Kantoor van Roche beklad, 27 maart 2020
© Novum / Robert Meerding

Roche in de slachtofferrol

1 Connectie

Onderwerpen

Roche
18 Bijdragen

Eind maart gaf farmaceut Roche zijn recept voor lysisbuffer vrij, nadat het bedrijf in opspraak raakte door een publicatie van FTM. De Volkskrant bracht deze week in een uitgebreid achtergrondartikel het werk van FTM in verband met doodsbedreigingen van personeel van Roche en trok het waarheidsgehalte van ons artikel in twijfel.

‘Doelwit Roche: hoe een Zwitserse farmaciereus de boeman werd in de coronacrisis’, kopte de Volkskrant op dinsdag 28 april. Daarin staat een publicatie van Follow the Money van eind maart centraal, waaruit bleek dat Roche een belangrijke oorzaak is van het gebrek aan testcapaciteit voor corona. 

‘Eind maart moeten werk­nemers van farmaceut Roche in Nederland beveiligd worden na ­bedreigingen. Roche zou de productie van coronatesten bewust belemmeren. Maar wat is er waar van dat verhaal?’, zo opent het artikel in de krant. De vraag suggereert dat het FTM-artikel waaraan enkele alinea’s later gerefereerd wordt, ten minste op onderdelen niet zou kloppen. Maar wat mankeerde daar precies aan?

Enkele uren nadat FTM over Roches weigering publiceerde, liet het bedrijf  weten zijn recept alsnog te delen met de Nederlandse overheid

Verscheidene media, waaronder de Volkskrant zelf, maakten eind maart melding van tekorten aan materialen voor coronatests. FTM ontdekte dat Roche daarin een belangrijke rol had: het bedrijf is marktleider onder Nederlandse laboratoria en kon op het moment van schrijven volgens het RIVM niet meer dan 30 procent van de orders leveren. Een van de genoemde testmaterialen was een vloeistof, lysisbuffer. Eenvoudig te maken op basis van een algemeen bekend recept, maar daar hadden laboratoria niet veel aan. Ze hadden specifiek de versie van Roche nodig; daarom riep ook microbioloog Ann Vossen – nota bene in de Volkskrant – het bedrijf op om dat recept te delen. Maar Roche weigerde dat ten tijde van publicatie van ons artikel. 

'Onzin, reageerde Roche. Het recept is gewoon voor iedereen beschikbaar, het staat op internet, zei het bedrijf,' schrijft de Volkskrant nu. Dat was ook in maart al de reactie van Roche. Maar op internet staat een algemeen recept voor lysisbuffer, niet dat van Roche. De Volkskrant herhaalt nu het oude verweer van Roche.

Een dag na de publicatie van FTM lieten ambtenaren van de Europese Commissie ons weten de mogelijkheid te onderzoeken om maatregelen te nemen tegen Roche. Enkele uren nadat we daarover publiceerden, liet Roche in een verklaring weten zijn recept alsnog te delen met de Nederlandse overheid. Waarom dan opschrijven dat het recept op internet staat? Dat strookt bovendien niet met de eerdere verslaggeving van de Volkskrant over het vrijgeven van het recept: ‘Dit zal het mogelijk maken dat in Nederland op grotere schaal coronatesten kunnen worden afgenomen.’

Sanquin is nu in opdracht van de overheid gestart met de productie en maakt daarbij gebruik van het recept dat Roche vrijgaf

De Volkskrant stelt nu echter dat met het vrijgeven van dat recept niets is opgelost en voert als bewijs daarvoor een laboratorium op dat zegt niet zelf te willen ‘klungelen’ met lysisbuffer. Minister Hugo de Jonge ziet de zaak anders: hij meldde op 16 april in een Kamerbrief dat Sanquin in opdracht van de overheid is gestart met de productie en daarbij gebruik maakt van het recept dat Roche vrijgaf. De Volkskrant liet na dit in het artikel te melden.

De productie van de lysisbuffer bij Sanquin is onderdeel van een breder plan waarbij Nederlandse producenten testmaterialen voor de machines van Roche namaken om tekorten op te lossen. Niet omdat de Nederlandse overheid of journalisten van FTM Roche tot ‘doelwit’ maakten, maar simpelweg omdat veel laboratoria die spullen hard nodig hebben en, vanwege Roches marktleiderschap, afhankelijk zijn van dat bedrijf.

De vraag was: wat is er waar van het verhaal over Roche?  Op die vraag geeft het Volkskrant-artikel geen antwoord. Maar wat niet vermeld werd spreekt ook boekdelen: op het FTM-artikel valt niets af te dingen.

Ingezonden stuk geweigerd

We legden bovenstaande tekst voor aan Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Klok, met het verzoek die als ingezonden stuk te publiceren. Klok meldde daar niet voor te voelen. Hij zei voorts niet te begrijpen waarom FTM het artikel ‘op zichzelf betrekt’. 

De reactie van Klok laat onverlet dat de Volkskrant ten onrechte stelt dat het vrijgeven van het recept van de lysisbuffer van Roche niet tot nauwelijks een rol speelt in het oplossen van tekorten aan testmateriaal. Nederlandse laboratoria kunnen dankzij dat recept nu terecht bij bloedbank Sanquin voor de lysisbuffer. Daarmee zijn tekorten aan deze vloeistof verleden tijd, net als tekorten aan andere testmaterialen van Roche die nu door Nederlandse bedrijven gemaakt worden.

Eelke van Ark
Eelke van Ark
Vond vanuit de Achterhoek de weg naar Follow the Money. Heeft zich vastgebeten in het Nederlandse zorgstelsel.
Gevolgd door 5027 leden
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren
Jan-Hein Strop
Jan-Hein Strop
Financieel-economisch journalist met grote belangstelling voor de werking, macht en gedrag van bank & verzekeraar.
Gevolgd door 2444 leden
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren