Goud in handen

1 Connectie

Onderwerpen

Goud
4 Bijdragen

Goud is voor beleggers meestal een papieren belegging en speculatieve grondstof. Dergelijke goudderivaten verliezen als het erop aan komt snel hun waarde, denkt columnist Sander Boon.

De rol van goud als monetair metaal is vanaf 1971 door overheden en (centrale) bankiers ogenschijnlijk naar de achtergrond gedreven, maar niet verdwenen. Omdat de monetaire rol door de markt werd veronachtzaamd, is nog maar een zeer klein gedeelte (0,7%) van het totale wereldwijde vermogen belegd in goud. Het merendeel van het vermogen is opgeslagen in papieren vermogenstitels, op zoek naar rendement. 

 
De reden hiervoor is dat als gevolg van de politieke keuze voor het gebruik van papiergeld als wettig betaalmiddel de jaarlijkse waardevermindering ervan (inflatiedoelstelling Fed en ECB: 2%) moet worden goedgemaakt door het te beleggen in aandelen of vastgoed, of door het risicovol uit te lenen aan derden. Omdat fysiek goud geen rentevergoeding kent - er is immers geen sprake van tegenpartijrisico - is er geen model te construeren waarmee het interessant wordt om het in een standaard beleggingsportefeuille op te nemen. Beleggers die wel kiezen voor de zekerheid van goud doen dat doorgaans op papier omdat er dan geen opslag- en verzekeringskosten hoeven te worden betaald. Hierdoor is goud de afgelopen decennia voor beleggers steeds meer in de rol beland van papieren belegging en speculatieve grondstof. 
 
 
?Papieren goudhandel
Centrale banken, commerciële goudbanken en hedgefondsen handelen echter nog volop in het edele metaal, het wordt vaak gebruikt als onderpand voor leningen of als verzekering tegen volatiliteit en ontwaarding van papiergeld. Anno 2012 wordt per dag een hoeveelheid goud verhandeld ter grootte van ruim twee maal de jaarproductie (!). 
 
Die handel vindt voornamelijk plaats op papier. Handelaren verkiezen het goud op papier, omdat het efficiënt is en omdat er door hefboomwerking veel geld kan worden verdiend aan prijsverschillen. Handelaren in de moderne goudmarkt zijn niet op zoek naar fysiek goud, maar naar dollars. De termijncontracten resulteren in 95% van de gevallen niet in fysieke levering van goud, maar worden uitgekeerd in dollars. De papieren goudmarkt is dus eigenlijk een dollarderivaat. Daardoor is de prijsvorming en functie van goud de financiële wereld ingetrokken.
 
De ultieme functie van goud is echter niet die van speculatieve grondstof of dollarderivaat, maar van waardestandaard. De reden hiervoor is de zogenaamde stock to flow ratio, de totale hoeveelheid boven de grond aanwezig goud (170.000 ton) gedeeld door de jaarlijkse productie (ongeveer 2500 ton). Deze ratio is bij goud het hoogst van alle grondstoffen, omdat goud niet wordt geconsumeerd. 
 
 
 
Goud is praktisch gezien eigenlijk zo waardeloos, dat er geen grootschalige industriële toepassingen voor zijn. Hierdoor is bijna al het ooit gedolven goud nog in een of andere vorm boven de grond aanwezig. 
 
Maar juist omdat het geen praktische toepassingen kent, is het ideaal als waardestandaard. De prijsvorming en allocatie van het goud is niet afhankelijk van de natuur, zoals bij ‘gewone’ grondstoffen, maar van menselijk handelen. Politieke besluitvorming en de gezondheid van het financiële systeem hebben meer invloed op de goudmarkt dan op andere grondstoffen. Een termijnmarkt voor goud is dan ook onnodig en zelfs zeer risicovol. 
 
Gold run
Omdat goud de afgelopen decennia voornamelijk is verhandeld op papier, heeft goud een rol gespeeld die niet representatief is voor de ultieme functie ervan. De prijsvorming van goud was volatiel en op veel momenten tegennatuurlijk. Papieren contracten maakten dat er kunstmatig meer goud was dan fysiek. Dat heeft een prijsdrukkende werking, omdat iedereen met een claim denkt uiteindelijk aanspraak kunnen te maken op een klompje fysiek goud. 
 
Het gevaar bestaat dat mensen in bepaalde situaties hun papieren claim op goud in willen wisselen voor fysiek goud. Omdat er echter veel meer claims zijn geschreven dan er aan onderliggende metaal aanwezig is, is een run op fysiek goud niet uit te sluiten. Ook kan het gebeuren dat door het wegvallen van vertrouwen in het papieren geld- en kredietsysteem de huidige bezitters van fysiek goud het voor geen prijs willen verkopen.
 
Als dat gebeurt komt er geen nieuw fysiek goud meer op de markt en implodeert de papieren contractmarkt. Paradoxaal genoeg zal dan de prijs van ‘papier’ goud zakken, terwijl de waarde van fysiek metaal door het dak gaat. Er hoeven dus niets eens nieuwe kopers op de goudmarkt te verschijnen om de prijs te laten exploderen. Op dat moment is goud spontaan gerevalueerd  en geremonetiseerd. 
 
Zowel centrale banken als marktpartijen zouden een run op goud kunnen starten, of kunnen weigeren hun fysieke goud nog aan te bieden in de markt. Wie als eerste actie onderneemt in het huidige instabiele financiële klimaat is echter niet te zeggen. Geldt voor goud het aloude gezegde ‘beter een vogel in de hand dan tien in de lucht’?
 

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Sander Boon

Sander Boon (1971) is politicoloog. Na zijn studie werkte Sander bij politieke denktanks en hij specialiseerde zich in financ...