Onze verslaving aan aardgas

Zeker, aardgas is een belangrijke pijler van onze economie en welvaart geweest. Maar is het ook de – schone – toekomst, wat belanghebbenden zoals Shell, onze overheid en de Russen of Noren ons willen doen geloven? In dit dossier gaan we op zoek naar de de betekenis van aardgas voor de toekomst van onze economie. Kunnen we zonder? Hoe ziet de kosten-baten analyse er werkelijk uit? En wie profiteren er eigenlijk van aardgas? Lees meer

Aardgas wordt vaak omschreven als een ‘transitie-brandstof’, een logische tussenstap in de transitie van fossiele naar duurzame energie. Bij de verbranding van aardgas komen minder schadelijke stoffen en CO2 vrij dan bij de verbranding van kolen of diesel. En er is voorlopig genoeg van.
Gas is ook een belangrijke pijler van de Nederlandse economie. De Nederlandse belastingbetaler heeft miljarden geïnvesteerd in de ontwikkeling van de gasinfrastructuur. Een voorbeeld daarvan is de ontwikkeling van de zogenoemde gasrotonde, Nederland als het knooppunt en de regelkamer van het Noordwest-Europese gastransport. In de periode 2005-2014 is daarin 8,2 miljard euro belastinggeld gestoken. De Rekenkamer kwam enkele jaren geleden tot de conclusie dat de Nederlandse regering dat gedaan heeft zonder dat er 'goed gekeken is naar nut, noodzaak en risico's van de gasrotondestrategie’. 
Desondanks gaat de overheid door met het bevorderen van aardgas en het promoten van ons land als sleutel in de productie en het transport ervan. Nu de winning van het Groningse gas versneld wordt afgebouwd, zet de overheid in op alternatieven, zoals vloeibaar gemaakt aardgas (LNG), vaak met milieu en klimaat als rechtvaardiging. In werkelijkheid zijn er grote belangen mee gemoeid. Zo is het een van de belangrijkste activiteiten van Shell, dat 20 procent van de totale wereldmarkt in handen heeft. 
In dit dossier onderzoeken we de betekenis van gas voor onze economie, de belangen die erachter steken en de gevolgen van de gemaakte keuzes.

21 Artikelen

Goedkoop schaliegas ontpopt zich tot financiële zeepbel

3 Connecties

Onderwerpen

Energie Schaliegas

Werkvelden

Olie

De Verenigde Staten is in korte tijd bijna onafhankelijk geworden van de import van olie en gas. De eigen productie van schaliegas- en olie is in korte opgeblazen dankzij goedkoop krediet. Fracking blijkt nu een – vaak te – dure manier om olie en gas te winnen.

Honderden jaren aan goedkoop gas. Zoveel zit er volgens de Amerikaanse gasindustrie de Amerikaanse bodem. Gas dat met moderne fracking-technologie kan worden gewonnen en de Amerikaanse burger nog decennialang kan voorzien van goedkope energie, zo luidt de corporate story. Ook olie wordt in Amerika steeds meer met deze technologie gewonnen. Dat betekent dat er meer olie van eigen bodem kan worden verstookt. Eigen olie die de VS verlost van het juk van olie-import uit landen die de Amerikanen toch maar hun Way of Life misgunnen. In oktober produceerde de Amerikaanse olie-industrie voor het eerst in bijna 20 jaar meer olie dan het land importeert. 7,7 Miljoen vaten per dag, tegenover 7,6 mijoen vaten import. De inlands geproduceerde olie steeg begin november zelfs naar 8 miljoen vaten. De import uit bijvoorbeeld Nigeria is sterk gedaald. Sinds de eerste oliecrisis in 1973 is het een wens van de Amerikanen om energie-onafhankelijk te zijn. Mede dankzij de toegenomen olie- en gasproductie komt dat streven in zicht. In de eerste helft van 2013 kon de VS voor 86 procent in zijn eigen energiebehoefte voorzien. Dat was het hoogste percentage sinds 1986. Die olie-en gasboom is te danken aan de introductie van hydraulic fracturing.

Schulden

De nieuwe olie- en gasvoorraden zijn een zegen voor de Amerikaanse economie. Althans, dat is de gedachte. De goedkope nieuwe olie- en gastoevoer is een impuls voor de industrie en houdt de prijzen laag. De Amerikaanse chemische industrie bijvoorbeeld zal binnen enkele jaren voor het eerste in de geschiedenis de gehele Europese chemische industrie voorbij streven. Met dank aan goedkope energie. En ook de consument houdt op die manier meer geld over.
Om de exploitatiekosten in toom te houden is het nodig om bronnen zo snel mogelijk te legen
  Maar volgens een analyse van het Amerikaanse blad Forbes zit er een adder onder het gas. Hydraulic fracturing, de vakterm voor fracking, blijkt namelijk nogal duur. Logisch: het gaat bij de winning van schaliegas en -olie immers om bronnen die diep liggen en met normale technieken niet te exploiteren zijn. Daarbij raken deze bronnen ook veel sneller uitgeput. Om de exploitatiekosten in toom te houden is het nodig om bronnen zo snel mogelijk te legen. Om de drilling boom te financieren zijn de Amerikaanse olie- en gasmaatschappijen grote schulden aangegaan. Dat kon dankzij de lage rente. De gemiddelde schuld van olie-en gasmaatschappijen is in tien jaar niet zo hoog geweest. Vorig jaar bedroeg deze $53,2 miljard.

Financiële bubbel

Investeerders beginnen zich nu zorgen te maken over dat hoge schuldenniveau. Het is een issue dat in de hele olie-en gasindustrie speelt: goedkoop geld leidde tot overinvestering, en daardoor staan de prijzen onder druk. Vraag is: kunnen de schulden uiteindelijk wel worden terugbetaald? Onlangs barstte bijvoorbeeld het optische succesverhaal van de Braziliaanse oliebaron Elke Batista uiteen. Shell schreef in augustus al $2 miljard af op zijn Noordamerikaanse schaliegas investeringen en daar blijft het niet bij. De conclusie van Forbes is dat de Amerikaans olie- en gasboom het karakter heeft van een financiële bubble. Natuurlijk spelen de ontdekking van nieuwe voorraden en de ontwikkeling van nieuwe technologie een rol in de energievoorziening, maar de financiële belangen hebben de verwachtingen veel te ver opgedreven. Het is niet veel anders dan met andere booms: er volgt een bust. Altijd. Het Amerikaanse energieagentschap boorde onlangs de zorgvuldig geframede perceptie dat er voor honderden jaren goedkope gas en olie in de Amerikaanse bodem zit de grond in. Volgens de Energy Information Administration is het feest aan het eind van dit decennium al weer voorbij. Dan krijgt het Middenoosten weer controle over de wereldenergiemarkt. Reden: Saoedi-Arabië en de Golfstaten blijven de goedkoopste producenten. Schaliegas en -olie is uiteindelijk gewoon te duur. Al helemaal als de schade aan de leefomgeving wordt omgezet in financiële claims die moet worden geschikt. De hoogte van de schikkingen is het dirty little secret van de fracking-lobby.
Redactie
Redactie
Gevolgd door 697 leden