© Flickr / The Day After 365

    In een populaire stad als Amsterdam is de concurrentie om woonruimte moordend. De VVD vindt dat werkenden moeten worden voorgetrokken bij de toewijzing van sociale huurwoning. De SP is fel tegen. Wat zijn de argumenten?

    De Amsterdamse VVD-raadsleden Daniel van der Ree en Marianne Poot stellen voor om een deel van de sociale woningvoorraad met voorrang toe te wijzen aan mensen met een baan in de regio. Ze vinden dat huishoudens met een economische binding met de regio meer steun verdienen bij hun zoektocht naar woonruimte in Amsterdam.

    Is dit een cynische rechtse gedachtekronkel, of juist een verstandig voorstel? De SP vindt het geen goed idee. Raadslid Erik Flentge noemde het een manier om groepen tegen elkaar uit te spelen. Hij wees er tevens op dat het vorige college een reeks voorrangsgroepen had afgeschaft. Daarbij waren onderwijzers, verpleegkundigen en politieagenten. De VVD stemde toen voor de afschaffing.

    Bedrijfsverzamelgebouw

    Het is te gemakkelijk om alleen maar ‘héél goed’ of ‘schande’ te roepen. Zinvoller is het om te proberen de denktrant van ideologische politieke groeperingen te ontrafelen. Laten we eens een poging wagen. We beginnen met de VVD. Voor iemand met een liberale overtuiging zijn steden, enigszins gechargeerd, een soort grote bedrijfsverzamelgebouwen met interne woonkwartieren. Het stadbestuur moet ervoor zorgen dat de voorwaarden in de stad zo zijn dat het bedrijfsleven er goed kan gedijen. Het stadbestuur zorgt voor wegen, fijnmazig openbaar vervoer, goede scholingsmogelijkheden, geschikte vestigingslocaties, parkeergarages en een mooie luchthaven in de buurt. De rest laat je zoveel als mogelijk over aan het particuliere initiatief.

    Goede salarissen zijn belangrijk, maar de mogelijkheid om je te vestigen in de omgeving kan ook bepalend zijn

    Een liberaal redeneert ongeveer als volgt: de bedrijven in je stad scheppen werkgelegenheid, betalen belasting en trekken weer andere economische bedrijvigheid aan. Ze zorgen voor welvaart in de stad. Je moet er als stadsbestuur daarom alles aan doen om die bedrijven ter wille te zijn. Zo heeft een bedrijf goed personeel nodig, maar goed personeel heeft vaak meerdere opties en moet dus een beetje in de watten worden gelegd.

    Goede salarissen zijn belangrijk, maar de mogelijkheid om je te vestigen in de omgeving van het werk kan ook bepalend zijn. Een tijdje forensen is geen probleem, maar een werknemer van buiten wil vaak wel uitzicht hebben op een woning in de omgeving van het werk. Anders had hij beter een baan dichter bij zijn woonplaats kunnen zoeken. En het gevaar bestaat dat hij dat alsnog doet.

    Bedrijven hebben tegenwoordig zelf geen woningen meer. Daarom is het volgens de liberale visie verstandig als het stadsbestuur het mogelijk maakt om het personeel van de bedrijven binnen de gemeente te huisvesten. Dat is niet alleen goed voor de werknemers en de bedrijven, maar ook voor de stad zelf. Die werkende nieuwelingen geven de stadseconomie en het voorzieningenniveau immers een impuls. 

    Rotterdams beleid

    Zo bezien is het geen raar idee om een bepaald percentage van de sociale woningvoorraad te reserveren voor werkenden met recht op sociale huisvesting. Dergelijk beleid is in zekere zin vergelijkbaar met het Rotterdamse beleid, waar Leefbaar Rotterdam-wethouder Ronald Schneider 20.000 sociale woningen wil onttrekken aan de voorraad en er huurwoningen in het middensegment voor wil terugbouwen.

    Met de aanpak van Schneider raak je uitkeringsgerechtigden met weinig bestedingsruimte kwijt en vervang je ze door werkenden. Dat komt de economische kracht van Rotterdam ten goede, redeneert hij. Het verschil is dat in het plan van Van der Ree en Poot werkenden met een inkomen onder modaal profiteren. In Rotterdam wordt ingezet op huishoudens met een inkomen boven modaal. De overeenkomst is dat zowel Van der Ree en Poot als Schneider blijkbaar inactieve en sociaal zwakkere burgers willen weren. Die worden in beide gevallen als last ervaren. 


    "Zowel Van der Ree en Poot als Schneider willen blijkbaar inactieve en sociaal zwakkere burgers weren. Die worden als last ervaren"

    Pamperen

    Er speelt ook nog een ideologisch uitgangspunt mee. Liberalen redeneren dat als je een premie zet op werkloos zijn, je meer werkloosheid uitlokt. Allerlei uitkeringen, toeslagen en gerieflijke Nederlandse corporatiewoningen — die ver onder de markthuur worden verhuurd — maken het volgens liberale theoretici te aantrekkelijk om werkloos te blijven. De stelling is dat door maatschappelijk gestrande mensen te ‘pamperen,’ je hen niet stimuleert om hun eigen broek op te houden.

    Mogelijk spelen er bij Van der Ree en Poot ook nog electorale overwegingen mee. Als werkenden op zoek naar een sociale woning doorkrijgen dat de VVD vindt dat ze voorrang horen te hebben boven uitkeringsgerechtigden, dan boor je een nieuw stemmenreservoir aan. Wonen is nu eenmaal belangrijk voor mensen. Denk aan Rutte, die tot een paar jaar terug nog zei dat de aftrek van de hypotheekrente een geweldige regel was: ‘Als het niet had bestaan, had ik het zelf uitgevonden.’ Hij wist heel goed dat het een onhoudbare regel was, maar hij trok met zijn uitspraak wel stemmen en greep vervolgens in.

    Solidariteit

    De SP is uiteraard ook een ideologische partij en volgens de socialistische ideologie is het juist totaal onaanvaardbaar om de meest kwetsbare groepen minder kans te geven op een woning. In hun visie is een land of een stad niet zozeer een bedrijvenverzamelgebouw, maar een eenheid van mensen die bij elkaar wordt gehouden door onderlinge solidariteit. Die mensen aan de onderkant van de samenleving zijn volgens de SP geen slappelingen die eindelijk eens de handen uit de mouwen moeten steken, maar eerder slachtoffers van allerlei ‘onmenselijke kapitalistische mechanismen’.

    De SP redeneert dat in een systeem dat is gebaseerd op het overleven van de sterksten, er altijd groepen zullen zijn die het onderspit delven. Die mag je volgens de socialistische visie nooit afschrijven. Die mensen horen er volledig bij en moeten geholpen worden om hun leven weer op de rails te krijgen.

    De staat heeft de grondwettelijke taak om te zorgen voor huisvesting voor alle burgers

    De staat heeft daarbij de grondwettelijke taak om te zorgen voor huisvesting voor alle burgers. Socialisten vinden dat je dan niet kunt kiezen voor een beleidslijn die in feite behelst dat de allerzwaksten minder staat kunnen maken op dat grondrecht. Met regels zoals de twee VVD-raadsleden die voorstaan, jaag je volgens de socialisten bepaalde groepen die het al heel zwaar hebben nog dieper het moeras in. Je gaat toe naar een maatschappij met een volstrekt kansloze onderklasse, waarvan de leden nog nauwelijks de mogelijkheid hebben om zich maatschappelijk te verbeteren.

    Winkelwagentje

    Een ander gevaar is dat de dakloosheid toeneemt. Socialisten liggen wakker van het idee dat er in Nederland, net als in de VS, ooit mensen in kartonnen dozen zullen wonen en dagelijks bedelend en schuimend door de straten trekken, met hun hele hebben en houden in een winkelwagentje.   

    Het rare is dat voor beide visies wat valt te zeggen. De politieke cultuur in Europa wordt in feite bepaald door een aanhoudend potje touwtrekken tussen deze twee visies op de maatschappij. Je zou kunnen zeggen dat het het beste is als geen van beide stromingen ooit de overhand krijgt. In het beschreven geval kun je je wel afvragen wat er moet gebeuren met de zwakkeren die geen sociale woning in Amsterdam kunnen krijgen. Is het de bedoeling om andere regio’s op te zadelen met de probleemgroepen van Amsterdam? Uiteindelijk is de uitdaging om zo veel werkgelegenheid te scheppen dat bijna iedereen werkend is. Dan vervalt de hele discussie. Uiteraard zegt de VVD dan dat je voor banengroei bij het bedrijfsleven moet zijn en dat je als overheid alles moet doen om dat te faciliteren. En zo begint de discussie weer opnieuw.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Peter Hendriks

    Gevolgd door 1085 leden

    Redacteur Woningmarkt. Signaleert en analyseert problemen waarmee Nederlanders op zoek naar woonruimte worden geconfronteerd.

    Volg Peter Hendriks
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Woningmarkt

    Gevolgd door 1162 leden

    In de afgelopen jaren kwam bij verschillende woningcorporaties het ene schandaal na het andere naar boven. Het bekendste geva...

    Volg dossier