Geen defensiemonster in de polder

1 Connectie
1 Bijdrage

De politiek gevoelige fusie tussen wapenreuzen EADS en BAE lijkt van de baan. Dus geen hoofdkwartier van ’s werelds grootste wapenfabrikant in Nederland.

Een defensiemonster in de polder? Het was bijna zover. Twee Europese defensiebedrijven waren in gesprek over een fusie. EADS N.V. (European Aeronautic Defence and Space Company, met hoofdkantoor in Leiden) en BAE Systems zouden met een gezamenlijke wapenverkoop a 49 miljard dollar de grootste wapenfabrikant van de wereld worden.  De CEO’s van EADS en BAE trekken echter de stekker uit de fusieplannen.

 

De wapenboeren zagen de fusie wel zitten. Samen zouden ze het Amerikaans Lockheed Martin voorbij streven en ‘s werelds grootste worden. Het is echter niet de eer waarvoor de twee samen willen gaan zitten. Defensiebezuinigingen van tien tot vijftien procent in Europa dwingen tot de bundeling van krachten. Bovendien zouden ze samen sterk worden in zowel de productie van wapens als in de productie voor de burgerluchtvaart.
 
De top-10 wapenproducenten ter wereld, exclusief China (Bron: Sipri)
 
Gouden Aandeel
Maar de grote aandeelhouders kwamen er niet uit. De overheden van Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië hebben grote belangen in de bedrijven en zijn doorslaggevend in de onderhandelingen. De Fransen en Duitsers hebben belangen in EADS en de Britten in BAE. Daarnaast hebben ze een zogenaamd ‘Gouden Aandeel’ in de bedrijven mede omdat deze ook kernwapens produceren. Met dit ‘Gouden Aandeel’ kunnen ze voorkomen dat een belegger of regering met twijfelachtige bedoelingen de bedrijven en hun kennis koopt. 
 
De Duitse, Franse en Britse regeringen hebben nog geen verklaring gegeven, maar analisten verwachten dat het vooral een strijd was tussen Duitsland en Frankrijk. Volgens Pierre Briancon van Reuters Breaking Views heeft de starre houding van de Franse regering geleid tot een kettingreactie aan bezwaren. 
 
Frans-Duitse as
De CEO’s van EADS en BAE willen de belangen van de Frans-Duitse aandeelhoudersas verminderen. Het belang van Frankrijk zou dalen van 15 procent in EADS naar negen procent in de fusieorganisatie. Vanwege politieke gevoeligheden in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk zou Frankrijk op termijn de aandelen van BAE-EADS idealiter van de hand moeten doen. Frankrijk zou dit echter niet zien zitten, omdat dit voor hun neer zou komen op gedwongen privatisering, een vies woord voor veel Fransen. Hierop kwamen de Duitsers met hun eigen bezwaren. Hierop besloten de initiators van de fusie – de beide bazen van EADS en BAE – de gesprekken over de fusie te beëindigen
 
Verschillende NGO’s zullen opgelucht zijn dat de fusie niet doorgaat. Volgens Transparency International UK zou de defensiereus veel te groot worden. Zo groot dat ze mogelijk boven de wet komen te staan, “bijna zoals de banken.” De Campagne Tegen Wapenhandel uitte eerder ook al haar zorg over de fusie.
 
De fusie had een vliegwiel voor de sector en Europese defensiesamenwerking kunnen opleveren. De Europese regeringen en wapenindustrie hadden hun strategie radicaal kunnen herijken. Het is nu nog een beleidsterrein en een sector waar Europese regeringen en wapenfabrikanten elkaar beconcurreren, terwijl de landen hun intentie uitspreken om meer samen te werken. Typerend is de keuze van de landen voor straaljagers. Het ene land kiest voor de JSF, het andere voor de Eurofighter of de Saab Gripen. Allemaal geproduceerd door andere vliegtuigbouwers. De verdere integratie van defensiesector had een begin kunnen zijn van de gedroomde Europese defensiesamenwerking.