© Koen Verheijden

Het bevlekte blazoen van ‘de beste man op de beste plaats’

    Dinsdag 26 juni draagt Elanor Boekholt het commando van de Vliegbasis Eindhoven over aan haar opvolger annex echtgenoot, Harold Boekholt. Volgens de Luchtmachttop is de keuze voor haar man logisch: hij is ‘de beste man op de beste plaats’. Dat is de vraag. Niet alleen is Harold Boekholt vier maanden geleden intern op de vingers getikt wegens ‘onbehoorlijk gedrag’ jegens zijn personeel, ook staat het voortbestaan van zijn zelfopgerichte afdeling op de tocht.

    Dit stuk in 1 minuut
    • De benoeming van kolonel Harold Boekholt tot commandant van de Vliegbasis Eindhoven leidde tot vragen over mogelijke belangenverstrengeling: hij volgt namelijk zijn vrouw Elanor Boekholt op, die een paar affaires achterlaat.
    • Volgens de Luchtmacht-top zou het juist vreemd zijn geweest indien ze Harold Boekholt niet hadden benoemd: hij is ‘de beste man op de beste plaats’
    • Follow the Money constateert op basis van meerdere bronnen dat Harold Boekholt eind januari intern op de vingers is getikt wegens ‘onbehoorlijk gedrag jegens personeel’. Er moest tijdens een functioneringsgesprek aandacht worden besteed aan zijn manier van leidinggeven. Ook moest hij zijn excuses maken.
    • Vier maanden later krijgt Harold Boekholt het commando over een vliegbasis waar – in de woorden van staatssecretaris Barbara Visser – ‘niet alles op orde is’, en krijgt hij 700 in plaats van 19 personeelsleden onder zijn hoede.
    Lees verder

    Begin deze maand onthulde Follow the Money dat commandant Elanor Boekholt van de Vliegbasis Eindhoven wordt opgevolgd door haar echtgenoot, kolonel Harold Boekholt. Deze benoeming leidde tot de nodige vragen. Zo is de Vliegbasis Eindhoven de afgelopen twee jaar veelvuldig slecht in het nieuws geweest: er was sprake van foutieve declaraties, er waren vragen over de behandeling van klokkenluiders en uit interne controles bleek dat niet alle procedures werden gevolgd bij het vervoer van gevaarlijke stoffen.

    Het kolonelskoppel sprak in een duo-interview in Algemeen Dagblad hun verbazing uit over de kritiek. ‘In Nederland zijn mensen altijd trots op familiebedrijven. We vinden het prachtig als die van vader op zoon overgaan. Maar als dat bij toeval bij defensie zo uitkomt is dat ineens een probleem,’ stelde Harold Boekholt. Hoewel staatssecretaris van Defensie Barbara Visser afgelopen donderdag constateerde dat nog ‘niet alles op orde’ is op de Vliegbasis Eindhoven, was Harold Boekholt in bovengenoemd interview juist van het tegendeel overtuigd: ‘Er is geen enkele steen op de vliegbasis die mijn vrouw niet heeft omgedraaid. Ik ga hier niks meer vinden.’

    Maar in politiek Den Haag gaan inmiddels stemmen op om de Vliegbasis Eindhoven onafhankelijk en extern te laten onderzoeken. Zo vroeg Tweede Kamerlid Femke Merel van Kooten (PvdD) op 21 juni in een motie om een externe audit naar de implementatie van veiligheidsprocedures op de vliegbasis. De opvolger van commandant Boekholt, kolonel Boekholt, krijgt een flinke kluif aan de Vliegbasis Eindhoven.

    De Luchtmacht liet FTM weten dat zij de schijn van belangenverstrengeling kan voorkomen: mocht Harold Boekholt ooit moeten oordelen over het functioneren van zijn voorganger en echtgenote, dan wordt een onafhankelijk functionaris ingeschakeld om die evaluatie te doen. De Luchtmachttop heeft hoe dan ook het volste vertrouwen in Harold Boekholt: ‘Het zou juist vreemd zijn als de beste niet was benoemd.’

    De beste man op de beste plaats

    Op basis van meerdere bronnen constateert FTM echter dat het blazoen van de nieuwe commandant van de Vliegbasis Eindhoven niet zonder smet is. Hij bestierde tot voor kort een kleine afdeling van 19 personen op het hoofdkwartier van de Luchtmacht in Breda, ‘de Toren’. Nadat een van zijn directe werknemers, een majoor, in 2016 bijna kwam te overlijden na ernstige medische complicaties, ontving ze geen enkel teken van medeleven van Boekholt. Sterker nog, hij meldde haar dat hij ‘persoonlijk niets’ met haar had. Bovendien voelde hij zich niet verantwoordelijk omdat hij de personeelszorg had uitbesteed aan een collega die op uitzending was; die had per slot van rekening een ‘MULAN verbinding’ in het missiegebied.

    Boekholt werd hier meermaals op aangesproken door diverse leidinggevenden binnen de Luchtmachttop, waaronder nota bene de commandant der Luchtstrijdkrachten Dennis Luyt; hij kreeg zelfs opdracht in gesprek te gaan met de medewerkster in kwestie, om de lucht te klaren. Leidinggevenden wezen hem hierbij op ‘de verantwoordelijkheden van een leidinggevende’. Ondanks herhaalde verzoeken van de top bleef dit gesprek uit en gaf Boekholt niet thuis.

    In zijn functioneringsgesprek moet zijn manier van leidinggeven worden besproken

    De majoor diende uiteindelijk een klacht tegen Boekholt in, op grond van ‘niet behoorlijk gedrag jegens personeel’. Eind januari 2018 werd de klacht gegrond verklaard: Boekholt heeft in strijd met de gedragscode van Defensie en de zogeheten ‘behoorlijkheidswijzer’ gehandeld. Boekholt krijgt het dringende advies zijn excuses aan te bieden en vervolgens met de medewerkster in mediation te gaan. Ook dient er in zijn functioneringsgesprek aandacht te worden besteed aan zijn manier van leidinggeven.

    Op de vraag of excuses zijn gemaakt, het functioneringsgesprek heeft plaatsgevonden en de mediation is gestart, kan de Luchtmacht geen antwoord geven: ‘Over personeelsvertrouwelijke zaken doen wij geen uitspraken,’ meldt zij FTM. Desalniettemin is een dergelijke bevordering vier maanden na intern op de vingers te zijn getikt opvallend. Op basis waarvan is de Luchtmacht ervan overtuigd dat vier maanden voldoende zijn om een dusdanige verbetering te tonen, dat Harold Boekholt nu de verantwoordelijkheid kan dragen over ruim 700 (in plaats van zijn eerdere 19) ondergeschikten? Ook die vraag wordt niet beantwoord. Hoe het ook zij: Boekholt is, ondanks het meermaals negeren van opdrachten van leidinggevenden en een advies van een klachtencommissie, ondertussen benoemd tot commandant.

    Nut en noodzaak

    Niet alleen zijn omgang met ondergeschikten roept vragen op. Uit intern mailverkeer blijkt dat er in het hoofdkwartier van de Luchtmacht twijfels bestaan over het nut van de ‘Afdeling Strategie en Advies’. Harold Boekholt stond aan de wieg van deze afdeling, en heeft de functie van hoofd ervan – de positie die hijzelf tot voor kort bekleedde – eigenhandig gecreëerd.

    De reden om te twijfelen aan het nut van Boekholts afdeling is dat de Luchtmacht een operationeel commando is, een zogeheten ‘OpCo’, en dus primair ten uitvoering brengt wat politiek Den Haag haar opdraagt. Om samenhang in het defensiebeleid te garanderen, is er binnen de bestuursstaf een zogeheten ‘hoofddirectie beleid’. Die kijkt of plannen binnen de begroting passen en maakt daarvoor gebruik van de kennis en ervaring binnen de organisatie. Strategie is derhalve een taak die niet bij de uitvoerende tak thuishoort, maar uitsluitend bij de opdrachtgever: politiek Den Haag.

    Binnen een jaar wordt getwijfeld over nut en noodzaak van Boekholts afdeling

    Hoewel een dergelijke afdeling de Luchtmacht zou kunnen helpen zich niet onnodig te laten verrassen door beleid uit Den Haag, en zich daar beter op voor te bereiden, blijkt uit de interne correspondentie dat binnen een jaar na oprichting serieus wordt getwijfeld over nut en noodzaak van Boekholts afdeling. Zo bestaat er binnen zijn afdeling een aparte sectie ‘transities’, terwijl er nota bene twee jaar eerder al een afdeling ‘Transitieplannen’ is opgericht. Binnen de organisatie bestaan twijfels over de toegevoegde waarde van zijn afdeling.

    Dit blijkt ook uit de huidige situatie van ‘zijn’ afdeling: er is nog geen opvolger voor Boekholt aangewezen, en de Luchtmacht bevestigt desgevraagd dat die er ook niet komt. ‘De secties binnen de afdeling Strategie en Advies worden onderverdeeld bij andere afdelingen van de staf Commando Luchtstrijdkrachten. Hoe dit gaat plaatsvinden wordt nu onderzocht,’ aldus de Luchtmacht. Kortom: binnen een jaar zijn de zelfgecreëerde afdeling en functie alweer overbodig verklaard en worden ze opgeheven.

    Conflictvermijdend leiderschap

    Dat de Luchtmachttop kritische vragen over Boekholts benoeming eerder zo stellig afkapte onder het motto dat dit evident een kwestie was van ‘de beste man op de beste plaats’, maakt de zaak extra pijnlijk. Niet alleen blijkt uit diverse bronnen en interne communicatie dat deze stelligheid lang niet overal wordt gedeeld, maar tevens suggereert het dat de Luchtmachttop bereid is om tegen beter weten in een goed-nieuwsshow op te voeren. Resultaat: conflictvermijdend leiderschap. Er wordt niet doorgepakt en adviezen van nota bene de eigen interne onderzoekscommissies worden niet of nauwelijks opgevolgd. Ook blijkt de bereidheid om mensen op hun gedrag aan te spreken, beperkt aanwezig.

    Dat kritische vragen niet worden gewaardeerd binnen de Luchtmacht, blijkt wel uit de reactie van een der woordvoerders op onze vragen. ‘Disgusting’ mailt een senior woordvoerder aan haar collega’s, die vervolgens niet zien dat bij het beantwoorden van de vragen van FTM het hele draadje van de emailwisseling wordt doorgestuurd.

    Ondertussen heeft de commandant der Luchtstrijdkrachten geen goed woord over voor personeel dat met de pers spreekt, en waarschuwde hij eerder in een interne mail het Luchtmachtpersoneel voor ‘onderling wantrouwen, een cultuur van roddelen en schade aan ons bedrijf’. Maar wat ons betreft is het eerder de vraag of een Luchtmachttop die kritisch denken ontmoedigt, niet juist zorgt voor de cultuur die commandant Luyt wil tegengaan.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Dieuwertje Kuijpers

    Gevolgd door 900 leden

    Geopolitiek junkie. Statistiek-pieler. Niet geïnteresseerd in politieke poppetjes, wel in mechanismes die deze voortbrengen.

    Volg Dieuwertje Kuijpers
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren