de privévermogens van het voormalige management van de voormalige beurslieveling. 

Op 31 augustus en 1 september zal de financiële commissie van de Bondsdag in speciale zitting bijeenkomen. Vertegenwoordigers van bondskanselier Angela Merkel, de regering van de deelstaat Beieren, toezichthouder Bafin, de Bundesbank en de beurs zullen dan worden ondervraagd over Wirecard. In de afgelopen weken moesten ook al de ministers van Financiën en Economische Zaken, Olaf Scholz en Peter Altmaier, voor deze commissie getuigen.

DNB-president Klaas Knot kiest voor Europa

Volkskrant

Thomas Bollen Samen met zijn Duitse collega Jens Weidmann was DNB-president Klaas Knot de afgelopen jaren zeer kritisch op het ruime ECB-beleid van lage rentes en opkoopprogramma’s. Hij uitte meermaals zijn zorgen over de geringe effectiviteit van het beleid en wees op de neveneffecten van stijgende huizen- en aandelenprijzen. Het ruime monetaire beleid was de afgelopen jaren niet effectief om de inflatie omhoog te brengen, maar het heeft wel de rente op Zuid-Europese staatsobligaties laag gehouden. De kritiek van Knot zou dus ook opgevat kunnen worden als een afkeuring van de officieuze doelstelling om Europa bijeen te houden en een keuze voor een nationalistische koers waarin de belangen van Nederland altijd voorgaan op die van Europa als geheel. 

Op dinsdag 1 september sprak Knot de twaalfde HJ Schoo-lezing uit in de Rode Hoed in Amsterdam. Daarin liet hij een heel ander geluid horen: hij koos expliciet voor meer Europese integratie. Hij was bijzonder openhartig voor een bestuurder van DNB, officieel een ‘politiek onafhankelijk instituut’.

In dit interview in de Volkskrant licht hij zijn standpunten verder toe. Knot vertelt over de scheefgroei tussen de eurolanden en de rol die de euro daarin speelt. Volgens hem profiteren Noordelijke landen veel meer van de interne markt en de euro dan de zuidelijke. Zonder correctie knapt het elastiek. ‘Als we geen effectieve remedie tegen die scheefgroei vinden, worden we steeds opnieuw geconfronteerd met een situatie zoals afgelopen maanden, waar in allerijl een Europees fonds wordt opgetuigd waarmee de sterkere landen bijspringen om de investeringen en economieën van de zwakkere broeders overeind te houden. Dat vergroot niet bepaald het draagvlak voor de EU. Dat is mijn boodschap: pas op het draagvlak!’

Knot roept de politiek op om duidelijker te kiezen voor een Europa met de euro. Hij vindt dat het debat niet zuiver gevoerd wordt: ‘De discussie in Nederland focust te veel op de kosten van zo’n hulppakket, terwijl de veel grotere baten van de EU – zo’n 4 tot 9 procent van ons nationaal inkomen – als vanzelfsprekend worden aangenomen en daarom niet benoemd.’ De toespraak van Knot is een boodschap aan het kabinet Rutte dat in het regeringsakkoord heeft staan dat er geen stappen richting een transferunie worden genomen. In de praktijk gebeurt dat wel. Volgens Knot is dat onvermijdelijk gezien het ontwerp van de euro, en ook wenselijk voor Europa als én voor Nederland. ‘Natuurlijk is de Brusselse besluitvorming niet optimaal. Maar dat sentiment moet ons niet afleiden van het feit dat de baten van deze imperfecte unie vele malen groter zijn dan de kosten. Je mag van onze politici verwachten dat ze handelen in het welbegrepen eigenbelang van de Nederlandse burgers.’

Belgische gezondheidsraad wil verbod op glyfosaat

Hoge Gezondheidsraad

Vincent Harmsen –  Het rapport lag al sinds januari op de planken, maar werd vanwege Covid-19 pas afgelopen week openbaar gemaakt. De inhoud zal in België, en mogelijk ook daarbuiten, flink wat stof doen opwaaien. De Hoge Gezondheidsraad, een wetenschappelijk adviesorgaan dat de Belgische overheid adviseert op het gebied van volksgezondheid, dringt in het nieuwe rapport aan op een direct verbod op glyfosaat. Glyfosaat is de meest gebruikte onkruidverdelger in Europa en ook ter wereld. Volgens de wetenschappelijk adviseurs is glyfosaat, dat onder meer wordt verkocht door het Duitse Bayer onder de merknaam Roundup, ‘niet alleen [..] kankerverwekkend’ maar vormen ook de ‘hormoonontregelende eigenschappen’ en de ‘effecten op het darmmicrobioom’ punten van zorg. Met deze conclusies zet het rapport de discussie over glyfosaat op scherp. Volgens de instanties die in de Europees Unie verantwoordelijk zijn voor de markttoelating van glyfosaat, waaronder de Belgische toezichthouder, maar ook het Nederlandse Ctgb, is de pesticide namelijk niet kankerverwekkend en ook niet hormoonverstorend.

Het rapport van de Hoge Gezondheidsraad merkt fijntjes op dat ‘economische belangen zwaar hebben gewogen’ in de evaluatie van glyfosaat. Dat zou overigens ook gelden voor de evaluatie door het internationaal kankeragentschap van de WHO, het agentschap dat in 2015 als eerste het verband tussen de herbicide en kanker vaststelde. De Hoge Gezondheidsraad schrijft dat het risico op kanker bij mensen waarschijnlijk ‘zeer klein’ is. Het zal de controverse desondanks voeden, omdat in de EU ‘carcinogene stoffen,’ ongeacht hun risico, volgens wet moeten worden verboden. Eerder beschreef ik bij FTM hoe Monsanto glyfosaat door de Europese toelatingsprocedure wist te loodsen.

Vrouwen krijgen prioriteit in Egyptisch sociaal huisvestingsplan 

Apolitical

Peter Hendriks – Egypte heeft 251 miljoen inwoners en de bevolking groeit met 2 procent per jaar. Iets meer dan 50 procent van de bevolking is onder de 25 jaar. Dat is een garantie voor een enorme woningnood: de behoefte aan nieuwe woningen wordt geschat op 700.000 eenheden per jaar. Vooral betaalbare huur- en koopwoningen voor mensen met een laag inkomen zijn veel te schaars. Niet alleen de snelle bevolkingsgroei is daar debet aan, maar ook de hoge rente en het belabberd uitgevoerd overheidsbeleid op het gebied van huisvesting, hebben bijgedragen aan de huidige situatie.

De Egyptische regering is bezig met de uitvoering van een plan voor de bouw van extra betaalbare huisvesting, zowel sociale koop als huur. Dat moet betaalbare woningen opleveren voor 1 miljoen huishoudens. De Wereldbank ondersteunt het programma met een lening van 500 miljoen dollar. Interessant aan het plan is dat er ook aan de belangen van huishoudens geleid door vrouwen wordt gedacht. Het is de bedoeling dat 20 procent van de woningen terecht komen bij huishoudens zonder man. Dat is bijzonder in Egypte, waar 95 procent van de woningen op naam staan van mannen en een man pas trouwt als hij een vrouw een woning kan bieden.

ExxonMobil uit de Dow: het begin van het einde voor Big Oil?

Bloomberg

Dennis l’Ami Sinds deze week kent de Dow Jones Industrial Average nog slechts één oliemaatschappij: Chevron. Dat is geen verrassing – het vertrek van ExxonMobil zat er al een tijdje aan te komen. Analisten vragen zich af of de neergang van de olie-industrie hiermee is ingezet. ExxonMobil en zijn voorgangers waren sinds 1928 onafgebroken aanwezig op de beurs.

Het is niet slechts een gebrek aan nieuwe grote olievelden die het bedrijf parten speelt. Oliemaatschappijen hebben het over de hele breedte lastig met de toenemende druk vanuit consumenten om duurzamer te produceren. Volgens Julian Lee van Bloomberg is de transformatie van olieproducent naar leverancier van duurzame energie nog maar net begonnen en dat kost tijd, geld en moeite.

Zo bezien is de voorlopige val van ExxonMobil niet zozeer het einde van Big Oil — de zakken zijn nog altijd diep — maar vooral een pijnlijke indicatie dat aanpassen aan veranderende tijden ook voor industriële supersterren niet vanzelfsprekend is.

Burgemeester: Munie had toch een Bibob-onderzoek moeten krijgen 

Denhaagfm

Bart de Koning — Afgelopen woensdag debatteerde de Haagse gemeenteraad weer eens over de omstreden verkoop van het pand Noordeinde 64 aan tassenmaker Omar Munie. De afgelopen jaren liepen alle kritische vragen over de lage verkoopprijs vast op een ondoordringbare muur van ontkenningen door burgemeester en wethouders.

Maar nu burgemeester Pauline Krikke is vervangen door Jan van Zanen en wethouder Boudewijn Revis (alle drie VVD) binnenkort vertrekt naar Staatsbosbeheer, is er ineens ruimte voor glasnost. Van Zanen doorbrak het eensgezinde ‘niets-aan-de-hand-gaat-u-maar-rustig-slapen’-geluid van de Haagse VVD door te zeggen dat hij persoonlijk wel een Bibob-toets had willen toepassen op Omar Munie. Dan had de gemeente meteen gezien dat Munie al jaren geen belastingen en premies had betaald en dat de fiscus dus beslag op het pand zou komen leggen. Citaat van de week van de nieuwe burgemeester: ‘Mijn ervaring met het toepassen van Bibob is dat je als overheid heel vaak heel erg blij bent, want je voorkomt dat je jaren later dit soort debatten hebt.’ Het is ook een slimme zet van Van Zanen om bij het eerste debat meteen scherp afstand te nemen van de puinhopen van zijn voorganger. 

Er zijn daarnaast weer nieuwe vragen gerezen over de rol van de gemeente bij de lage taxatie en over de dubbele petten van de betrokken notaris. Lokale partij Hart voor Den Haag wil na deze uitspraak van de burgemeester de hele deal vernietigen. Daar hebben ze nu nog onvoldoende steun voor, maar dat kan veranderen. Bij een volgend raadsdebat zal ook wethouder Revis vertrokken zijn. Als zijn opvolger, net als Van Zanen, ook met een schone lei wil beginnen dan krijgen we misschien eindelijk een keer alle feiten over deze deal boven water.

Verwarde personen leggen groot beslag op politiecapaciteit>

Inspectie JenV / NOS

Judith Spanjers – Deze week kwam een spijkerhard rapport van Inspectie Justitie en Veiligheid naar buiten over de belasting van de politie. Wijkagenten hebben nauwelijks tijd om te investeren in contacten in de wijk, waardoor ze te weinig informatie hebben om problemen te voorzien en in te grijpen voordat het echt onveilig wordt. Hierdoor moeten ze vaker repressief optreden: in actie komen bij onveilige situaties. Een zorgwekkende ontwikkeling, stelt de Inspectie.

Onder andere de grote hoeveelheid signalen over personen met verward gedrag zorgen voor een grote belasting van de politie. Het aantal meldingen hierover blijft stijgen de afgelopen jaren. In 2014 waren er 60.000 meldingen van overlast door mensen met verward gedrag. In 2018 was dat aantal opgelopen tot ruim 90.000, in 2019 waren het er 100.000. Als signalen over verwarde personen eerder opgepikt kunnen worden, kunnen ze sneller worden doorgegeven aan zorginstanties, is het advies van de Inspectie aan minister Grapperhaus. Dat zou een deel van de werkdruk bij de politie weg kunnen nemen.

Maar de vraag is of dat zo is. Want zolang er nog verwarde personen bij GGZ-instellingen worden weggestuurd of geweigerd en de lichte zorginstellingen deze mensen niet kunnen helpen, blijven incidenten zich herhalen. Het zou goed zijn als de politie meldingen van incidenten en verwarde personen zou registreren in relatie tot zorgaanbieders. Het komt heel regelmatig voor dat de politie op een melding af moet van een incident bij een zorginstelling. Een tijd geleden wilde ik cijfers onderzoeken hoe vaak er meldingen bij de politie zijn gedaan, maar bij navraag bleek dat deze niet geregistreerd worden op bijvoorbeeld incidenten bij zorgaanbieders.

Om echt goed zicht te krijgen op de materie lijkt het me goed om daar te beginnen. Dan zou je ook verder onderzoek kunnen gaan doen: of bij bepaalde instellingen wellicht sprake is van zorgverwaarlozing, bijvoorbeld, waardoor mensen verward raken. Of dat ze niet de juiste of te lichte zorg krijgen, waardoor de problemen verergeren.

Het zwarte gat van de handhaving

NRC

Bart de Koning — Ivo Opstelten kon het mooi brengen, in 2010. De vorming van de Nationale Politie zou zorgen voor de helft minder bureaucratie, betere opsporing en meer blauw op straat. Burgemeesters en vakbonden waarschuwden toen al dat de minister bezig was een bureaucratisch monster op te tuigen, maar dat ontkende hij met Opsteltiaans optimisme.

De sceptici kregen gelijk. Er kwam meer bureaucratie, de recherche kraakt al jaren in zijn voegen, er is minder blauw op straat en nu is ook de wijkagent nog overbelast, zo bleek deze week uit een rapport van de Inspectie Justitie en Veiligheid. De 3500 wijkagenten worden voortdurend ingezet om de gaten in de noodhulp te dichten (dat wil zeggen: reageren op 112-meldingen) en kunnen dus hun werk als vaste en vertrouwde contactpersoon en oren en ogen in de wijk niet meer doen. De politie is niet meer op de hoogte van wat er speelt, kan niet meer preventief optreden en dreigt te verworden tot ‘een sociaal ontwortelde opsporingsmachine, die steevast achter de veiligheids- en misdaadfeiten aanloopt.’ Aldus voorzitter Jan Struijs van politievakbond NPB. 

Omdat de gemeentes bij de vorming van de Nationale Politie de greep op het lokale blauw kwijtraakten, gingen ze hun eigen handhavers in uniform in dienst nemen, de boa’s. Daarvan lopen er inmiddels 3.900 rond (Op een totaal van zo’n 24.000 buitengewoon opsporingsambtenaren, zoals boswachters, sociaal rechercheurs en leerplichtambtenaren). En dan is er dus nog de politie, die met 63.000 werknemers al de grootste werkgever van Nederland is. Maar dezer dagen blijkt dat de boa’s het werk op straat óók al niet aankunnen. Dat roept de vraag op hoeveel mensen in uniform er dan nog meer bij moeten – op kosten van de belastingbetaler. En wanneer die belastingbetaler na al die jaren eens gaat piepen over de stijgende personeelskosten en de tegenvallende prestaties.

Redactie
Redactie
Gevolgd door 654 leden