Rian van Rijbroek
© Rob Pluijm / www.robpluijm.nl

Verblind door een cybercharlatan

  • Linkje naar de bloemlezing werkt niet. Grijze vlak wordt ingeklapt...

Gerard Sanderink, eigenaar van automatiseringsconcern Centric en bouwbedrijf Strukton, is een van de rijkste en wonderlijkste ondernemers van Nederland. De boerenzoon uit het Twentse Weerselo heeft een hechte band met Rian van Rijbroek, die te boek staat als ‘cybercharlatan’. Een verhaal over een vervalst cv, haastig opgerichte stichtingen en Rian die gepensioneerde notarissen optrommelt en de wijziging in Sanderinks nalatenschap regisseert.

Dit stuk in 1 minuut
  • Gerard Sanderink is een van de meest succesvolle ondernemers van Nederland. Hij is eigenaar van de de bedrijven Centric en het beursgenoteerde Oranjewoud en die tezamen 2,9 miljard omzet genereren. Sinds de zomer van 2018 onderhoudt hij een band met Rian van Rijbroek, die te boek staat als ‘cybercharlatan’.

  • De inmiddels 70-jarige Sanderink zorgde in 2014 dat zijn nalatenschap aan de stichting Gerard Sanderink zou toevallen. Daarin benoemde hij zijn vroegere geliefde Brigitte van Egten voor het leven. Zij stonden in april tegenover elkaar in de rechtbank.

  • De vriendschap van Sanderink met Van Rijbroek leidde tot grote onrust binnen de bedrijven Centric, Strukton en de Antea Group. ‘We zijn in een roerige fase gekomen door Rian van Rijbroek,’ zegt Hans Schrijver, een van de laatst overgebleven directieleden van Centric.

  • Van Rijbroek regisseerde via bevriende, gepensioneerde notarissen de wijzigingen in de opzet van Sanderinks nalatenschap. Van Rijbroek werd penningmeester in de nieuwe stichting die de erfgenaam van de aandelen van de bedrijven van Sanderink zal worden.

  • Van Rijbroek loog over haar cv.

Lees verder

Op een zonnige ochtend in april besluit zakenman Gerard Sanderink contact op te nemen met FTM. ‘Zou u willen ophouden mij te bellen en te mailen, ik ben niet gediend van dat soort praktijken,’ zegt hij met onververvalst Twentse dictie. ‘Anders krijgt u mij frontaal tegen zich.’ Als hem duidelijk wordt dat er een artikel in de steigers staat waarin hij een hoofdrol speelt, zwelt het volume aan. ‘Ik heb geen behoefte aan gedonderstraal! U stalkt me, ik wil met rust gelaten worden! Als u iets gaat publiceren, loopt u het risico dat ik u ga dagvaarden.’

Is dit een dreigement?

‘Ja, dit is een dreigement!’

Gerhardus Plechelmus Sanderink (Weerselo, 19 augustus 1948) is een zeer succesvol ondernemer. Hij is onder meer eigenaar van IT-concern Centric en het beursgenoteerde Oranjewoud N.V. waarvan de bouwonderneming Strukton en het internationaal opererend advies- en ingenieursbedrijf Antea Group deel uitmaken. De bedrijven zijn gespecialiseerd in het ontwerpen, aanleggen en onderhouden van infrastructuur, met name spoorwegen. Onder Oranjewoud vallen 181 vennootschappen met zo’n tienduizend werknemers, die in 2017 een omzet genereerden van 2,4 miljard euro met een nettowinst van 40 miljoen. IT-concern Centric is met 4.300 werknemers, een omzet (in 2018) van 489 miljoen euro en een winst van 18 miljoen een stuk kleiner.

Oranjewoud is voor 97,53 procent in handen van Gerard Sanderink Investments BV, het investeringsvehikel van de Tukker; Centric is voor 100 procent zijn eigendom. Samen zijn die bedrijven mogelijk een miljard euro waard. De 70-jarige Sanderink heeft geen kinderen, wel een broer en vier zussen. Die schrapte hij al jaren geleden uit zijn testament. Wanneer hij overlijdt, zullen de aandelen van de bedrijven in de stichting Gerard Sanderink terechtkomen. Althans, zo had hij het geregeld – totdat hij op 21 november 2018 plotsklaps een nieuwe stichting oprichtte, en zijn oorspronkelijke voornemens ongedaan maakte.

Bullshit-optreden

Sanderink staat bekend als zakenman die een rechtszaak niet schuwt. Als voormalig geliefde betoonde hij zich op 3 april in de Almelose rechtbank evenmin bevreesd, hoewel het waarschijnlijk verstandiger was geweest als hij dit juridisch treffen had vermeden. Het kort geding wegens smaad en laster dat zijn vroegere partner Brigitte van Egten tegen hem had aangespannen, kreeg de volle aandacht van de landelijke pers. De opwinding in de media had alles te maken met de betrokkenheid van een derde persoon: Rian van Rijbroek.

Haar expertstatus was van korte duur: deskundigen maakten al tijdens de uitzending gehakt van haar uitspraken

De nieuwe vrouw in het leven van Sanderink genoot in januari 2018, ruim een half jaar voor hun eerste ontmoeting, kortstondig landelijke bekendheid als ‘cyberexpert’. Van Rijbroek was door Nieuwsuur als cybercrime-deskundige uitgenodigd; er was die dag een grote DDos-aanval op banken gaande. Haar expertstatus was van korte duur. Deskundigen maakten al tijdens de uitzending gehakt van haar uitspraken. Verschillende media beschreven vervolgens de vernietigende kritieken op haar ‘bullshit’-optreden.

De uitnodiging van Nieuwsuur had Rian van Rijbroek te danken aan haar samenwerking met voormalig minister Willem Vermeend. Samen hadden ze een boek over cybersecurity en cybercrime geschreven. Dat boek bleek daags na haar televisiedebuut vol plagiaat en onzin te staan en werd van de markt gehaald.

De inmiddels als ‘fantast’ geoormerkte Van Rijbroek was nog dezelfde week onderwerp van een groot artikel in De Telegraaf, met daarbij een foto waarop ze op haar knieën in doorschijnend topje was te zien, in een exclusief hotel in Dubai waar ze op een ‘geheime missie’ was. Ze zou een ‘hack’ bij een beroemd beveiligingsbedrijf hebben uitgevoerd. Dat bleek later niet te kloppen. In hetzelfde artikel stond dat Van Rijbroek contacten zou hebben bij de Amerikaanse veiligheidsdienst en dat er een lek in de Tweede Kamer zou zitten, iemand die met de Russen samenwerkte. De claims konden niet worden geverifieerd. ‘Welkom in de wondere wereld van de 48-jarige Rian van Rijbroek uit het Brabantse Veghel.’

Een flink minderwaardigheidscomplex

Gerard Sanderink woonde het grootste deel van zijn leven bij zijn ouders in Weerselo, in dezelfde boerderij waar ooit zijn wieg stond. Pas na het overlijden van zijn moeder – begin deze eeuw, Sanderink was inmiddels de vijftig gepasseerd – verhuisde hij naar een boerderij buiten Enschede.

Als kind had hij de pech dat zijn vader hem niet voor vol aanzag. Die ervaring zou hem in belangrijke mate vormen. In interviews blikte hij verschillende malen openhartig terug op zijn persoonlijke ontwikkeling. ‘Ik zal niet ontkennen dat ik last heb gehad van een flink minderwaardigheidscomplex,’ zei de boerenzoon in 2001 tegen zakenblad Quote. ‘Ik ben nu eenmaal van nature een gevoelig mens. Als iemand onbedoeld bot reageert als ik om hulp vraag, word ik in mijn hart geraakt. Vervolgens gaat de knop om en dan denk ik: lazer maar een eind op, ik zal het zelf wel oplossen. Tegenslagen maken mij juist fanatieker.’

Datzelfde fanatisme bezorgde hem op zijn 26e een hartinfarct. Sanderink: ‘Die hartaanval had niet zozeer te maken met het harde werken, maar meer met het onvermogen om mijn gevoelens te uiten. Ik wilde mijn problemen zelf oplossen en tegenslagen alleen verwerken, met als gevolg dat de spanningen zich opstapelden. Na mijn hartinfarct ben ik opener geworden. Alle ellendige dingen waarmee ik zit, gooi ik er nu meteen uit.’

Zondags naar de kerk, rijdend in middenklassers en gekleed in twee halen, één betalen-confectiepakken

Van een uiterst onzeker mannetje met een zwaar Twents accent groeide Sanderink uit tot een hypergemotiveerde student die meerdere technische studies deed en in de jaren negentig als ondernemer succes boekte in de IT. Dat deed hij op een manier die geheel tegen de tijdgeest en de mores van de sector indruiste: zonder opsmuk en zonder een cent te veel te besteden. Zelf leefde hij daar ook naar. Zondags naar de kerk, rijdend in middenklassers en gekleed in twee halen, één betalen-confectiepakken. Zijn motto: ‘Hard werken, niet te hoog van de toren blazen als je iets hebt bereikt. Nuchter blijven, geen grote visies. Het gaat erom: hoe ver reikt de stok?’, zei hij in Het Financieele Dagblad.

‘Ik ben een normaal, nuchter persoon en straal uit dat ik met beide benen op de grond sta. Daardoor kan ik dingen op een heldere en begrijpelijke manier formuleren, zodat het helemaal geen hocus pocus is,’ tekende automatiseringstijdschrift Computable op.

Afrikaanse criminelen

Brigitte van Egten is de eerste vrouw in Sanderinks leven. Ze is zes jaar jonger en leert hem in 2002 kennen. De liefde bloeit op. Ze wonen vijf jaar samen, gaan geregeld op vakantie en brengen hun vrije tijd meestal met elkaar door. Ook zakelijk ontspruit er een relatie. Vanaf 2003 bestuurt Van Egten enkele van zijn ondernemingen. Dat doet ze met succes: van het verlieslatende bedrijf Dutch Solar Systems (DSS) weet ze een winstgevende onderneming te maken. In 2007 verandert het karakter van hun verhouding: de intieme relatie wordt omgezet in een platonische. De hechte vriendschap blijft niettemin bestaan en Van Egten bestiert nog altijd zijn ondernemingen, die tot eind 2018 blijven groeien en steeds winstgevender worden.

Eind 2018 wordt van Egten op slag duidelijk dat er iets met haar goede vriend aan de hand is. Op zondag 11 november belt ze Sanderink om te vragen of hij nog langskomt. Al jaren komt hij na zijn kerkbezoek bij haar langs.

In dat gesprek laat Sanderink geëmotioneerd weten Van Egten te verdenken van fraude bij DSS en de daarmee verbonden bedrijven, die zij in zijn opdracht leidt. Dat heeft hij op basis van onderzoek van de Amerikaanse inlichtingendienst en met medeweten van de Nederlandse inlichtingendienst AIVD kunnen vaststellen, beweert hij. Het geld zou naar Afrika zijn weggesluisd en Van Egten zou software van zijn bouwonderneming Strukton op een server in Gambia hebben laten zetten. Ze zou onder invloed staan van Afrikaanse criminelen en met Afrikaanse mannen naar bed gaan. Daar zouden zelfs beelden van zijn.

Sanderink staat erom bekend nooit e-mails te sturen, vertellen bronnen. ‘Ik heb vele jaren met hem gewerkt, maar nog nooit een e-mail van hem ontvangen,’ zegt een voormalig medewerker van een van zijn bedrijven. ‘Hooguit een mail die door zijn secretaresse was verstuurd. We moesten hem zelfs lang aansporen om een mobiele telefoon te gebruiken.’

Maar later die zondag, na hun telefoongesprek, krijgt Van Egten een e-mail van Sanderink, verstuurd vanaf van een pas aangemaakt iCloud-account.

Het is Van Egten onmiddellijk duidelijk dat Sanderink dit bericht niet zelf heeft verstuurd: hij zou zijn eigen naam nooit fout schrijven. Van een andere vrouw in het leven van haar vroegere geliefde is Van Egten dan nog niet op de hoogte.

Vijf enveloppen

In 2012 liet Sanderink weten over zijn nalatenschap na te denken. Binnen het bedrijf besprak hij met enkele belangrijke managers hoe de continuïteit van zijn ondernemingen na zijn overlijden kon worden gewaarborgd. In datzelfde jaar vertelde Sanderink Tubantia dat het eigendom van zijn bedrijven na zijn dood zou toevallen aan een stichting. ‘“Anders zou er na mijn overlijden over de waarde van beide ondernemingen zo veel aan successierechten aan de staat betaald moeten worden, dat Centric en Oranjewoud niet in hun huidige vorm kunnen voortbestaan”, zegt Sanderink. “Dit soort dingen moet je bij leven regelen. Ik ben dit verplicht aan mijn medewerkers.”’

Zo geschiedde. ‘Gerard Sanderinks nalatenschap komt uiteindelijk ten goede aan de regio waar hij zelf geboren en getogen is, in de vorm van een stichting met een (maatschappelijk) goed doel,’ meldt de website van de stichting Gerard Sanderink die in 2014 wordt opgericht. Sanderink zelf is voorzitter, en er worden vier medebestuurders benoemd. Een daarvan is zijn vertrouweling Brigitte van Egten, die als secretaris wordt aangesteld. Uit de notariële akte blijkt dat dit een levenslange aanstelling is. Alleen blijkt Sanderink in 2018, na gesprekken met ‘adviseurs’, op andere gedachten te zijn gekomen.

Rian van Rijbroek gaat over het geld: zij is penningmeester van de nieuwe stichting

Eind november 2018, tien dagen na het bewuste e-mailtje waarin Sanderink Van Egten vraagt om terug te treden, wordt de stichting Technology & Cybersecurity Gerard Sanderink opgericht. De statuten zijn vrijwel hetzelfde als die van de stichting Gerard Sanderink, tot aan de bewoordingen toe. De doelstellingen zijn wel aangescherpt, wat terugkomt in de naam van de nieuwe stichting: die zal actief worden op het gebied van ‘cybersecurity en blockchaintechnologie’. Er is ook een ander bestuur. In plaats van vijf mensen zijn het er nu drie. Voorzitter is wederom Sanderink zelf. Aike Schoots, een voormalig directeur van Strukton die nog steeds actief is als niet-operationeel bestuurder en ook in de andere stichting bestuurder is, wordt secretaris. Rian van Rijbroek gaat over het geld: zij is benoemd tot penningmeester van de nieuwe stichting.

In 2007 richtte Sanderink al de stichting administratiekantoor (STAK) Sanderink Investments op. Deze stichting, die aanvankelijk vernoemd was naar zijn automatiseringsbedrijf Centric, oefent het stemrecht uit over de gecertificeerde aandelen van zijn bedrijven. Als enig bestuurder van de STAK heeft Sanderink het alleen voor het zeggen. Dat betekent dat er na zijn overlijden niemand klaarstaat die het stokje kan overnemen. Om die reden heeft Sanderink bij zijn notaris vijf enveloppen gedeponeerd met daarin de namen van vertrouwelingen die na zijn dood het bestuur van de STAK – en daarmee van zijn bedrijven – kunnen overnemen, zo blijkt uit gesprekken met meerdere bronnen rond Sanderink die bekend zijn met deze opzet.

Gebakken parelhoenfilet

Op woensdag 16 januari 2019 vormt de Spiegelzaal van het Amstel Hotel in Amsterdam het prestigieuze decor voor de presentatie van het tweede boek van zelfverklaard cyberexpert Rian van Rijbroek: Unhacked, de geheime wereld van cyber en hacks. De bijeenkomst wordt gefinancierd door de man die ze vijf maanden eerder heeft leren kennen: Gerard Sanderink. Althans, door de stichting die hij anderhalve maand eerder heeft opgericht: de stichting Technology & Cybersecurity Gerard Sanderink. Medewerkers van Centric krijgen het werk gratis aangeboden.

Deskundigen die het boek lezen, maken ook Unhacked met de grond gelijk. ‘Het verbaast me zeer dat hoge IT-managers, die echt beter horen te weten, achter dit boek staan,’ zegt security-deskundige Floris Meester die, net als twee andere experts, op verzoek van FTM het boek tegen het licht hield. ‘Daaruit blijkt vooral dat ze ongeschikt zijn voor de functie die ze bekleden.’

Review ‘Unhacked’: klok en klepel

Het boek over computer- en netwerkbeveiliging dat Van Rijbroek eind 2017 met Willem Vermeend publiceerde, De wereld van cybersecurity en cybercrime, werd een paar maanden na verschijning door uitgeverij Einstein uit de handel genomen: het boek ging gebukt onder fouten, en – wat erger is – onder plagiaat. De auteurs hadden zonder bronvermelding passages overgenomen van onder meer ict-jurist Arnoud Engelfriet, Security.nl, NRC Handelsblad, de Volkskrant, Consuwijzer en Wikipedia. Van beveiligingsexpert Brenno de Winter hadden ze zonder toestemming – maar met naamsvermelding – werk overgenomen.

Met Unhacked wilde Van Rijbroek zich revancheren. FTM vroeg drie security-experts – Floris Meester, Vincent Ossewaarde en Adrianus Warmenhoven – dat boek van commentaar te voorzien. Zij zijn het over de volgende punten eens:

  • Het boek mist samenhang, ontbeert een heldere lijn, en bevat veel herhalingen. Onderwerpen worden geregeld op verschillende, soms zelfs tegenstrijdige manieren uitgelegd. Dat wekt het vermoeden dat informatie lukraak is vergaard, en vervolgens met de natte vinger aan elkaar is geschreven.
  • Bij de interpretatie van al die bronnen gaat nogal wat mis, juist omdat de auteur de daartoe benodigde technische achtergrond mist. Het boek wemelt van de kleine en grote fouten, zowel wat betreft kennis, context als details.
  • Het is een ‘bangmaak-boek’. Van Rijbroek overschat risico’s schromelijk (of praat Indianenverhalen na), verzuimt ingeburgerde remedies in te calculeren, en ontkent geregeld allerlei beveiligingsprocedures die voor een deskundige gesneden koek zouden moeten zijn.

Meester en Ossewaarde stuurden FTM een lijst met fouten die ze in het boek ontdekten; bij elkaar een kleine 20 pagina’s. Meester verzuchtte: ‘Het verbaast me zeer dat hoge IT-managers, die echt beter horen te weten, achter dit boek staan. Daaruit blijkt vooral dat ze ongeschikt zijn voor de functie die ze bekleden.’

Een bloemlezing uit Van Rijbroeks missers staat hier:

Lees meer

 

Lees verder Inklappen

Prutswerk of niet, de presentatie van het boek ‘kan nauwelijks feestelijker en uitbundiger zijn,’ schrijft de enige aanwezige journalist later in de Volkskrant. ‘De zaal zit tot de laatste stoel vol met zo’n 120 genodigden die zich tegoed doen aan gemarineerde gepekelde zalm, bietjes met vinaigrette van sinaasappel en yoghurt en daarna gebakken parelhoenfilet, pommes fondant en geroosterde witlof.’

Sanderink zegt bij die gelegenheid dat Van Rijbroek over een ‘formidabele expertise over cybercriminaliteit’ beschikt. Hij is zelfs zo van haar kennis overtuigd dat hij de ceo van Centric, Karim Henkens, verzoekt de vijftig belangrijkste klanten van het bedrijf uit te nodigen voor de presentatie in het Amstel Hotel. Henkens werkt al 26 jaar voor Sanderink en is een van zijn vertrouwelingen. Hij behoort tevens tot de mensen wiens naam in een van de vijf enveloppen zit die na Sanderinks overlijden moeten worden geopend, zo melden bronnen.

Henkens weigert gevolg te geven aan het verzoek. Hij is bekend met Van Rijbroeks reputatie. Een zelfbenoemde cyberexpert die in het publieke domein tot de grond is afgebrand en zelfs kruipend in een zwart negligé in de krant van wakker Nederland stond afgebeeld, acht hij bepaald geen aanbeveling voor een IT-onderneming als Centric.

Henkens’ weigering om Centrics belangrijkste klanten bij Van Rijbroeks boekpresentatie uit te nodigen, kost hem de kop

Het bedrijf levert essentiële diensten aan grote klanten in de financiële wereld. Zo beheert Centric voor hen ‘de bedrijfskritische infrastructuur en applicaties in de cloud’ (publieksverslag 2017). ‘Onze diepgaande kennis van de pensioen en bancaire sector, de IT en de administratieve processen die hiervoor van belang zijn, geven Centric een unieke positie in de markt.’ Speerpunt in de strategie: het ‘borgen van kennis op het gebied van onder meer compliance en security’ (jaarverslag 2018). En: ‘Financiële instellingen voelen steeds meer druk om aan alle eisen van compliance en security te voldoen. Centric is van oudsher sterk op dit domein en wil haar koploperspositie behouden. Dit betekent onder meer dat wij investeren in extra securitymaatregelen, zodat onze klanten zich beter kunnen wapenen tegen vormen van cybercriminaliteit, zoals DDoS-aanvallen, ransomware en virussen.’

Van Lanschot Kempen, De Goudse verzekeringen (‘Nummer 1 in risicomanagement’), de Volksbank en de Waterschapsbank zijn klanten van Centric. Voor de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) – de bank van en voor de publieke sector – regelt Centric de IT rondom het betalingsverkeer. Centric is in januari zelfs bezig met de afsluitende onderhandelingen met De Nederlandsche Bank (DNB), de toezichthouder van de Nederlandse financiële sector.

Henkens’ weigering om Centrics belangrijkste klanten voor de boekpresentatie van Sanderinks nieuwe vriendin uit te nodigen, kost hem de kop. Na zich ruim een kwart eeuw voor Centric te hebben ingezet, kan hij zijn biezen pakken. Prompt vertrekt ook niet-uitvoerend bestuurder Guust Sturm. Dat Henkens rücksichtslos op straat is gezet omdat hij Centric niet met Van Rijbroek wenst te associëren, was voor Sturm onaanvaardbaar.

Grootschalige inval FIOD

Op 15 februari, een maand na de feestelijke boekpresentatie in Amsterdam, valt de opsporingsdienst FIOD met 120 man bij Sanderinks bouwonderneming Strukton binnen. De verdenking: corruptie en valsheid in geschrifte bij het binnenhalen van een grote opdracht in Saoedi-Arabië, zo meldt Het Financieele Dagblad. In de hoofdstad Riyad werkt Strukton aan de bouw van een metronetwerk. Om die order binnen te halen, zouden medewerkers van het bedrijf smeergeld hebben betaald. De raad van commissarissen, onder leiding van Herman Spenkelink, had in 2017 zelf al onderzoek laten doen naar de wijze waarop de order in Saoedi-Arabië was binnengehaald, maar daar was niets uitgekomen, zo meldde het jaarverslag.

Sanderink heeft eerder met justitie te maken gehad. In 2012 werd hij door het gerechtshof Amsterdam tot een boete van honderdduizend euro veroordeeld omdat hij heimelijk handelde in aandelen Centric. Daarmee schond hij de meldplicht. ‘Ik moet ondernemen en van de rest heb ik geen verstand,’ betoogde hij indertijd voor de rechtbank. Hij weigerde adequate juridische hulp in te schakelen en liet zich slechts bijstaan door een bedrijfsjurist die niet ter zake kundig was. Het Hof oordeelde dat er binnen Centric ‘een gebrek aan elke relevante kennis op het terrein van het financiële toezicht’ was en dat Sanderink als topman ‘ernstig tekortgeschoten’ was.

Als tot hem doordringt dat hij een journalist aan de lijn heeft, moet hij opeens een vergadering in

De juridische bijstand is ook met betrekking tot de FIOD-inval niet goed geregeld, melden bronnen aan FTM. ‘Verhoren met FIOD-rechercheurs vinden plaats zonder dat er een advocaat aanschuift.’ Iets dat in verband met grote FIOD-onderzoeken als hoogst ongebruikelijk mag worden aangemerkt. Bedrijven die met strafrechtelijke onderzoeken te maken krijgen, zoeken daarbij in de regel hulp: strafrecht valt gewoonlijk buiten de expertise van de afdeling juridische zaken van een onderneming.

Strukton maakt bovendien onderdeel uit van de beursgenoteerde vennootschap Oranjewoud. De woordvoerder van Strukton wenst echter ‘geen mededelingen te doen’ over de wijze waarop het bedrijf zich juridisch laat bijstaan. Zelfs Oranjewoud-commissarissen Jan van Zeeland en Herman Spenkelink wensen er geen uitlatingen over te doen. RvC-voorzitter Spenkelink belt weliswaar terug, maar als tot hem doordringt dat hij een journalist aan de lijn heeft, moet hij opeens een vergadering in. Van Zeeland wil wel iets kwijt: ‘In de vergadering met de raad van commissarissen waar ook de heer Sanderink bij aanwezig was, is besloten dat we geen antwoord zullen geven op vragen.’

Smaadzaak in Almelo

Brigitte van Egten, de vroegere geliefde en vertrouwenspersoon van Sanderink, wil dat de eigenaar van de bedrijven waar zij leiding aan geeft, ophoudt met zijn ‘ridicule’ en ‘lasterlijke’ uitlatingen. Haar inmiddels 70-jarige ex heeft sinds het telefoongesprek van 11 november zijn beweringen over geheime diensten en de aantijgingen van grootschalige fraude en Afrikaanse escapades ‘tegenover verschillende personen zowel binnen als buiten de ondernemingen van Sanderink geuit,’ schrijft haar raadsman in de dagvaarding die Van Egten half maart bij de zakenman laat bezorgen. De Tukker heeft Van Egten daarmee ‘moedwillig in een kwaad daglicht gezet’ en heeft geen enkel bewijs om die beschuldigingen te onderbouwen.

Tijdens de zitting in de rechtbank in Almelo, op 3 april 2019, blijkt dat Van Egten een serie telefoongesprekken met Sanderink heeft opgenomen. De transcripties daarvan zijn als producties aan de dagvaarding toegevoegd. In een van die gesprekken beweert Sanderink herhaaldelijk dat Van Egten de oorzaak is van de negatieve publiciteit over hem en Van Rijbroek. Hij is er ook van overtuigd dat ze de inval van de FIOD bij Strukton heeft veroorzaakt.

Volgens Van Egten speelt Van Rijbroek een rol in het ‘onverklaarbare gedrag van Sanderink’. Haar raadsman in de dagvaarding: ‘Het is een publiek geheim dat Sanderink een stoornis heeft in het autistisch spectrum en om die reden met name door manipulatieve vrouwen zeer beïnvloedbaar is.'

Van Egten eist dat Sanderink schriftelijke rectificaties stuurt naar iedereen tegen wie hij de ‘smadelijke en lasterlijke’ uitlatingen heeft gedaan. Volgens Sanderinks advocaat maakt Van Egten het geschil ‘veel te groot’. In het telefoongesprek van 11 november waren weliswaar harde woorden gevallen, maar daarvoor had Sanderink zijn excuses gemaakt. De Centric-baas maakt zich inderdaad zorgen over de toestand bij de bedrijven waarover zijn ex de leiding heeft, maar zodra de onderzoeken zijn afgerond en er niets is gevonden, is hij bereid zijn woorden terug te nemen.

Wat Sanderink per se niet ongedaan wil maken, meldt zijn advocaat in zijn pleidooi, is de nieuwe situatie wat betreft zijn nalatenschap. ‘Sanderink had twee oud-notarissen, Rob de Beer en Stef van Lieshout, gevraagd om te adviseren inzake de stichting Sanderink.’ Zij stelden dat de positie van Van Egten in die stichting ‘onaantastbaar’ was.

Tegelijkertijd kreeg Sanderink ‘signalen’ van een beveiligingsbedrijf dat in zijn opdracht z’n persoonlijke veiligheid onderzocht. Dat niet nader genoemde bedrijf werkt volgens Sanderinks advocaat samen met internationale geheime diensten en kreeg ‘signalen’ uit Saoedi-Arabië. De conclusie van het bedrijf: er werd gerommeld met zijn iPhone en mogelijk zijn ‘gelden [..] weggesluisd vanuit het metroproject in Riyad’ naar vennootschappen waarover Van Egten de leiding heeft.

Van Rijbroek is geen ‘kwade genius’ die erop uit is Van Egten zwart te maken, stelt Sanderinks advocaat. Maar dat Van Egten in de dagvaarding Van Rijbroek in diskrediet probeert te brengen, acht hij ‘stemmingmakerij’. Hij voert aan dat ook de chief technology officer (cto) van Centric, Freddie Veltmaat, achter Van Rijbroek staat. Dat onderbouwt de raadsman op de zitting met een e-mail die Veltmaat daags ervoor aan Sanderink stuurde; daarin looft hij de ‘indrukwekkende [boek]presentatie’ in Amsterdam, waar hij bij aanwezig was. In dezelfde e-mail lijkt de cto genegen om Van Rijbroek bij de bedrijfsactiviteiten van Centric in te zetten.

‘lk beoordeel mensen op hun persoonlijke merites. Destijds heb ik de nodige gesprekken gevoerd met Rian van Rijbroek, over Cyber Security, haar ervaríng op dit vakgebied en hoe zij haar kennis met Centric zou kunnen delen. Als CTO van Centric weet ik uit ervaring dat mensen met dit soort ervaring zeer schaars zijn. lk ben onder de indruk van haar kennis en kunde.’

‘DNB heeft geconcludeerd dat mevrouw van Rijbroek geen rollen heeft die dicht bij het DNB-contract of het toekomstige eigenaarschap van Centric liggen’

De zitting wordt door verschillende journalisten bijgewoond en de dagen daarna verschijnen er lijvige artikelen in landelijke en regionale kranten. ‘“Cybercharlatan” Van Rijbroek stort bedrijven van Twentse ondernemer Sanderink in bestuurlijke chaos,’ kopt de Volkskrant. En het Twentse Tubantia: ‘Wie kroop er in het hoofd van miljonair Gerard Sanderink?’

Een dag voor de rechtszaak in Almelo dient, wordt bekend dat Centric het IT-beheer voor De Nederlandsche Bank gaat uitvoeren. Dat gegeven, gecombineerd met de commotie rond ‘zelfbeweerd cyberexpert Rian van Rijbroek’, leidt daags na de zitting tot kritische vragen van Het Financieele Dagblad aan de toezichthouder. 'Het bestaande contract met Centric kan worden ontbonden indien aantoonbaar aan essentiële voorwaarden niet wordt voldaan,' laat DNB weten.

‘DNB is schriftelijk door de directie van Centric op de hoogte gesteld en heeft geconcludeerd dat mevrouw van Rijbroek geen rollen heeft die dicht bij het DNB-contract of het toekomstige eigenaarschap van Centric liggen,’ verklaart DNB na vragen van FTM over de invloed van Van Rijbroek op het automatiseringsbedrijf. De toezichthouder benadrukt dat de beveiliging voor haar systemen en data niet aan Centric is uitbesteed. ‘Zoals gebruikelijk zal DNB ontwikkelingen aan de zijde van haar leveranciers nauwlettend volgen.’

In c.c.: minister Kajsa Ollongren

Of Van Rijbroek inderdaad geen rol heeft die dichtbij het eigenaarschap van Centric ligt, mag worden betwijfeld. Van Rijbroek is sinds 21 november 2018 penningmeester van de nieuwe stichting Technology & Cybersecurity Gerard Sanderink. Wanneer Sanderink overlijdt, zal zijn aandelenbezit aan deze stichting toevallen.

In een interview met Tubantia, dat daags na de rechtszaak verschijnt, suggereert Sanderink dat zijn nieuwe vriendin – die hij als een ‘lieve, integere en intelligente vrouw’ omschrijft – een voorname rol in die nieuwe stichting heeft. Hij oppert de mogelijkheid het bestuur van de stichting uit te breiden, maar ‘misschien laat ik het over aan Rian en Aike (Schoots, red.), na mijn dood.’

Dat Van Rijbroek een voorname rol heeft ingenomen, blijkt ook uit het persbericht dat Centric en Strukton na de rechtszaak in Almelo uitgeven. Daarin maken ze duidelijk welke positie beide bedrijven in de kwestie innemen: ‘Het managementteam van zowel Strukton als Centric hebben het volste vertrouwen in de deskundigheid van Rian van Rijbroek.’

De man die erom bekendstaat nooit te mailen, stuurt vervolgens een e-mail aan de hoogste ambtenaar van Binnenlandse Zaken

De man die erom bekendstaat nooit te mailen, stuurt vervolgens op 6 april een e-mail aan secretaris-generaal Maarten Schurink van het ministerie van Binnenlandse Zaken. In de cc: minister Kajsa Ollongren en verschillende andere mensen op het departement, plus bestuurders bij Strukton, Centric en Antea Group. De aanleiding: de correspondentie die Van Egten eerder met het ministerie voerde, nadat Sanderink haar van fraude had beschuldigd en daarbij claimde dat die informatie mede van de AIVD afkomstig was. Volgens Sanderink heeft die correspondentie geleid tot de FIOD-inval bij Strukton. Hij onderbouwt die bewering met een bijgesloten Word-document, aangemaakt door Van Rijbroek.

Sanderink aan Schurink: de ‘onverkwikkelijke affaire (het kortgeding) gecombineerd met de recente inval van de FIOD en de daaruit voortvloeiende constante stroom van negatieve berichtgeving over mij (en overigens ook over mede-bestuurslid van bovengenoemde Stichting, Rian van Rijbroek) wordt het nu uitermate moeilijk voor mij en mijn management team om deze ondernemingen goed op koers te houden.’ En: ‘Ik verzoek U in dit verband dringend met mij contact op te nemen inzake het vorenstaande om deze gang van zake [sic] te bespreken. Dit verzoek is niet alleen in mijn belang maar ook in het belang van u en van de werkgelegenheid van ongeveer 15.000 mensen.’

Desgevraagd laat het ministerie van Binnenlandse Zaken FTM weten dat het Sanderinks mail heeft ontvangen. ‘Het Ministerie heeft Dhr. Sanderink laten weten dat het gaat om een privéaangelegenheid tussen partijen en het Ministerie geen partij is in deze zaak. Een persoonlijk gesprek was dan ook niet zinvol.’

Van heel veel dingen verstand

Vijf dagen nadat Sanderink zijn mail aan het ministerie heeft verstuurd, verlaat Carolien van der Werf, financieel directeur van Centric, het bedrijf. Zes dagen later is de beurt aan directeur outsourcing Ronald Plomp, de man die kort daarvoor het contract met De Nederlandsche Bank binnenhaalde: ook hij sluit de deur van het automatiseringsbedrijf voor de laatste keer achter zich.

‘We zijn in een roerige fase gekomen door Rian van Rijbroek,’ zegt een van de laatst overgebleven directieleden van Centric, Hans Schrijver. Hij wenst niet verder in te gaan op het persbericht waarin de steun voor de vriendin van Sanderink werd uitgesproken. ‘Moet ik in de verdediging gaan voor iemand die niet voor mij werkt?’ Schrijver wil benadrukken dat Van Rijbroek ‘geen formele of informele rol’ heeft binnen Centric. ‘Ze zit niet in ons bedrijf en staat niet op de loonlijst. Het is een zaak voor Gerard Sanderink, niet voor Centric. Ik sluit me daarvan af. Voor Centric heeft Rian van Rijbroek op dit moment geen toegevoegde waarde.’

Gerard Sanderink zelf denkt totaal anders over de toegevoegde waarde van Rian van Rijbroek. Hij huurt haar ook in voor kwesties die niets met haar zelfverklaarde expertisegebied cybersecurity  te maken hebben. ‘Ze heeft van heel veel dingen verstand,’ zei Sanderink al tegen de Volkskrant.

Zo doet Van Rijbroek boekenonderzoek voor hem, blijkens een productie die zijn advocaat bij het kort geding inbrengt. Het betreft een lange e-mail waarin Van Rijbroek vertelt dat ze in de jaarrekeningen is gedoken van de bedrijven waarover Van Egten de leiding heeft; Sanderinks secretaresse heeft haar de jaarstukken toegezonden. Er is ‘te weinig informatie’ om te ‘controleren of de getrouwheid van de jaarrekeningen er is.’ Was getekend: Rian van Rijbroek, RVB.

‘Wij bieden geen opleidingen aan waarmee de titel RVB wordt bereikt. De titel is ons ook niet bekend’

De letters RVB blijken te staan voor register vermogensbeheerder, zo blijkt uit het cv dat Van Rijbroek heeft verspreid en dat in bezit is van FTM. Volgens haar is RVB een ‘titel’. Het Dutch Securities Institute (DSI) en de Vereniging voor Beleggingsanalisten (VBA) laten echter allebei weten die titel niet te kennen. Op vragen van FTM reageert Van Rijbroek niet. Vanaf het e-mailadres van Gerard Sanderink komt wel respons. Het certificaat waaruit blijkt dat Van Rijbroek bij instituut NIBE SVV de cursus Register Vermogensbeheer heeft gevolgd, wordt meegestuurd. Maar NIBE SVV zelf is glashelder: ‘Wij bieden geen opleidingen aan waarmee de titel RVB wordt bereikt. De titel is ons ook niet bekend.’

Het cv van Van Rijbroek bevat opmerkelijke ‘opdrachtgevers’ of ‘samenwerkingspartners’. Neem FSG Vastgoedmanagement van de vermogende grootgruttersfamilie Slippens (Sligro) uit Veghel. Daar blijkt bij navraag niets van te kloppen. ‘FSG Vastgoedmanagement heeft geen zakelijke banden met Mevr. Van Rijbroek,’ laat een woordvoerder weten.

Een andere opvallende naam is Cognosec, onderdeel van CYBER 1, een cybersecurity-bedrijf voortgekomen uit de UC Group, dat voor het grootste deel eigendom was van investeerder Marcel Boekhoorn. Om dit zakelijke contact van geloofwaardigheid te voorzien, heeft Van Rijbroek Whatsapp-berichten als bijlage aan haar cv toegevoegd. Ze communiceert daarin met Philip van Wijngaarden, een vertrouwenspersoon van Boekhoorn.

Van Wijngaarden beaamt desgevraagd dat hij in 2017 via de app contact had met Van Rijbroek, maar heeft haar nooit ontmoet. ‘Ze zou klanten binnenbrengen voor Cognosec en had volgens eigen zeggen een groot netwerk,’ zegt Van Wijngaarden. ‘Ze dweepte onder andere met Willem Vermeend, maar ze schermde ook nadrukkelijk met de naam Karel van Eerd en met het bedrijf Jumbo. Daar zou ze een pilot met blockchain gaan doen. Ze zou ook een samenwerking met Van Lanschot Kempen opzetten en zou met de directie van het kantoor Den Bosch een reis maken. Dat zou klanten opleveren. Een andere keer vertelde ze weer dat ze met oud-notaris Stef van Lieshout bij de politie was geweest. De politie zou ook klant worden. Ze schermde voortdurend met namen van mogelijke opdrachtgevers, maar er is nooit iets van terecht gekomen en er is nooit een officiële zakelijke relatie geweest.’

Jumbo: ‘We betreuren het ten zeerste dat mevrouw van Rijbroek kennelijk dit soort leugens verspreidt’

Ook andere bronnen melden dat Karel van Eerd en Jumbo herhaaldelijk door Van Rijbroek als goede relatie worden betiteld. ‘De heer van Eerd en mevrouw van Rijbroek hebben elkaar wel eens persoonlijk ontmoet,’ bevestigt de woordvoerder van Jumbo. ‘Er is echter op geen enkele wijze sprake (geweest) van een zakelijke relatie of werkzaamheden voor Jumbo of de heer van Eerd. We betreuren het ten zeerste dat mevrouw van Rijbroek kennelijk dit soort leugens verspreidt.’

Van Lanschot Kempen laat weten dat er van een samenwerking met Van Rijbroek ‘geen sprake’ is geweest.

Ook Valkenberg Beheermaatschappij Tilburg B.V. prijkt op haar cv. Voor de eigenaar van deze vennootschap – Frans Brouwers – trad Van Rijbroek wél zakelijk op, zij het met name voor een andere vennootschap van Brouwers: Eferje B.V. Het Financieele Dagblad onthulde in april dat Brouwers daarbij schade had opgelopen. Uit een schrijven van Brouwers waar FTM de hand op wist te leggen, blijkt dat er nog een rekening openstaat: ‘Ik krijg nog geld van haar dat zij van mij geleend heeft,’ schrijft Brouwers.

Gepensioneerde notarissen uit Veghel

Een opvallende constante in het cv van Van Rijbroek is haar woonplaats, het Brabantse Veghel. Ze woont in een buurt met vrijstaande huizen, waar ook notaris-in-ruste Stef van Lieshout (79) is neergestreken. ‘Ze woont hier in Veghel en ik doe wel eens wat voor haar,’ zegt Van Lieshout wanneer FTM hem vraagt naar zijn banden met Van Rijbroek. ‘En mijn vroegere associé Rob de Beer, eveneens gepensioneerd, doet dat ook. Ik kan met hem goed overweg en als zich een zaak aandient, dan praten we daarover.’

De zaak die Van Rijbroek recentelijk aandroeg, betrof de nalatenschap van Gerard Sanderink. ‘Ze is zo vermogend dat ze het geld van Sanderink niet nodig heeft,’ vertelt hij erbij. ‘Van Rijbroek is in mijn ogen een eerlijke vrouw die volstrekt op eigen kracht veel heeft bereikt.’ Bij het bedenken hoe het vermogen van Sanderink na diens overlijden beheerd moet worden, vroeg Van Rijbroek zijn hulp. Dat levert uiteindelijk een schriftelijk advies op. In een ongedateerde brief, door Van Lieshout ondertekend, wordt uiteengezet dat het van groot belang is dat de structuur met de stichtingen van Sanderink wordt gewijzigd. De brief maakt onderdeel uit van de producties die de advocaat van Sanderink in het kort geding inbracht.

‘Gerard Sanderink zou er nooit in toegestemd hebben dat Brigitte van Egten in feite enig erfgenaam van heel zijn nalatenschap zou worden, in feite ook als enige bevoegd zou worden om de vennootschappen van Gerard Sanderink te besturen. ln feite doet zich de vraag voor of de inhoud van deze akten een afgedwongen bevoordeling van Brigitte van Egten is.’ rapporteert Van Lieshout.

Wanneer FTM Van Lieshout over de brief belt, weet hij van niets. ‘Nee, ik weet niet, ik kan me niet herinneren dat ik die brief heb geschreven.’ ‘Ik weet niet of het mijn handtekening is. Ik kan dat niet zonder meer beamen. Zeker niet.’

Een dag later, als de brief hem per mail is toegestuurd, weet Van Lieshout opeens weer waar het over gaat. Hij kent het document. ‘Van Rijbroek kwam bij me met de brief en De Beer was een paar dagen de stad uit. De brief is voor negentig procent geschreven door Rob de Beer. Er was haast bij. Die brief hadden we samen bekeken, die teken ik, klaar. Zo is het gegaan en ik neem ook de verantwoordelijkheid voor wat er staat.’

FTM legde de brief en de statuten van de twee stichtingen aan notarissen voor. Zij komen tot de conclusie dat op een drietal essentiële punten de beweringen over de invloed van Van Egten in de stichting Gerard Sanderink niet kloppen.

Notarissen beoordelen de brief van Van Lieshout

FTM raadpleegde twee notarissen over de statuten van de stichtingen van Gerard Sanderink.

De levenslange benoeming van Van Egten omschrijft een van deze notarissen als een ‘drastische’ en ‘rigide’ ingreep die alleen gedaan kan worden wanneer iemand een persoon volledig vertrouwt. De stichting Gerard Sanderink krijgt wel ‘veel regie over het vermogen van Sanderink’, maar deze opzet betekent zeker niet – zoals in de door Van Lieshout ondertekende brief wordt beweerd – dat statutenwijzigingen niet kunnen plaatsvinden. Daarvoor zijn tenminste drie bestuurders nodig en dat is in een bestuur van tenminste vier personen (na het overlijden van Sanderink) mogelijk. Ook kan Van Egten bij wanbestuur ontslagen worden.

De stelling dat Van Egten na het overlijden ‘in feite als enige bevoegd zou worden om de vennootschappen van Gerard Sanderink te besturen,’ is niet correct. Naast het feit dat er drie andere bestuurders in de stichting zitten die gezamenlijk een beslissende meerderheid kunnen vormen, ligt het stemrecht van de certificaten van de ondernemingen Centric, Strukton en Antea Group in de STAK Sanderink Investments.

De vorming van een STAK boven de ondernemingen Centric, Strukton en Antea Group wordt als ‘gebruikelijk’ omschreven. Ook het testamentair vastleggen van namen die in ‘enveloppen’ zitten en na het overlijden van een enig eigenaar worden geopenbaard en als bestuurders worden geïnstalleerd, is een methode die vaker wordt gehanteerd. Om deze opzet te laten slagen is het vastleggen van spelregels van groot belang, stelt een van de notarissen. ‘De toekomstige bestuurders die nu nog in de enveloppen zitten, hebben instructies nodig.’

Ook een andere belangrijke conclusie die Stef van Lieshout trekt, onderschrijven de notarissen niet. Dat Van Egten in de opzet van de stichting Gerard Sanderink als ‘enig erfgenaam’ kan worden betiteld, is een uitspraak die op basis van de statuten van de stichting Sanderink niet gerechtvaardigd is. De aandelen vallen immers na het overlijden toe aan de stichting, die daarmee feitelijk erfgenaam is. In de stichting zitten naast Van Egten drie andere bestuurders. Overigens: om een geldige uitspraak te kunnen doen welke persoon of stichting na het overlijden van Sanderink erfgenaam wordt, is inzage in zijn testament een voorwaarde.

De term ‘afgedwongen bevoordeling’ is de notarissen niet bekend. Er is geen sprake van bevoordeling van een individuele persoon als deze persoon niet rechtstreeks erfgenaam is.

De notarissen merken op dat de stichting Technology & Cybersecurity Gerard Sanderink vrijwel (zelfs woordelijk) identiek is aan de stichting Gerard Sanderink. De verschillen zijn dat enkele doelstellingen werden gewijzigd, er minder bestuurders zijn (van 5 naar 3) en er naast Sanderink niemand voor het leven als bestuurder is benoemd.

De notarissen stellen voorts dat een ANBI-stichting geen passende structuur is voor het beheren van aandelen(certificaten) van commerciële ondernemingen. ‘Het lijkt erop dat Gerard Sanderink geen goed juridisch adviseur heeft,’ merkt een van de notarissen op.

Lees verder Inklappen

Het advies van de gepensioneerde notarissen uit Veghel leidt ertoe dat op 21 november 2018 een ander ander notariskantoor, Lingewaerd Notarissen uit Huissen, de akte van de nieuwe stichting passeert. De eerdere notaris van Sanderink zou immers lichtvaardig zijn omgesprongen met zijn 'zorgplicht' *. Ook dit notariskantoor is een relatie van Van Rijbroek, blijkens haar cv: ze beschrijft hen als ‘opdrachtgever/samenwerkingspartner’. Notaris Paul Kok van Lingewaerd Notarissen denkt daar anders over. 'Mevrouw van Rijbroek is inderdaad een cliënt/reguliere verwijzer van c.q. naar ons kantoor,’ laat Kok weten, maar ‘er is geen sprake van een samenwerkingsovereenkomst/partnership of anderszins afspraken omtrent samenwerking.’

Het is allemaal onzin

De stichting Technology & Cybersecurity Gerard Sanderink is een feit, maar daarmee is de continuïteit van Sanderinks ondernemingen nog niet geregeld. Wie de mensen zijn wier naam in de vijf enveloppen zitten die na Sanderinks overlijden het bestuur van zijn ondernemingen in handen mogen nemen, is niet bekend. Volgens betrokkenen en experts zouden daar in elk geval instructies aan toegevoegd moeten zijn. En de vraag of de eventuele nalatenschap van de aandelen Centric, Strukton en Antea Group via de stichting Technology & Cybersecurity Gerard Sanderink bevredigend is geregeld, houdt de gemoederen nog bezig.

Centric-directeur Hans Schrijver: ‘Als Gerard Sanderink komt te overlijden, dan hebben we nog wat te doen, lijkt me. De continuïteit van het bedrijf is van het grootste belang. Er moet iets worden geregeld.’ Of daar al aan wordt gewerkt wil hij niet zeggen.

In het telefonische contact met FTM stelt Sanderink dat hij zich ‘voor niemand hoeft te verantwoorden’. Ook niet als het de toekomst van zijn bedrijven betreft. ‘Ik ben niet van plan om maar iets te zeggen.’ Dat doet hij even later toch. ‘Ik heb niemand in mijn bedrijf opgenomen,’ laat hij op hoge toon weten. Hij doelt daarbij op Rian van Rijbroek. ‘Ik heb geen relatie met Van Rijbroek,’ voegt hij met stemverheffing toe. Sanderink ontkent ook dat de aandelen van zijn bedrijven aan stichting Technology & Cybersecurity Gerard Sanderink zullen toevallen. ‘Dat is onzin,’ roept hij verschillende malen. ‘Het is allemaal onzin! Ik ontken alles!’

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Eric Smit

Gevolgd door 2077 leden

Mede-oprichter van FTM. Als voormalig professioneel squasher gewend om klappen te incasseren en uit te delen.

Volg Eric Smit
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren