© ANP

Het grijze leefgebied van de zorgcowboys

5 Connecties
5 Reacties

In een recordtempo hebben premier Rutte en zijn minister Schippers geantwoord op Kamervragen over het werk van Schippers' echtgenoot. Rutte vindt het werk van een partner irrelevant en Schippers ziet in ons artikel geen aanleiding om onderzoek te doen. Daarmee toont de minister zich opzettelijk blind voor de grijze gebieden in de zorg waarin haar echtgenoot opereert.

Minister Schippers is niet bekend met het begrip ‘slim declareren’. De bewindsvrouw is alleen bekend met de termen correct en niet-correct declareren. Zo zwart-wit is de werkelijkheid niet, want naast dat correct en niet-correct declareren is er een grijs gebied. In dat grijze gebied, op de grens van het wettelijk toelaatbare, opereren de zorgcowboys. 

Sinds 2005 wordt zorg gedeclareerd door middel van diagnose behandel combinaties (dbc’s). Een dbc is een totaalpakket van handelingen die horen bij een bepaalde aandoening. In de GGZ wordt per tijdvak gedeclareerd voor de behandeling van een depressie en krijgt een arts voor 3.000 minuten evenveel geld als voor 5.999 minuten. Daarom is het financieel gezien lonend om zo vroeg mogelijk in dat tijdvak de behandeling te beëindigen of om juist nog wat langer door te gaan, bijvoorbeeld tot 6.002 minuten omdat er dan de hogere vergoeding van een nieuw tijdvak geldt. Omdat het systeem op die manier is ingericht verleidt dat tot wat men noemt ‘gaming the system’. Soms is er sprake van onrechtmatig declareren. Bijvoorbeeld door een onderzoek of handeling twee maal te declareren. Daarnaast is er het grijze gebied waardoor wij u nu een korte rondleiding zullen geven.

Rondleiding door het grijze gebied

In dat gebied wordt meer tijd gedeclareerd dan werkelijk aan de patiënt besteed is of wordt er een duurdere behandeling voorgeschreven dan medisch noodzakelijk is. Voor zorgverzekeraars en andere instanties is het nauwelijks te controleren. Fleur Hasaart, programmamanager zorgkostenbeheersing bij zorgverzekeraar CZ, deed onderzoek naar de declaraties van medisch specialisten. In een Volkskrant-interview gaf zij een goed voorbeeld van spataderoperaties in het grijze gebied: ‘In sommige ziekenhuizen gebeurt 90 procent van de operaties in de dagbehandeling, terwijl daar elders standaard een klinische opname met overnachting van wordt gemaakt. Dat laatste levert meer op.' Ook ons artikel over het advieswerk van de echtgenoot van Schippers bevat talrijke voorbeelden. Spelen met het systeem kan interessant zijn voor instellingen, zeker nu blijkt dat de minister declareren scheidt in twee elkaar uitsluitende waarden: correct en niet-correct.

De perverse prikkel in het stoplichtsysteem maakt het aantrekkelijk om juist financiële motieven leidend te laten zijn in een behandelroute

Hoe werkt dat spelen met het systeem precies? Zelfs met een gelijk aantal patiënten en het leveren van dezelfde zorg kun je de omzet flink laten stijgen. Dat kan door slimmer declareren. Een handig hulpmiddel daarbij is het stoplichtsysteem. Sommige consultants, zoals Sander Spijker, de man van minister Schippers, hebben een winkeltje in slim declareren en bevelen dit soort systemen aan. Door middel van kleurtjes in het patiëntendossier kan de behandelaar zien hoe winstgevend de behandeling van een patiënt is. In de GGZ hangt dat af van de behandeltijd, want er hangt aan ieder tijdvak een verschillende vergoeding. Een groene kleur geeft het teken: dit is rendabel. Terwijl een rode kleur aangeeft dat behandeling van de patiënt niet langer rendabel is. Centraal staat het vinden van de winstgevendste behandeltijd. De nietsvermoedende patiënt denkt dat de behandeltijd bepaald wordt door medische noodzaak. Maar de perverse prikkel in dit systeem maakt het aantrekkelijk om juist financiële motieven leidend te laten zijn bij het kiezen van de behandelroute.

Koffietijd

Een spontaan praatje met een collega bij het koffieapparaat kan ook euro’s in het laatje brengen. Dat valt onder 'indirecte tijd besteed aan de patiënt'. Behandelaren die wij voor ons artikel over Spijker ondervraagden, gaven toe dat de gedeclareerde tijd soms hoger uitvalt dan de tijd die werkelijk aan de patiënt besteed is. Een spontaan gesprekje met een collega bij het koffieapparaat levert zo een declaratie van een kwartier op. Bellen met een patiënt die niet opneemt valt ook onder de declarabele tijd. Dus ook dat wordt gretig genoteerd. Zo wordt de dbc gemakkelijker gevuld terwijl er niet meer tijd aan de patiënt besteed wordt.

'Meten is weten' en daarom gelden er productiviteitsnormen bij de geadviseerde instellingen. Veelal variëren die tussen de 75 en 90 procent. Een norm van 90 procent betekent dat een behandelaar 90 procent van zijn werktijd aan declarabele activiteiten moet spenderen. Degenen die niet aan de norm voldoen kunnen op kantoor aan de manager komen uitleggen hoe dat komt. Spijker en collega-adviseurs richten het systeem zo in dat geld verdienen centraal staat. Is dat goed voor de kwaliteit van zorg?

'Dat is de leefomgeving van zorgcowboys als Spijker'

‘De zorgvraag van de patiënt en de daarbij meest passende behandeling zijn wat mij betreft leidend in de zorg,’ aldus Schippers in antwoord op vragen van Reinette Klever (PVV). Dat lijkt niet te gelden voor de adviezen van haar man, waar geld verdienen meer centraal staat.

Echtgenoot Schippers als symbool

Spijker staat symbool voor een veel bredere beweging van adviseurs die flink verdienen aan onder meer declaratie-adviezen. Die adviezen zijn misschien niet fraudeleus maar zijn ze daarmee correct te noemen? Dubieuze adviezen worden meestal gegeven in het grijze gebied. Dat is de leefomgeving van zorgcowboys als Spijker. Van een minister die bekend staat als de apostel van het zinnige en zuinige zorg-evangelie zou je verwachten dat zij meer wil weten van het grijze gebied. Wanneer namelijk blijkt dat het 'rendement per patiënt' flink stijgt door het declaratiesysteem slim te benutten, betekent dat direct dat ook de 'zorgkosten per patiënt' stijgen. Een minister die zich bewust blind houdt voor deze eigenschap van het declaratiesysteem is niet oprecht bezig met het verbeteren van de zorg — noch op basis van kosten, noch op basis van kwaliteit. Edith Schippers liet weten in het artikel van Follow the Money geen reden te zien om onderzoek te doen naar de instellingen die haar man geadviseerd heeft.

Dan is er nog de reactie van de minister-president op ons artikel. Net als Schippers antwoordde hij pijlsnel op vragen die hem gesteld zijn door Renske Leijten. Volgens Rutte is het werk van een partner irrelevant. ‘De motivering daarvoor was en is nog steeds dat mensen als zelfstandige individuen worden beschouwd die geacht worden economisch onafhankelijk te zijn,’ zo schrijft de premier. Toch lijkt het werk van een partner wel relevant voor een minister wanneer een journalist een artikel over die partner schrijft. Een lid van Schippers' staf, haar persvoorlichter, nam contact op met Follow the Money om de inhoud van het artikel over haar echtgenoot te achterhalen.

Twijfel bij persvoorlichter

Leijten vroeg daar het volgende over: 'Kunt u uitleggen waarom de perswoordvoerder van minister van VWS de journalist van het artikel heeft gebeld en heeft bevraagd over het schrijven en publiceren over het werk van de echtgenoot van de minister?' In antwoord op die vragen schreef Rutte het volgende: 'De indruk ontstond dat het artikel niet zou gaan over een eventuele misstand in de ggz-sector of over de werkwijze van adviesbureaus in het algemeen in deze sector, maar dat de focus vrijwel uitsluitend lag op een specifieke adviseur met als reden dat hij de echtgenoot van de minister is. Dat maakte dat het ook een verhaal over de minister zou worden. Dat en omdat er enige twijfel was of er recht zou worden gedaan aan de feiten — wat dus ook zijn weerslag op de minister zou hebben — was voor haar woordvoerder afdoende aanleiding om contact met de journalist op te nemen.'

Hoe kon de persvoorlichter twijfelen of het artikel van Follow the Money recht zou doen aan de waarheid?

Dat roept vragen op. Hoe kon de persvoorlichter twijfelen of het artikel van Follow the Money recht zou doen aan de waarheid? Niemand buiten de redactie had op dat moment een letter van het artikel gelezen. En waarom is het werk van een partner niet relevant bij de aanstelling van een bewindspersoon en zegt de premier even later dat een verhaal over Sander Spijker ook een verhaal over de minister is?

Heeft u tips?

Hoewel de premier en de minister van Volksgezondheid de urgentie niet voelen, blijft Follow the Money zich wel verdiepen in de grijze gebieden van onze gezondheidszorg. Uw hulp als trouwe lezer van onze site kunnen we daarbij goed gebruiken. Richt uw tips en suggesties aan: jeffrey.stevens@ftm.nl

Lees verder Inklappen

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Jeffrey Stevens

Gevolgd door 715 leden

Jaagt op mensen en systemen die de Nederlandse zorg schade toebrengen.

Volg Jeffrey Stevens
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren