De economische groeispurt van Chili

    Columnist Rochus van der Weg ziet in Chili economische groeicijfers van 5 procent verschijnen. Wat doen zij beter dan de andere (Europese) OESO-leden?

    Bijna twintig keer zo lang als Nederland, even breed, en met een bevolking van gelijke omvang. Het zit geografisch ingeklemd tussen het Andes gebergte en de Stille Oceaan. Omringd door vijandige en afgunstige buren Argentinië, Bolivia en Peru. Ver verwijderd van de economische centra op het Noordelijk halfrond. Dat is Chili.

    Het is het enige land op het Zuid Amerikaanse continent dat lid is van de Organisatie van Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Tien jaar lang een grotere economische groei dan de Europese Unie. Terwijl de groei in de EU blijft stagneren, is de groeiverwachting voor Chili vijf procent in de komende twee jaar, de hoogste binnen OESO.

     

    Beeldvorming bijstellen
    De beeldvorming van Chili wordt echter nog steeds gedomineerd door de aangrijpende foto uit 1973 van president Salvador Allende. Het waren zijn laatste uren op het balkon van het presidentiële Moneda-paleis in de Chileense hoofdstad Santiago. En enkele uren voor de machtsovername door generaal Augusto Pinochet. De beeldvorming is nadien verder verslechterd door angstaanjagende foto’s uit latere jaren van een bars kijkende president Pinochet met een maffiose zonnebril op. Evenals het aangrijpende boek ‘Het Huis van de Geesten’ uit 1982 van nicht Isabel Allende.

    Foto: Salvador Allende achter de katheder


    Groeiverwachting van 5 procent
    Maar veertig jaar na de machtsovername door Pinochet is Chili een stabiele democratie waar de vierjaarlijkse verkiezing steeds weer een verstandige president - vrouwelijk of mannelijk - oplevert. De economische groei is de hoogste van de OESO lidstaten. De groeiverwachting voor 2013-2014 van het Bruto Nationaal Product (BNP) is 5 procent. Ter vergelijking; voor Nederland bedraagt deze verwachting voorlopig nog 0,8 procent en voor de EU 0,6 procent. Waarin onderscheidt dit land zich van een EU lidstaat zoals Nederland?

    Op alle sociale niveaus in het land heerst optimisme en groot geloof in de toekomst. De continue welvaartsstijging van de afgelopen jaren draagt hier sterk aan bij. De belangrijkste factor is de demografie, het is een jong land. De gemiddelde leeftijd van de bevolking is 32 jaar. In Nederland is dit 40 jaar. Waar in Nederland de vergrijzing overal zichtbaar is, wordt het Chileense straatbeeld bepaald door jonge mensen. In Nederland heeft het optimisme van de jeugd plaats gemaakt voor het cynisme en de onzekerheid van de ouderdom. In Chili overheerst optimisme. Dat zorgt voor een sterke groei van de binnenlandse vraag, de motor van de economische groei.

    De Chileens bevolking is chauvinistisch. Ongeacht de herkomst van de inwoner - of dit nu Duits, Spaans of autochtoon Mapuche-indiaan is - men is voor alles Chileen. Nu het Internationaal Gerechtshof in Den Haag een oordeel moet vellen over een marginaal maritiem grensconflict met buurland Peru, besteden Chileense kranten en televisie hier intensief aandacht aan. Als niet-Chileen is de neiging om te denken; ‘5000 kilometer kustlengte, er is voldoende zee, waar maken die Chilenen zich druk om’. De Chileense regering en bevolking vinden dit conflict een halszaak. Waar in Nederland het chauvinisme vervaagt door het Europese integratieproces, is het in Chili heel sterk aanwezig.

    Bankencrisis doorstaan
    Chili is een oligarchie van twintig families. Met de door hen beheerde en direct aangestuurde ondernemingen maken zij een omzet van 70 procent van het BNP. Natuurlijk werkt dit elitarisme en welvaartsverschillen in de hand, maar aan de andere kant bevordert de stabiliteit. De familie-eigenaar heeft een langere termijn oriëntatie en streeft niet naar de ‘quick buck’.
    De Europese bankencrisis is grotendeels aan Chili voorbijgegaan. De redenen zijn een effectief toezicht op de banksector en de sterke familieaansturing. In een familiebedrijf overheerst de afkeer van risicovolle transacties en van hoge bonussen voor het personeel ter honorering van dergelijke transacties. De Banco de Chile van oligarch Andronico Luksic - telg uit een Kroatische immigrantenfamilie - heeft daardoor de bankencrisis glansrijk doorstaan.

    Ondernemerschap bloeit in Chili op alle niveaus. Dit kan Luksic zijn met een miljardeninvestering in de mijnbouw in het zinderend hete Noord Chili. Dit kunnen ook acrobaten zijn bij een verkeerslicht in Santiago, die in een oogwenk hun gedurfde ‘act’ uitvoeren en vervolgens geld bij de wachtende automobilisten ophalen. Deze betalen graag als waardering voor zoveel vermetelheid.

    Chinese opmars
    Natuurlijk heeft dit land kwetsbaarheden. De industrie blijft nog steken in het eerste deel van de waardeketen voor de geproduceerde grondstoffen koper, zilver, goud en lithium. Zo worden er geen kabels gemaakt van het koper en worden er geen medicijnen gemaakt van het lithium. Ze blijven daardoor sterk afhankelijk van de grondstofprijzen op de wereldmarkt. De toenemende Chinese invloed is een ander punt van zorg. In Chili neemt dat zeer aanwijsbare vormen aan in de vorm van grote geprojecteerde investeringen in de belangrijke energie & industrie sector. De prijs voor de hierdoor toegenomen welvaart, is het inleveren van onafhankelijkheid. Een gevreesde ontwikkeling in dit chauvinistische land.

    De verschillen tussen Chili en Europa zijn groot, maar het Chileense optimisme en ondernemerschap, en misschien ook het chauvinisme, kunnen Europa de weg wijzen naar economisch herstel.
     

    Over de auteur

    Rochus van der Weg

    Rochus van der Weg heeft systeemtheorie gestudeerd in Groningen en in Toulouse en is vervolgens 20 jaar werkzaam geweest bij...

    Lees meer

    Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

    Volg deze columnist

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid
    Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de auteur Annuleren