De macht van de zorgverzekeraars

Meer vrijheid was misschien wel de belangrijkste belofte bij de introductie van marktwerking in de zorg. Vrijheid voor nieuwe aanbieders om te laten zien dat het beter kon en vrijheid voor de patiënt om zelf een zorgverlener te kiezen. Lees meer

Die vrijheid staat ter discussie. De zorgverzekeraars, als beheerders van de premiegelden, willen meer macht om te bepalen waar het aan uitgegeven mag worden en meer invloed om zorgverleners te sturen middels contractafspraken.

Artikel 13 van de Zorverzekeringswet (ZVW) bepaalt dat verzekeraars ook een vergoeding (van in de praktijk zo'n 80 procent van de prijs) moet betalen wanneer een patiënt kiest voor een zorgverlener zonder contract. Daar wilden de verzekeraars graag van af. Minister Edith Schippers loodste vorig jaar een wetsvoorstel door de Kamer dat artikel 13 zo wijzigt dat verzekeraars niet langer verplicht zijn om die vergoeding te betalen. Daarmee kon de verzekeraar in feite bepalen welke zorgverleners economisch bestaansrecht houden en welke niet - en zou het een stuk makkelijker worden om in contracten vast te leggen hoe zorg precies verleend moet worden. Zorgverleners uit allerlei branches maakten zich zorgen over deze toename van macht van de verzekeraar en verzetten zich het afgelopen jaar heftig tegen de wetswijziging en zorgde in de Kamer bijna voor een kabinetscrisis en sneuvelde uiteindelijk in de senaat. Follow the Money publiceerde talrijke artikelen over dit proces. We laten het  daar niet bij zitten.

Follow the Money volgt de ontwikkelingen rond zorgverzekeraars op de voet en investeert in diepgaand onderzoek. Hieronder de resultaten van onze inspanningen.

43 Artikelen

'Het is best slimme marketing om als buitenboordmotor te fungeren'

5 Connecties

Menzis-topman Roger van Boxtel wil graag twee misverstanden uit de wereld helpen: hij heeft geen conflict met concullega en 'buitenboordmotor' Chris Oomen en het geld klotst bij de verzekeraars niet tegen de plinten. 'Je moet buffers hebben, je wilt geen DSB-affaire bij een zorgverzekeraar.'

Senator Roger van Boxtel had in december net gegeten in het restaurant van de Eerste Kamer, toen hij plots tegen een demonstratie opliep, tegen het afzwakken van de wet op de vrije artsenkeuze (artikel 13). Onder de demonstranten ontwaarde hij DSW-topman Chris Oomen, een collega van van hem uit de zorgverzekeringswereld. De D66-senator is namelijk ook voorzitter is van zorgverzekeraar Menzis en bestuurder bij branchevereniging Zorgverzekeraars Nederland (ZN).

Chris Oomen tijdens demonstratie in Eerste Kamer Chris Oomen tijdens demonstratie in Eerste Kamer

'Er was geen woordenwisseling'

Oomen was als enige zorgverzekeraar fel tegen het wijzigen van artikel 13, terwijl de rest juist voor was. De Telegraaf schreef een artikel over de onverwachte ontmoeting: 'Senator Van Boxtel schiet uit slof.' De D66’er zou 'witheet' zijn geworden toen hij Oomen zag staan in de groep demonstranten. Het artikel zorgde voor de nodige ophef in de tijd dat de gemoederen rond de discussie over de vrije artsenkeuze toch al hoog waren opgelopen.
'Ik vond het raar dat Chris daar stond, maar dat mag gewoon'
Er zijn wat misverstanden over zijn relatie met Chris Oomen, zo zegt Van Boxtel, onder meer doelend op het Telegraafartikel. 'Een woordenwisseling was totaal niet aan de orde. Ik vond het een beetje raar dat Chris daar stond, terwijl Zorgverzekeraars Nederland juist pleit voor die verandering. Maar dat mag gewoon.' Uit zijn slof schoot hij naar eigen zeggen tegen een van de andere demonstranten. 'Een mevrouw die mij in het kader van de artikel 13-discussie op Twitter al maanden bestookte met foto’s van mijn dierbare vriendin Els Borst [beiden waren namens D66 minister in het tweede Paarse kabinet, red] die ik op een heel noodlottige manier ben kwijtgeraakt. Dat heeft echt geen pas.'

'Van een persoonlijke grudge is geen sprake'

'Voor Chris Oomen heb ik veel respect,' zegt de scheidend topman van Menzis. ‘'Van een persoonlijk grudge is geen sprake, dat is tamelijk opgeblazen. Hij is directeur van een zorgverzekeraar die een eigenzinnige koers vaart. Het probleem is alleen dat zijn mensen meepraten in allerlei commissies van ZN. Dan wordt gevraagd: is iedereen het er mee eens? Ja, iedereen. En dan later zegt Chris Oomen: ja, maar ik niet. Dat is ongemakkelijk.' Die frustratie bij medezorgverzekeraars leidde in november tot een veelbesproken brief van ZN-voorzitter André Rouvoet aan Oomen: of ze niet eens konden praten over de positie van DSW binnen ZN. DSW is de enige zorgverzekeraar die geen stoel heeft ingenomen in het bestuur van ZN. 'Als Chris het met bepaalde standpunten niet eens is: ook goed, maar meld dat dan,' stelt Van Boxtel. 'Kom aan tafel zitten. Maar Chris geeft intern geen signalen af, heeft zijn vinger niet opgestoken. Als je er nooit bent en via de krant je mening geeft, dat vind ik niet de meest chique weg.' Maar die eigenzinnigheid heeft volgens Van Boxtel ook gunstige uitwerking voor DSW: 'Het is best slimme marketing om als buitenboordmotor te fungeren.'
'Het idee dat er sprake zou zijn van een oligarchie werp ik ver van mij'
Chris Oomen zegt dat het afkaarten van allerlei zaken bij ZN begint te rieken naar kartelvorming, zeker nadat ZN-voorzitter Rouvoet besloot om DSW geen toegang meer te geven tot bestuursstukken. Is het wel verstandig dat ZN allerlei zaken eerst intern wil afkaarten, zeker in een markt waarbij vier zorgverzekeraars 90 procent van de markt in handen hebben? 'Het idee dat er sprake zou zijn van een oligarchie werp ik ver van mij,' zegt Van Boxtel. 'De toezichthouder kijkt terecht goed naar de concurrentie op de zorgverzekeringsmarkt, mede op ons eigen verzoek. Maar wij staan als ZN ook voor branchebelangen, bijvoorbeeld als wij overleggen met het ministerie van Volksgezondheid, of met de huisartsen. Dat soort overleggen gebeurt altijd binnen de spelregels van wat wel en niet is toegestaan.'

De pijn van artikel 13

De reputatie van zorgverzekeraars heeft de afgelopen maanden opnieuw een knauw gekregen. Naast de jaarlijks terugkerende berichten over nieuwe recordwinsten, kregen de zorgverzekeraars de afgelopen maanden in de media de volle laag omdat zij door het wijzigen van de wet over de vrije artsenkeuze te machtig zouden worden. 'Wij zijn er kennelijk niet in geslaagd om de tegenbeweging te pareren,' constateert Van Boxtel, die zelf al langer een voorstander is van het wijzigen van artikel 13. 'De pijn zit hem er voor zorgverzekeraars in, dat er gerechtelijke uitspraken liggen dat wij ook bij zorgverleners waar wij geen contract mee hebben gesloten, alsnog voor 70-75 procent moeten betalen. Daar zitten rekeningen bij die de wenkbrauwen doen fronsen,' zegt Van Boxtel. Hij benadrukt dat niet alleen Menzis, maar ook DSW een coöperatie is en geen commercieel bedrijf met winstoogmerk. 'Wij komen op voor onze verzekerden. Het beeld dat het geld bij ons tegen de plinten klotst, klopt niet. Er zijn mensen die in de discussie doen alsof de kapitaalseisen voor zorgverzekeraars niet bestaan. Maar je wil geen DSB Bank-affaire bij een zorgverzekeraar. Je moet voldoende buffer hebben.' Van Boxtel stapt per 1 april op na tien jaar voorzitter te zijn geweest van Menzis. Twee maanden later eindigt ook zijn termijn als senator voor D66. Wat hij daarna gaat doen 'is bij mij een beetje duidelijk aan het worden,' zegt Van Boxtel, maar wil hij dat inzicht nog niet met de buitenwereld delen. De huidige financieel topman van Menzis, Ruben Wenselaar, volgt Van Boxtel op als topman.
Joris Heijn
Joris Heijn
Joris Heijn (1985) studeerde Internationale Betrekkingen in Groningen, maar wilde eigenlijk liever journalist worden. Deed da...
Gevolgd door 31 leden