GGD test op corona in Houtens drive-through-testcentrum.
© Marcel van den Bergh

Coronacrisis

De redactie van FTM volgt de coronacrisis op de voet. Welke oplossingen dienen welke belangen? Lees meer

Het virus SARS-CoV-2, beter bekend als het coronavirus, dook eind 2019 op in de Chinese provincie Hubei. In een paar weken tijd veroorzaakte het virus daar een epidemie, waarna het zich over de rest van de wereld verspreidde.

Begin maart 2020 verklaarde de World Health Organisation de ziekte tot een pandemie. Wereldwijd gingen landen 'op slot';  beurzen maakten een enorme duikvlucht. Al met al is met het coronavirus een crisis van historische proporties ontstaan.

De uitwerking van de coronamaatregelen op de wereldeconomie is, net als het virus zelf, nog grotendeels onbekend. Wat we al wel kunnen vaststellen: een nieuwe economische crisis is begonnen. Die zal overal pijn opleveren, en de maatregelen die we nu nemen zullen bepalen hoe de economie van de toekomst eruit zal zien. 

Nieuwe vragen doemen op: welke oplossing dient welke belangen; welke vragen raken ondergesneeuwd; hoe verdelen we de schaarse middelen, en hoe houden we essentiële diensten en structuren overeind? 

107 Artikelen

GGD accepteert nu ook Duits laboratorium voor coronatesten

Nadat wekenlang vijfduizend coronatesten ongebruikt bleven, gaan de gemeentelijke gezondheidsdiensten de testcapaciteit van U-Diagnostics gebruiken. Speciaal gezant Feike Sijbesma kwam tussenbeide om de gemeentelijke gezondheidsdiensten zover te krijgen.

U-Diagnostics kon met haar Duitse partnerlaboratorium vanaf 11 april dagelijks vijfduizend coronatesten leveren, maar die werden wekenlang niet tot nauwelijks gebruikt door de Nederlandse gemeentelijke gezondheidsdiensten (GGD). Daar komt volgende week waarschijnlijk verandering in. Na tussenkomst van speciaal gezant Feike Sijbesma kreeg het bedrijf maandag te horen dat het ministerie van VWS de GGD’en andere overheidsinstellingen heeft laten weten ook het Duitse lab als leverancier van coronatesten te accepteren. 

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft met de GGD’en en andere overheidsinstellingen afgesproken dat zij de testcapaciteit voor corona van U-Diagnostics en het Duitse Labor dr. Wisplinghoff kunnen gebruiken. Tot nu toe bleven duizenden coronatesten, die op deze manier beschikbaar waren voor Nederland, onbenut. 

Al in de week van 23 maart klopte U-Diagnostics, ook bekend als HetHuisartslab uit Baarn, aan bij het RIVM. Het bedrijf kon twee- tot drieduizend coronatesten per dag extra aanbieden dankzij de testcapaciteit van het Duitse lab. Op dat moment was de Nederlandse testcapaciteit door tekorten aan materialen zo gering dat er heel beperkt op corona werd getest. Desondanks slaagde het bedrijf er niet meteen in om contact te leggen met het landelijke inkoopteam voor testen. 

Na een publicatie van Follow the Money op 31 maart kwam daar verandering in: het RIVM nam contact op met het bedrijf. Na een kwaliteitstoets, waarbij de testen van Labor dr. Wisplinghoff werden gevalideerd, werden U-Diagnostics en haar Duitse partner toegelaten tot de lijst van opschalingslaboratoria voor Covid-19. Daarmee kwamen dagelijks ineens vijfduizend coronatesten beschikbaar: de capaciteit was inmiddels zelfs gegroeid. 

Toch klopten de gemeentelijke gezondheidsdiensten niet aan bij HetHuisartslab, liet een woordvoerder van het laboratorium half april weten aan Follow the Money. Vanuit zorginstellingen was wél belangstelling, maar de GGD’en verwezen hen niet door naar het bedrijf. Het testbeleid speelde daarbij ook een belangrijke rol: door het protocol is testen pas mogelijk na 24 uur klachten. Testen op medewerkers zonder symptomen is daardoor bijvoorbeeld niet mogelijk. 

Instructies zijn nog niet geland

Nieuwsuur besteedde op dat moment ook aandacht aan de aarzeling van de GGD’en om zorgpersoneel te testen: zorgorganisaties en beroepsverenigingen klaagden dat het testen van medewerkers via de GGD’en nog maar moeilijk van de grond kwam. ‘De instructies zijn nog niet overal geland,’ zei minister Hugo de Jonge daarover in zijn persconferentie van 15 april. De GGD liet toen weten dat de testcapaciteit in Nederland ruim voldoende was om al het zorgpersoneel te testen en dat er genoeg ruimte was om op te schalen. 

Nadat eind april ook bekend werd dat onderwijspersoneel meer getest zou worden, meldde de NOS dat HetHuisartslab nog maar enkele honderden testen per dag uitvoerde. Nog altijd hield het lab duizenden testen over. 

Volgens directeur Maarten Cuppen had speciaal gezant Sijbesma wel contact met het bedrijf gezocht. Vorige week donderdag ging hij in gesprek met Sijbesma, een vertegenwoordiger van het ministerie van VWS en Labor dr. Wisplinghoff. ‘Tot dat moment was de boodschap vanuit de GGD’en dat zij de voorkeur gaven aan testen in Nederlandse laboratoria. Wij hadden tijdens het gesprek de indruk dat de heer Sijbesma echt zijn best wilde doen om bruggen te slaan tussen verschillende partijen. Dat is hem klaarblijkelijk gelukt.’ Volgens Cuppen zijn de eerste testpunten in samenwerking met huisartsen inmiddels in voorbereiding. 

Sinds kort zijn coronatesten niet alleen beschikbaar voor zorgpersoneel, maar ook voor werknemers in het onderwijs. Andere beroepsgroepen volgen, zoals de politie. Minister De Jonge kondigde aan dat per 1 juni alle Nederlanders met klachten zich kunnen laten testen op corona. 

Liever met Nederlandse labs in zee

Nadat HetHuisartslab op de lijst voor opschalingslaboratoria werd gezet, kreeg het een nieuw bezwaar te horen vanuit de Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (NVMM): partnerlab Labor. dr. Wisplinghoff beschikt niet over een Nederlandstalige arts-microbioloog. Cuppen: ‘Een bijzondere eis. Natuurlijk zijn er vele arts-microbiologen werkzaam bij ons Duitse partnerlab, maar wat is het bezwaar om in het Engels of Duits met hen te overleggen? Als dat al nodig is, want de Covid-19 testen kennen slechts eenduidige uitslagen, je hebt het wél of je hebt het niet.’ 

De NVMM bevestigt liever te werken met Nederlandse laboratoria: ‘Maar wij gaan niet over wie er wel en niet op Covid-19 mag testen. We stellen alleen de kwaliteitsrichtlijnen op,’ laat directeur Margot Kusters weten. In eerste instantie betwijfelt ze of de eis voor een Nederlandstalige arts-microbioloog op papier staat. Wanneer blijkt dat die inderdaad in een publicatie van 17 april staat, zegt Kusters: ‘Ik weet niet waar die eis precies vandaan komt. Maar het is wel logisch. Je wilt natuurlijk kunnen overleggen over de testuitslagen.’ Of dat regelmatig aan de orde is bij de coronatesten, kan Kusters niet zeggen.

Volgens Kusters voldoet HetHuisartslab weliswaar aan de ISO-standaard voor klinisch- chemische laboratoria, maar niet aan die voor medische microbiologie. U-Diagnostics voert die microbiologische testen dan ook niet zelf uit, maar heeft daarvoor het contract met Labor dr. Wisplinghoff. Dat het Duitse lab, waar de testen uitgevoerd worden, wél de juiste ISO-certificering heeft, maakt volgens Kusters niet uit. ‘Wij hebben contact met het Nederlandse bedrijf. Of het laboratorium in Duitsland aan onze standaarden voldoet, weten wij niet.’ Heeft de NVMM bezwaar tegen het besluit van VWS om het Duitse laboratorium te gebruiken? ‘Voor zover we daar een mening over hebben, doet die er niet toe, want wij gaan daar niet over.’ 

Kusters laat weten dat niet de NVMM bepaalt welke labs coronatesten uitvoeren: dat is de taak van het Landelijke Coördinatieteam Diagnostische Keten (LCDK). Dat staat onder leiding van arts-microbioloog Edwin Boel, voorzitter van de belangenvereniging voor Nederlandse Medische Microbiologische Laboratoria. 

Lees verder Inklappen
Eelke van Ark
Eelke van Ark
Vond vanuit de Achterhoek de weg naar Follow the Money. Heeft zich vastgebeten in het Nederlandse zorgstelsel.
Gevolgd door 4208 leden
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren