'Afgelopen weken is commotie ontstaan rondom het beursfonds Value8. Daarbij ontstond veel verwarring over de waardering van deelnemingen die Value8 heeft aangekocht en over de invloed van die waardering op het resultaat van Value8. Met dit artikel poog ik enige duidelijkheid te verschaffen over de invloed van de boekhoudregels', aldus gastauteur Gert M. Jochems.

    Sinds analist Roel Gooskens op 3 mei zijn eerste artikel over Value8 op Follow the Money publiceerde, is de discussie rond dit beursfonds voor een deel gegaan over de International Financial Reporting Standards (IFRS). Gooskens noemde ze niet in zijn analyse over ongerealiseerde waardevermeerderingen van Value8 en Value8-ceo Peter Paul de Vries maakte duidelijk dat hij aan die regels was gebonden.

    Het is daarbij belangrijk te vermelden, dat voor beursgenoteerde ondernemingen andere boekhoudregels gelden dan voor niet-beursgenoteerde ondernemingen. Om beursgenoteerde ondernemingen internationaal vergelijkbaar te maken, worden internationale boekhoudstandaarden gebruikt: IFRS. Niet beursgenoteerde ondernemingen mogen ook de lokale boekhoudregels gebruiken. Dat de verschillen tussen de lokale en de genoemde internationale boekhoudregels groot zijn, blijkt wel uit het feit dat bijvoorbeeld in 2013 meer dan 60 IFRS-regels direct strijdig waren met de Nederlandse regels. Een groot deel van deze verschillen heeft betrekking op de waardering bij acquisities en overnames. 

    Impact IFRS

    Hoewel een belangrijk deel van de essentie van het betoog van Gooskens reeds in andere commentaren is ondersteund, heeft de discussie omtrent de impact van de boekhoudregels weinig aandacht gekregen. 

    Met dit artikel heb ik niet de intentie volledig te zijn. Ik beoog slechts een aantal voorbeelden te noemen, waar IFRS accounting de mogelijkheid biedt ondernemingen winsten te laten zien die uit herwaardering naar voren komen en niet uit de kasstroom. 

    Dat de verschillen tussen IFRS en de Nederlandse regels soms opzienbarend kunnen zijn, blijkt alleen al uit het verschil in de behandeling van aankoopkosten van een deelneming

    Dat de verschillen tussen IFRS en de Nederlandse regels soms opzienbarend kunnen zijn, blijkt alleen al uit het verschil in de behandeling van aankoopkosten van een deelneming. Onder IFRS is de wijze van verwerking van aankoopkosten van beleggingen afhankelijk van de aard daarvan. Volgens Nederlandse wet- en regelgeving wordt het bedrag opgenomen als onderdeel van de verkrijgingsprijs of ten laste van het resultaat gebracht. Dit leidt tot de interessante situatie dat, wanneer aankoopkosten worden betaald uit de uitgifte van eigen aandelen, onder IFRS de aankoopkosten zelfs als winst mogen beschouwd.

    Met latente belastingen is iets soortgelijks aan de hand. Ingevolge IFRS wordt een latente belastingvordering na de overname verwerkt als een belastingbate in de winst- en verliesrekening. Ingevolge Nederlandse wet- en regelgeving wordt een dergelijke belastingvordering via de goodwill verwerkt. De impact is significant: als de volgens IFRS rapporterende onderneming een verliesgevende mkb-onderneming koopt, kan de latente belastingvordering direct door de kopende partij als winst worden bijgeboekt. Dit kan ook nog na de acquisitie plaatsvinden. Dat is gratis winst.


    Gert Jochems

    "De latente belastingvordering kan direct door de kopende partij als winst worden bijgeboekt. Dit kan ook nog na de acquisitie. Dat is gratis winst"

    Boekhoudkundige waardecreatie

    Ook met betrekking tot deelnemingen biedt IFRS verdere mogelijkheden tot boekhoudkundige waardecreatie. Immers, daar waar we al concludeerden dat de acquisitieprijs zelf op een redelijke, vrije wijze tot stand kan komen, de acquisitiekosten, indien met aandelen betaald, zelfs als winst kunnen worden geboekt, daar kan ook met de (hoog) gewaardeerde deelneming het resultaat (optisch) worden verbeterd. 

    Ook met betrekking tot deelnemingen biedt IFRS verdere mogelijkheden tot boekhoudkundige waardecreatie

    Onder IFRS maakt de post goodwill bij de eerste waardering van de deelneming volgens de ‘equity method deel uit van de post deelnemingen. Binnen de post deelnemingen wordt vervolgens niet meer op de goodwill afgeschreven. Ingevolge Nederlandse wet- en regelgeving wordt de goodwill afzonderlijk gepresenteerd als immaterieel vast actief en afgeschreven.

    Ook ten aanzien van een geleidelijke overname kan een voordeel gedurende het boekjaar worden verkregen. Immers, bij stapsgewijze overname moet het in het bezit zijnde aandeel in de activa en passiva van overgenomen partij worden geherwaardeerd, de herwaardering moet worden verwerkt in de winst-en-verliesrekening.

    En als de deelneming een deelneming blijft? Ook dan biedt IFRS soelaas, want daar waar volgens de Nederlandse regels het minderheidsbelang afzonderlijk van het eigen vermogen wordt gepresenteerd, eist IFRS juist dat de presentatie plaats vindt binnen het eigen vermogen. 

    Waardering als game

    De bovengenoemde voorbeelden leiden allemaal tot een verhoging van de gerapporteerde winst. Het zijn echter vooral boekhoudkundige waarderingen die tot dit resultaat leiden. Met de operationele gang van zaken heeft dit resultaat niets van doen. Beleggers in beursgenoteerde ondernemingen verdienen het om correct, volledig en tijdig worden voorgelicht om te voorkomen dat zij op het verkeerde been worden gezet. Transparantie in de jaarrekening is daarbij essentieel, evenals duidelijke en duidende berichtgeving door het jaar heen. Dan wordt duidelijk of de gerapporteerde winst het resultaat is van een valuation game of uit operationele activiteiten. Als dat helder wordt gepresenteerd, dan weet elke belegger waar hij of zij aan begint.

    Over de auteur

    Gert M. Jochems begon midden jaren '80 als beleggingsanalist. Hij leidde bij diverse (internationale) ondernemingen researchteams, was lid van het management team van een middelgrote bank en voorzitter van een samenwerkingsverband van tien Europese banken op het gebied van beleggingsresearch. Vervolgens werkte Jochems bij de Autoriteit Financiële Markten mee aan de Wet Marktmisbruik en heeft hij het toezichtteam daarop mede vormgegeven. Ook werkte hij mee aan diverse andere, soms nieuwe, belegginggerelateerde toezichtsterreinen. In 2006  richtte Jochems Financial Markets Conduct op, dienstverlener op het terrein van compliance en integriteitvraagstukken. Ook worden beursgenoteerde ondernemingen geadviseerd ten aanzien van onder meer (het publiceren van) koersgevoelige informatie.

    Lees verder Inklappen
    Over de auteur

    Gastauteur

    FTM.nl biedt opiniemakers de gelegenheid om – op uitnodiging – een bijdrage aan maatschappelijke discussies te leveren.

    Lees meer

    Volg deze columnist
    Dit artikel zit in het dossier

    Value8

    Gevolgd door 328 leden

    Follow the Money toont al jaren belangstelling voor de schimmige handel en wandel van Peter Paul de Vries. De Vries verkreeg...

    Lees meer

    Volg dossier

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid