Douwe Egberts en Mondelēz na fusie bijna de grootste ter wereld

DE Master Blenders dendert door op de achtbaan en fuseert met Mondelez. Samen zijn ze na marktleider Nestlé het grootste koffiebedrijf ter wereld. 'Ze brengen het over 5 jaar weer naar de beurs, let maar op.'

Douwe Egberts vliegt door naar de absolute wereldtop als de fusie met het Amerikaanse Mondelēz doorgang vindt. Het is de bedoeling dat het fusiebedrijf Jacobs Douwe Egberts (JDE) heten en dat het hoofdkantoor in Amsterdam wordt gevestigd. In de aangekondigde deal betaalt Joh. A. Benckiser (JAB), de eigenaar van Douwe Egberts, 5 miljard dollar in contanten aan Mondelēz. Jab krijgt na de fusie de meerderheid van de aandelen (51%), Mondelēz krijgt de overige 49% in handen. Het bedrijf zal na de fusie een omzet hebben van meer dan 5 miljard euro. Daarmee wordt de nieuwe koffiecombinatie op gepaste afstand de nummer 2 achter Nestlé. De Zwitserse koffieproducent heeft naar schatting - cijfers over afzonderlijke divisies maakt Nestlé niet bekend - een omzet van 11 miljard euro. Begerige beleggers stroomden na de aankondiging onmiddellijk toe waardoor de koers van het beursgenoteerde Mondelēz International direct na de aankondiging met 8% omhoog spoot.

Ongekende bedragen

Ingewijden bij DE Master Blenders en Sara Lee verbazen zich tegenover Follow the Money over de ongekende bedragen die JAB over heeft voor een koppositie in de koffiewereld. JAB betaalde ruim een jaar eerder 7,5 miljard om DE Master Blenders van de beurs te halen, slechts een klein jaar nadat het op het Amsterdamse Damrak genoteerd werd. 'Dat was al een ongekend hoog bedrag. JAB kocht het voor 2 miljard meer dan het waard was,' zegt een voormalig lid van de raad van bestuur van DEMB. De overname werd door zakenbankiers dan ook zonder omwegen tot de 'deal van het jaar' verkozen. Maar ook het bedrag dat JAB nu over heeft voor de koffie van Mondelēz spreekt tot de verbeelding. De koffietak van Mondelēz heeft een omzet van 2,9 miljard euro. JAB betaalt 5 miljard euro cash voor het bedrijf en geeft daarnaast nog 49% van de aandelen van de nieuwe combinatie uit aan Mondelez. JAB investeerde - als de fusie doorgaat - in totaal meer dan 12 miljard in het bedrijf en heeft dan de helft van de aandelen in handen.
'Dat zijn bedragen die alleen voor farmaceuten betaald worden. Ongelooflijk'
Daarmee schat JAB de waarde van Jacobs Douwe Egbers op bijna 25 miljard euro. 'Dit is gewoon bizar. Wij hebben vijf jaar geleden gekeken naar een overname van de koffietak van Mondelēz. Toen schatten wij de waarde in op 2 miljard euro. Voor 100% wel te verstaan,' aldus een voormalig hooggeplaatste bestuurder bij Sara Lee. Het blijft even stil aan de telefoon als Kees van Lede - oud-commissaris bij zowel Sara lee als DE Master Blenders - het bedrag hoort dat JAB bereid is te betalen. 'Zo, zo. Dat zijn bedragen die alleen voor farmaceuten betaald worden. Ongelooflijk.'

Niet onverwacht

Los van het geld dat JAB betaalt, ligt de stap van JAB voor de hand, aldus Kees van der Lede oud-commissaris van Sara Lee en DEMB.'De twee bedrijven vullen elkaar perfect aan. Douwe Egberts is zeer afhankelijk van de Benelux en die markt ligt onder druk. Mondelēz is natuurlijk sterk in Amerika en heeft bovendien een groot marktaandeel in Oost-Europa.' De fusie  mag voor insiders geen grote verrassing heten. In het verleden voerde Kraft en  Sara Lee, toen nog eigenaar van Douwe Egberts, al gesprekken over een mogelijke fusie, zo bevestigen hooggeplaatste bronnen bij Sara Lee tegenover Follow the Money. De gesprekken werden rond 2009 en 2010 gevoerd door Brenda Barnes, destijds topvrouw van respectievelijk Sara Lee, en Irene Rosenfeld van Kraft. Na de ziekte van Barnes - die in 2010 een hersenbloeding kreeg - werden de gesprekken stopgezet. Niet veel later besloot Sara Lee definitief om haar koffiedivisie af te splitsen van het vleesbedrijf. Andere divisie's werden verkocht. Voor het ingewikkelde splitsingsproces haalde Sara Lee Jan Bennink binnen. De voormalige CEO van Numico nam dit proces zeer voortvarend ter hand en schudde het bedrijf in zeer korte tijd flink op. Na een fikse interne reorganisatie, waarbij een groot aantal leden van het management bij Sara Lee sneuvelde, ging DE Master Blenders in juni 2012 onder luid applaus van onder andere premier Mark Rutte naar de Amsterdamse beurs.
DE Master Blenders ging in juni 2012 onder luid applaus van onder andere premier Rutte naar de Amsterdamse beurs
Wat een mooie start had moeten worden voor een nieuwe Nederlandse beurskampioen ontaardde echter al snel in een lange lijdensweg geplaveid met conflicten en onrust. De herrie begon met het onverwachte belang van 15% dat het destijds nog onbekende JAB gelijk na de beursgang nam. Na een boekhoudschandaal in Brazilië en steeds tegenvallende cijfers, volgde daarop een koningsdrama. Chairman Jan Bennink en de nog maar juist aangestelde CEO Michiel Herkemij werden het niet eens over de te volgen koers en Herkemij moest opstappen. Ook commissaris Kees van der Lede stapte niet veel later op. Bennink trok de teugels stevig aan en sprak de ambitie uit nu echt vaart te gaan maken met de hervormingen van de Nederlandse koffiegigant. Nog geen maand later viel het bod van JAB op heel DE MasterBlenders bij hem op de mat. Bennink bleef gas geven; een half jaar later was de deal rond.

Bont gezelschap investeerders

Achter JAB gaat een bont gezelschap van investeerders schuil. Meest in het oog springend zijn de twee grote bierfamilies achter Inbev en SabMiller. Maar ook Warren Buffett heeft zich vermoedelijk via BDT Capital ingekocht bij JAB. Opvallend genoeg had Buffett zelf ook een substantieel belang in Mondelēz. Zelf had hij kennelijk minder vertrouwen in dat bedrijf, want afgelopen jaar verkleinde hij dat belang. De deelname van de bierfamilies is geen toeval. In de bierbranche heeft de afgelopen tien jaar een grote consolidatie plaatsgevonden, waarbij de grote partijen Heineken, SAB Miller en Inbev de ene na de andere overname deden. Het verkopen van koffie lijkt in essentie erg op bier. Het is een simpel product, met simpele ingrediënten. Aan het product zelf is weinig te verbeteren. Naast een aantal grote wereldwijde merken zijn er in beide branches ook vooral veel lokale merken. Daarom lag het volgens experts voor de hand dat in navolging van de bierconsolidatie ook in de koffie business een overnamegolf zou gaan volgen.
'Dit zijn wel smart cookies. Die brengen het over 5 jaar naar de beurs, let maar op'
Nu lijkt die visie inderdaad bewaarheid te worden. En de consolidatiegolf is hiermee nog niet afgerond. Een andere zeer interessante mogelijke overnameprooi voor JAB is volgens ingewijden het Israëlische - maar het officieel in Nederland gevestigde - Strauss Coffee, dat in Israël aan de beurs genoteerd staat. Eerder is er bij DE Master Blenders al gekeken naar een mogelijke overname van de Israëlische koffieproducent, dat met een geschatte koffieomzet van 1 miljard euro de vijfde koffiespeler op de wereldmarkt is. Wellicht dat Jan Bennink nog een rol kan spelen in een toenadering van de bedrijven, aangezien hij ook daar zijn contacten heeft. Eigenaar Ofra Strauss zat vanaf 2006 tot 2008 in de raad van commissarissen bij Numico. Maar zover is het nog niet. Het is ook de vraag wat de plannen van JAB voor de nabije toekomst zijn. Zelf hebben ze altijd aangegeven een echte lange termijn investeerder te zijn en voor minimaal 10 jaar in bedrijven te investeren. Maar lang niet iedereen is daarvan overtuigd. Van Lede: 'Ik geloof er helemaal niets van dat JAB voor de heel lange termijn in DE Master Blenders zit. Dit zijn wel smart cookies. Die brengen het over 5 jaar naar de beurs, let maar op.' Lees binnenkort in Vrij Nederland de reconstructie door Follow the Money over hoe Jan Bennink DE Master Blenders klaar stoomde voor een beursgang en een snelle doorverkoop. Het onderzoek voor dat artikel werd mede mogelijk gemaakt door het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten (FondsBJP).

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Robert Kosters

Gevolgd door 155 leden