De klassieke tragedie rond Jos van Rey

    De van corruptie verdachte VVD-er Jos van Rey heeft wel iets weg van Lucifer. Columnist Ruud de Wit voorziet een climax in het klassieke drama rond de voormalige Roermondse wethouder.

    Op 21 maart vorig jaar eindigde mijn blog 'Valt de ‘koning’ van Roermond van zijn troon’ over de van corruptie verdachte Roermondse VVD-politicus Jos van Rey met de volgende zin: ‘Daarom besluit ik met een persoonlijke oproep: Beste Jos, je wordt volgende maand 65 jaar, het is dus mooi zo. Stop met dat gedoe in Roermond, ga dan met Piet (van Pol; rdw) nog een keer, zonder politieke verantwoordelijkheid, naar München en Cannes, en geniet zonder die schijn van belangenverstrengeling alsnog ongestoord van alle geneugten van de vastgoedbeurzen. Sorgdrager en Frissen vinden ook dat je dat verdiend hebt voor Roermond.’

    Lijstduwer af
    Ik schreef  deze zinnen voordat bekend werd dat Van Rey – en snel daarna ook zijn zakelijke partner/vastgoedontwikkelaar Piet van Pol – door Justitie als verdachte werd aangemerkt op beschuldiging van corruptie. Inmiddels weet heel Nederland dat Van Rey, die overigens op het moment dat ik de aangehaalde zin schreef, al 66 was – er helemaal niet aan denkt om te stoppen. Het liefst zou hij gewoon doorgaan als politicus. En even leek het erop, dat hij als lijstduwer zou gaan fungeren voor de VVD bij de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. Druk vanuit Den Haag heeft dat uiteindelijk voorlopig voorkomen. Het afgelopen weekeinde zei Halbe Zijlstra, VVD-fractievoorzitter in de Tweede Kamer, in Buitenhof dat een politicus die de schijn van belangenverstrengeling tegen zich heeft, ook niet op de lijst van een politieke partij behoort te staan.

    Deur op een kier
    De negatieve publiciteit heeft de lokale VVD dus doen besluiten om Van Rey voorlopig maar weer van de kandidatenlijst af te halen. Maar, zo heeft fractievoorzitter Dré Peters wel dreigend laten weten: ‘Als het Openbaar Ministerie in november nog steeds niet duidelijk heeft gemaakt waarvan Jos van Rey verdacht wordt of waarvoor hij mogelijk moet voorkomen, kan de ledenvergadering hem alsnog op de lijst zetten.’
    De lokale ondernemer Peters begon ooit De Trompetter, het succesvolle huis-aan-huisblad dat hij voor een enorm bedrag aan de Telegraaf verkocht. Hij staat al zijn hele leven bekend als iemand zonder veel nuances, dus met een vrij platte benadering van de werkelijkheid. Zijn stem klinkt dan ook helder door in de verklaring van het VVD-partijbestuur in Roermond dit weekeinde: ‘Ons dunkt is er tot 18 november voldoende tijd om zaken af te ronden en de bij herhaling gevraagde duidelijkheid te verschaffen.[…] Het lijkt erop dat het OM de afhandeling vertraagt. Waarom? Om hem te belemmeren zijn politieke rentree te maken? Wie kwaad wil denken zou het haast gaan geloven.’

    Het Lucifer-drama Van Rey
    Ik begrijp Peters en het VVD-partijbestuur wel een beetje. In mijn vorige blog ben ik ingegaan op het fenomeen trial by media. Volgens de VVD in Roermond is daar duidelijk sprake van. ‘Door de werkwijze van het OM worden de rechten van Jos van Rey ernstig beperkt, met als absoluut dieptepunt dat een aantal mensen en een groot deel van de media zich laten meeslepen in de aanname van ongefundeerde veronderstellingen. Men zou kunnen spreken van een politieke veroordeling zonder tussenkomst van de rechter.[…] Wie van iets wordt verdacht heeft ook rechten. Hij of zij heeft het recht om te kiezen of verkozen te worden. Dat sommige VVD’ers zonder kennis van zaken hier anders over denken en durven spreken is op z’n zachts gezegd betreurenswaardig. Men zou als rechtgeaarde liberaal beter moeten weten.’

    Van Rey heeft iets van een tragische held. Voor leken onder mijn lezers: dat is de hoofdpersoon van een klassieke tragedie, die eigenlijk fout is, maar voor wie het grote publiek wel sympathie heeft. In een klassiek drama wordt de hoofdpersoon in vijf bedrijven afgerekend. Hoezeer we ook met hem meeleven en hoe zeer we ons ook in zijn persoon kunnen verplaatsen, er is geen ontkomen aan dat hij uiteindelijke ten onder zal gaan. Tijdens mijn studie Nederlandse Taal en Letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam was Lucifer van Joost van den Vondel uit 1654 mijn favoriete tragedie. Jos van Rey als de ‘gevallen’ hoofdengel Lucifer. En Belial, Belzebub en Apollion als de samenzwerende boze engelen – oftewel: Piet van Pol, Dré Peters en vice-fractievoorzitter Jan Püper (in willekeurige volgorde).

    Slechte kaarten voor Van Rey
    Ik denk trouwens niet dat het OM Van Rey zal laten ontsnappen. Formeel is het juist dat er nog geen rechter aan te pas is gekomen, maar ik vind dat het OM-onderzoek wel erg lang duurt (nu al ruim zeven maanden). Maar zelfs als het OM besluit dat niet keihard kan worden gemaakt dat Van Rey zich schuldig heeft gemaakt aan corruptie, en dat het dus blijft bij de eerder vastgestelde ‘schijn van belangenverstrengeling’, dan nog had hij er goed aangedaan mijn advies van een jaar geleden op te volgen. Toch ben ik vrij zeker dat het OM wel degelijk harde, concrete vermoedens heeft dat Van Rey en Van Pol wettelijke grenzen hebben overschreden. Temeer omdat Van Rey een vooraanstaande VVD-politicus is (geweest) en de VVD in Den Haag – denk aan minister Opstelten en staatssecretaris Teeven die al jaren Justitie controleren - het nooit zover zouden hebben laten komen als de in de media geuite vermoedens van corruptie niet een gegronde basis zouden hebben.


    Ik ben benieuwd welke concrete vastgoedzaak centraal staat in het onderzoek tegen Van Rey en Van Pol. Het meest voor de hand is de omstreden aankoop door de gemeente Roermond van het kantoorgebouw van VolkerWessels en Piet van Pol op het Kazerne Voorterrein. Maar ik sluit niet uit dat ook andere vastgoedtransacties- en projecten onder de loep worden genomen, zoals het Retail Park Roermond – een project van het voormalige TCN en Piet van Pol. Of de bouw van de ECI Cultuurfabriek, ook al een project van VolkerWessels en Piet van Pol. Juist dit laatste project staat de afgelopen weken in het nieuws.

    De vraagtekens bij de ECI Cultuurfabriek

    De ECI Cultuurfabriek is een project van 17 miljoen euro dat in 2009 zonder openbare aanbesteding aan Roerdelta BV werd gegund. Dit bedrijf bracht vervolgens het project onder bij ECI BV, een vennootschap waarvan de helft van de aandelen in bezit is van Van Pol. De andere helft van de aandelen is eigendom van SDK, onderdeel van opnieuw VolkerWessels.
    Het project betrof een vervallen fabriekscomplex van ECI (Electro Chemische Industrie) grenzend aan het centrum van de stad en bijna 100 jaar oud. Toen in 2009 de gemeente Roermond besloot de vervallen ECI-fabriek (7000 m2) te herontwikkelen tot een gebouw met een brede culturele bestemming, was Jos van Rey – u raadt het – wethouder van ‘volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en economische ontwikkelingen, monumenten, toerisme en regionale samenwerking’. Het was dus onder zijn verantwoordelijkheid dat de verbouwing werd gegund aan VolkerWessels en Van Pol, ook al wezen zijn ambtenaren hem erop dat daarvoor een Europese aanbesteding waarschijnlijk noodzakelijk was. Ze waren ook van mening dat de aanbesteding goedkoper had gekund als er meer partijen de kans hadden gekregen mee te doen. Van Rey had als standpunt dat het succes van ECI doorslaggevend zou zijn om ook de nieuwe woonwijk Roerdelta te laten slagen. En de woningen van die woonwijk (in totaal 750 stuks in twee fasen) worden weer neergezet door VolkerWessels en Van Pol, terwijl Jack Frenken Makelaars en Hypotheekadviseurs (waar de zoon van Van Rey weer in dienst is) ervoor als exclusieve makelaar optreedt. Frenken is ook weer een goede vriend van Van Rey en Van Pol.

    Dreigend faillissement binnen een jaar
    Van Rey wimpelde in 2009 de bezwaren van zijn ambtenaren weg. De door de VVD gecontroleerde, en uiterst zwakke gemeenteraad, legde het megalomane project verder niets in de weg. Uiteindelijk is het project – waarbij ook BOEi was betrokken als projectmanager voor de planvorming, restauratie en herbestemming – met rijksmiddelen, provinciemiddelen, regiofondsmiddelen en gemeentegeld vorig jaar afgerond. Wat VolkerWessels en Van Pol eraan hebben verdiend, is nooit naar buiten gebracht.
    De opening van ECI Cultuurfabriek vond plaats op 9 december vorig jaar, maar het eerste financiële probleem ligt er al. Dit werd in 2009 al voorspeld door de ambtenaren van de stad. Het college van B & W, waaruit de VVD is verdwenen als grootste partij, maakte namelijk vorige maand bekend dat de begroting van de ECI Cultuurfabriek van 2013 een tekort heeft van een half miljoen euro. Dit dus nog geen half jaar na opening. Met andere woorden: als de gemeente niet snel met een aanvullende financiering over de brug komt, is de ECI al binnen een jaar na de opening failliet. Een van de redenen voor het niet halen van het budget is dat de energielasten van het gebouw vier keer zo hoog blijken uit te vallen als vooraf beraamd. Dat is in deze tijden van duurzaamheid nu eens een fraai voorbeeld van herontwikkelen en projectmanagement anno 2013!

    VolkerWessels als deus ex machina

    Ik reed gisteren weer eens over de A73 richting Nijmegen. Ter hoogte van Roermond kwam ik de reclamezuil tegen die VVD-staatssecretaris Frans Weekers van Financiën eind vorig jaar bijna zijn politieke kop kostte. Tijdens de verkiezingscampagne in 2012 stond de afbeelding van Weekers  (‘Stem Limburgs! Frans Weekers, lijst 1 nr 8)  op deze reclamezuil en de kosten hiervan waren betaald door Jos van Rey (‘Het is een vriendendienst, die ik privé betaal’). Weekers ontsnapte aan de toorn van de Tweede Kamer, maar gaf toe dat hij ‘met de kennis van nu’ nooit de zuil door Van Rey had moeten laten betalen.
    De reclamezuil van 35 meter hoogte is eigendom van Gelre BV, een bedrijf waarvan Piet van Pol mede-eigenaar is. De directeur van het bedrijf is een voormalige ambtenaar van de gemeente, die in 2007 tot twee maanden voorwaardelijk werd veroordeeld wegens het aannemen van steekpenningen. Dat heb ik tenminste ergens gelezen en genoteerd. Op de reclamezuil wordt nu reclame gemaakt voor de ECI Cultuurfabriek. Ik ben niet eens verbaasd. Volgens de aan de Griekse schrijver Aristoteles ontleende ‘theorie’ voor de klassieke tragedie zitten we inmiddels met de affaire Van Rey in het derde bedrijf, de Climax. De ECI Cultuurfabriek – tenzij definitief failliet – zou een prachtig theater kunnen zijn om te zijner tijd de hele tragedie (inclusief de afsluitende bedrijven Catastrofe en Peripetie) op te voeren. En met VolkerWessels als de ‘deus ex machina’.

     

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Ruud de Wit

    Volg Ruud de Wit
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren