Zeg Knot, helpt dat Woonakkoord de huizenmarkt echt?

    Is de bodem van de huizenmarkt in zicht dankzij het woonakkoord, zoals Klaas Knot, president van De Nederlandsche bank, beweert? Onwaarschijnlijk.

    Je kan nog zo graag willen dat de huizenmarkt weer aantrekt, dat wil niet zeggen dat het ook gebeurt. Vanmorgen was de beurt aan Klaas Knot om zich optimistisch te tonen over het drama dat Nederland teistert. Dankzij het pas gesloten Woonakkoord zou de bodem van de huizenmarkt in zicht zijn, zei de president van De Nederlandsche Bank vanmorgen.
    Volgens Knot geeft het akkoord duidelijkheid aan aspiranthuizenkopers. “Daardoor kunnen ze weer toekomstgerichte keuzes maken. Ik heb geen glazen bol, maar de huizenprijzen hebben het grootste deel van de daling waarschijnlijk achter de rug.”
     Zou het heus? Laten we eerst kijken naar de maatregel die kopers zou moeten helpen, de Blokhypotheek – genoemd naar minister Stef Blok van wonen (VVD). Die zou moeten zorgen voor lagere lasten, waardoor mensen in theorie meer kunnen lenen. Starters krijgen zo een steun in de rug, is het idee.

     Blokhypotheek publicitair drama

    Maar die Blokhypotheek heeft vooralsnog alleen maar tot verwarring geleid, mede dankzij de wel erg knullige uitleg bij de introductie ervan. Niemand die de constructie, waarbij je de helft van het aankoopbedrag leent om mee af te lossen, in één keer begreep. Een publicitair drama was geboren, dat iedereen schrik aanjoeg voor de extra kosten die de hypotheek met zich mee brengt.
    Rob Mulder, voorzitter van Vereniging Eigen Huis, liet gisteravond in Nieuwsuur vriendelijk aan Blok weten dat de constructie een “monster” is. Daar wordt de aspirant-huizenkoper lekker enthousiast van.
     Bovendien is de Blokhypotheek nog nergens beschikbaar. Banken zeggen nog te moeten studeren op de mogelijkheid het product aan te bieden, dat bedacht is door de bouwlobby binnen werkgeversorganisatie VNO-NCW. Marktleider Rabobank is zelfs buitengewoon negatief over de Blokhypotheek. Topman Piet Moerland noemde het begin deze maand “haastwerk” en pleitte voor een vereenvoudiging van de nieuwe hypotheekvorm. Rabobank wil liever een zogeheten forfaitaire annuïteitenhypotheek, die slechts deels wordt afgelost, in plaats van helemaal, zoals nu is afgesproken. Of de Blokhypotheek er komt en zo ja wanneer is kortom onzeker.

    "Onzekerheid over hypotheekrenteaftrek blijft"

    Een ruime meerderheid van het economenpanel Me Judice gelooft dan ook niet dat het woonakkoord iets gaat helpen. “Het is een rommelig halfbakken compromispakket: too little too late. Dit zal weinig zoden aan de dijk zetten”, zei de Tilburgse econoom Arjen van Witteloostuijn. Zijn Nijmeegse collega Eelke de Jong: “De regeling rond de hypotheekrenteaftrek is zo onduidelijk dat marktpartijen nog een aanpassing verwachten. Daardoor blijft de onzekerheid.”
    Dan de maatregelen voor de huurmarkt. Blok heeft de inkomensafhankelijke huurverhoging er deze week op het nippertje doorgekregen in de Eerste Kamer. Dat betekent dat inkomens boven de 43.000 euro maximaal 6,5 procent meer gaan betalen vanaf juli. Gaat dat de doorstroming vanuit een huurhuis naar een koophuis bevorderen? Minister Blok gisteren van wel, maar een scheefwoner die nu voor 500 euro huurt en straks 532,50 euro betaalt, zal zich twee keer bedenken voordat hij instapt in een nog dalende huizenmarkt.

    Doorstroming huizenmarkt niet geholpen

    En dat weet Blok zelf ook, blijkt uit eerdere uitspraken tijdens de behandeling van het wetsvoorstel. “Er is geen kwantitatieve doelstelling aan de wetsvoorstellen voor de inkomensafhankelijke huurverhoging gekoppeld omdat er geen direct causaal verband is tussen het aantal inkomensafhankelijke huurverhogingen en het aantal verhuizingen van huishoudens met een inkomen boven de inkomensgrenzen”, zei de VVD'er. Daar komt bij dat de VVD graag wil dat corporaties een groot deel van hun woningen met korting verkopen aan huurders. Daar is de doorstroming niet mee geholpen.
     Dus waarom zegt Knot dan dat het woonakkoord goed is voor de huizenmarkt? Waarschijnlijk omdat een verdere daling van de huizenprijzen slecht is voor banken, die met iedere procent prijsdaling de risico's van de hypotheekportefeuille zien toenemen. Zoals bekend hebben ongeveer een miljoen huishouden al een lening die hoger is dan de woningwaarde. Als dat aantal stijgt, en meer huizen met verlies verkocht worden, is dat voor banken (en huishoudens) natuurlijk heel vervelend.

    Marsorder

    Maar de uitspraak kan ook gewoon een marsorder uit Den Haag zijn om dat neergesabelde woonakkoord een steun in de rug te geven. Vergeet niet: Knot komt vers van de ambtelijke burelen van het ministerie van Financiën. Zo toont hij zich een trouwe vazal, die niet vies is van politiek bedrijven.
    Zoals Knot dus zei, hij heeft geen glazen bol.
    Over de auteur

    Jan-Hein Strop

    Jan-Hein Strop is freelance financieel-economisch journalist met een grote belangstelling voor de werking, macht en gedraging...

    Lees meer

    Volg deze auteur

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid