Gelderse gezinszorg-organisatie blijkt ondanks winstverbod tonnen aan winst uit te keren

4 Connecties

Onderwerpen

winstuitkering zorg

Personen

Edith Schippers

Organisaties

Albero Zorggroep

Werkvelden

Zorg
9 Bijdragen

De Gelderse zorgorganisatie De Karmel, die verwikkeld is in een juridische strijd met een aantal gezinsouders die zorg voor hen leveren, blijkt tonnen aan winst uit te keren aan haar aandeelhouders. Ondanks het verbod op winstuitkering in de zorg. Hoe kan dat?

Twee weken geleden stond zorgorganisatie De Karmel in Arnhem voor de rechter na een conflict met een aantal onderaannemers. Vier gezinsouders die woonzorg bieden aan licht verstandelijk gehandicapten, willen zich na jaren losmaken van de organisatie, maar worden beperkt door een relatiebeding, een concurrentiebeding en persoonlijke schulden aan de eigenaren van De Karmel.

Bovendien meldden de ouders en vertegenwoordigers van de cliënten van De Karmel zich als partij in de zaak: zij willen dat hun kinderen zorg kunnen blijven ontvangen van hun vertrouwde gezinsouders. Net als de vertrekkende gezinsouders willen ze dat de bedingen geschorst worden. De rechter deed dinsdag uitspraak in de zaak: de bedingen worden niet geschorst en bewoners van de gezinshuizen worden dus in principe van hun verzorgers gescheiden. 

De wet kent een verbod op uitkeerbare winst voor instellingen als De Karmel

Tijdens de zitting twee weken geleden, waar Follow the Money bij aanwezig was, bleek dat het conflict tussen de gezinsouders en De Karmel voor een belangrijk deel zijn oorsprong had in de besteding van de zorggelden en de contractuele afspraken met gezinsouders. De raadsvrouw van de gezinsouders somde op hoe alle vier de stellen in de financiële problemen waren gekomen en soms geen geld meer overhielden voor boodschappen. Uit een financieel overzicht van De Karmel zelf, ter zitting besproken, bleek dat van de omzet van 2,3 miljoen euro die de cliënten van de vier gezinshuizen opleverden, 900.000 euro daadwerkelijk bij de gezinsouders terechtkwam.

Dat wekte onze interesse. Een blik op de jaarverslagen van De Karmel leverde een verrassend plaatje op: de zorgorganisatie blijkt niet alleen tonnen aan managementfees uit te keren aan haar bestuurders — tevens eigenaren — maar heeft bovendien sinds 2013 bijna 8,5 ton aan winst uitgekeerd aan haar aandeelhouder, een holding die ook in handen is van de bestuurders en eigenaren. Dat mag De Karmel in principe helemaal niet. De Wet Toelating Zorginstellingen (WTZi) kent namelijk een verbod op uitkeerbare winst voor instellingen als De Karmel. 

Winst

Financieel gezien heeft De Karmel altijd uitstekend gedraaid, dat is te zien in de jaarverslagen. De winstmarges zitten rond de tien procent en dat is bijzonder goed voor een zorginstelling. 

De bestuurders van de Karmel kregen jaarlijks tonnen aan managementfees uitgekeerd

De Karmel levert naast de woonzorg in de gezinshuizen ook dagbesteding via een onderaannemer en heeft naar eigen zeggen een team van psychologen en gedragswetenschappers in dienst om haar cliënten van de nodige begeleiding te voorzien. Tot en met 2013 werkten er bij de organisatie in totaal negen mensen, van wie er drie directielid zijn, aldus de jaarverslagen. In 2014 — het laatste jaar waarvoor tot nu toe een jaarverslag is gedeponeerd — was het personeelsbestand uitgebreid tot 11 fte, nog steeds inclusief drie directieleden. De bestuurders, het echtpaar Teun en Joke Kaptein, kregen jaarlijks tonnen aan managementfees uitgekeerd. In 2013 en 2014 verdiende het echtpaar in totaal 855.000 euro aan managementfees, waarvan 605.000 euro in 2013 en 250.000 euro in 2014. Voor 2013 was er nog een derde bestuurder, Theo Otemann. Van 2009 tot en met 2012 betaalde de zorgorganisatie het trio — allen ook uiteindelijk eigenaar van De Karmel — 462.000 euro tot op het hoogtepunt 630.000 euro uit aan managementfees. 

In 2013 nam bestuurder Otemann afscheid van de organisatie. In het jaarverslag over dat jaar staat hij niet langer vermeld als bestuurder. De Karmel neemt het vertrek van Otemann te baat om vervolgens 500.000 euro aan dividend uit te keren aan haar aandeelhouder, De Karmel Holding — ook eigendom van het echtpaar Kaptein. Dat staat te lezen in het directieverslag over 2013. ‘In 2013 is een van de bestuurders teruggetreden, dit heeft geresulteerd in een eenmalige dividenduitkering welke ten laste is gegaan van de algemene reserves.’

Voor de tweede dividenduitkering wordt geen aanleiding genoemd in de jaarverslagen

Vervolgens keert De Karmel ook in 2014 weer dividend uit. Ditmaal 340.000 euro, opnieuw onttrokken aan de algemene reserve van de organisatie. Voor deze dividenduitkering wordt geen aanleiding genoemd in de jaarverslagen. Maar aanleiding of geen aanleiding, de winstuitkeringen zijn in principe tegen de wet. Weet De Karmel dat ook? Follow the Money stelde een aantal vragen aan de organisatie over onder meer deze winstuitkeringen. Directrice Thea Holtman liet in eerste instantie weten niet te willen reageren op de vragen, maar na nog een keer bellen zei ze dat de winstuitkeringen volgens De Karmel legaal zijn. 

Verbod winstuitkering

Daar lijkt het echter niet op. Op een aantal uitzonderingen na is het de meeste zorginstellingen niet toegestaan om winst uit te keren, met name instellingen die zorg leveren waarbij de patiënt binnen de muren van een instelling verblijft. Dat is ook de zorg die De Karmel levert: Wlz-zorg met verblijf — vroeger AWBZ-zorg met verblijf. Advocaat Sophie van Kan, specialist gezondheidsrecht bij kantoor Eldermans&Geerts legt uit hoe het in de situatie van De Karmel werkt: 'Een Wlz-instelling die verblijfszorg naast verpleging, verzorging, etcetera, levert mag geen winst uitkeren, ook niet voor onderdelen die niet als verblijfszorg kunnen worden aangemerkt (de verpleging, verzorging, etcetera).'  


Sophie van Kan

"Een Wlz-instelling die verblijfszorg naast verpleging, verzorging, etcetera, levert mag geen winst uitkeren, ook niet voor onderdelen die niet als verblijfszorg kunnen worden aangemerkt"

De WTZi is in principe heel duidelijk over welke instellingen wel winst mogen uitkeren en welke niet. Kleinschalige woonvoorzieningen bijvoorbeeld, mogen wel winst uitkeren, maar dan mogen ze niet meer dan zes cliënten huisvesten en ‘samen met andere in de directe omgeving gelegen zodanige voorzieningen aan niet meer dan 50 personen verblijf [bieden]’. De Karmel declareert als organisatie echter zorg met verblijf bij het Zorgkantoor en de gemeente voor minimaal 80 cliënten en is daarmee een grootschalige woonvoorziening. Als De Karmel de woonzorg in een aparte BV had ondergebracht, zou zij voor de overige zorgverlening wel winstuitkering mogen toepassen. Maar, legt Sophie van Kan uit: 'Dat kan alleen als de verblijfszorg en de overige zorg in aparte vennootschappen zijn ondergebracht.' Een constructie met onderaannemers — zoals de gezinsouders bij De Karmel — is daarvoor volgens Van Kan onvoldoende. De verantwoordelijkheid voor de zorg blijft namelijk liggen bij De Karmel, die ook de gelden int. 

De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) bevestigt desgevraagd de regels voor winstuitkering nogmaals aan Follow the Money. De IGZ ziet er ook op toe dat instellingen zich aan het verbod op winstoogmerk houden. 'Over de vraag of De Karmel Wonen en Dagbesteding BV terecht of onterecht winst heeft uitgekeerd, kan de IGZ op dit moment geen uitspraak doen,' laat een woordvoerder van de Inspectie weten. 'Wij zullen dit op afzienbare termijn uitzoeken. Wanneer de IGZ zou constateren dat een instelling ondanks het winstverbod toch winst uitkeert, dan kan dat er uiteindelijk toe leiden dat de minister op grond van artikel 13 lid 2 WTZi. de toelating intrekt.' 

Had de accountant redenen om de winstuitkering toch goed te keuren?

Dat de IGZ de winstuitkering door De Karmel niet direct registreerde, is verklaarbaar. De jaarrekening werd namelijk gewoon voorzien van een goedgekeurde verklaring door accountant Jan Bos uit Bunschoten. Follow the Money vroeg hem hoe dat in elkaar zit. Had Bos redenen om de winstuitkering — die in principe duidelijk in strijd is met de WTZi — toch goed te keuren? De accountant besloot geen antwoord te geven op de vragen en verwees naar het bestuur van De Karmel, dat echter ook geen verdere toelichting wenst te geven.

Aangepast wetsvoorstel

Het verbod op winstuitkering is overigens een terugkerend onderwerp in het politieke debat. Minister Edith Schippers probeerde in 2014 een wetsvoorstel door de Kamer te loodsen dat het voor zorginstellingen mogelijk zou maken om winst uit te keren aan aandeelhouders. Dit voorstel kwam echter niet door de Eerste Kamer. De minister legde het vervolgens voor aan de Raad van State en liet in maart 2016 weten dat zij onderzoek zou laten doen en later dit jaar met een aangepast voorstel zou komen.

Een wetsvoorstel van minister Schippers dat winstuitkering door zorginstellingen mogelijk zou maken kwam niet door de Eerste Kamer

Dat verandert echter niets aan de situatie van De Karmel, die in het uiterste geval dus zelfs haar toelating kwijt kan raken wanneer de IGZ vaststelt dat de winstuitkeringen inderdaad onterecht werden gedaan. Wordt vervolgd dus. 

De jaarrekeningen van de Gelderse zorgorganisatie leverden bovendien nog veel meer vragen op. Binnenkort op Follow the Money daarom ook een vervolg op dit verhaal over de besteding van zorggeld door De Karmel. 

Eelke van Ark
Eelke van Ark
Vond vanuit de Achterhoek de weg naar Follow the Money. Heeft zich vastgebeten in het Nederlandse zorgstelsel.
Gevolgd door 4636 leden
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren