De #Lobbycratie

Beeld © JanJaap Rypkema

De schaapskleren van tabaksgigant Philip Morris

De Foundation for a Smoke-Free World zegt te streven naar een ‘rookvrije wereld’. In werkelijkheid gebruikt oprichter en financier Philip Morris de stichting om het wetenschappelijk debat over nieuwe ‘rookloze’ producten te beïnvloeden, om deze opkomende producten te promoten en om verdere regulering ervan te voorkomen.

Dit stuk in 1 minuut

Waar gaat dit artikel over?

  • Omdat overheden de tabaksverkoop wereldwijd steeds meer aan banden leggen, neemt de industrie haar toevlucht tot nieuwe strategieën om haar markt te behouden. Een daarvan is de promotie van tobacco harm reduction: het stimuleren van andere manieren van nicotineconsumptie, zoals de ‘rookloze’ sigaret: de IQOS.
  • Philip Morris excelleert in die strategie: het ontwikkelde de heat-not-burn IQOS, zette de Foundation for a Smoke-Free World op en wist zelfs een van de opstellers van het mondiale anti-tabaksverdrag van de WHO als promotor binnen te halen.

Waarom is dit relevant?

  • Tabaksfabrikanten zien harm reduction als winstmodel van de toekomst en trekken op dit moment de markt voor alternatieve tabaksproducten naar zich toe. De industrie probeert zich naar beleidsmakers als ‘deel van oplossing’ te presenteren om zo de deur voor hun lobbyisten open te houden.
  • Door beïnvloeding van het wetenschappelijk debat drijven ze een wig tussen onderzoekers. Dit pakt ook nadelig uit voor onafhankelijke wetenschappers die zich met onderzoek naar harm reduction als behandelmethode willen bezighouden.  

Hoe is dit onderzocht?

  • Aan de hand van uitgelekte interne stukken van Philip Morris International, een rechtszaak, belastingpapieren en analyses van de universiteiten van Bath en Californië, beschrijven we hoe de Foundation for a Smoke-Free World past in de internationale lobbystrategie van Philip Morris.
  • Dit onderzoek is een samenwerking van The Investigative Desk en Le Monde, en wordt gepubliceerd in samenwerking met Knack en Follow the Money.
Lees verder

Op een vlucht van New York naar Genève in 2015 kijkt Derek Yach om zich heen: zit er een bekende in het vliegtuig, die zal vragen wat hij in Genève gaat doen? Opgelucht constateert Yach van niet. Ze zouden vast denken dat hij is omgekocht. ‘Ik weet dat ik het risico loop buitengesloten te worden door mijn wetenschappelijke collega’s’.

De Zuid-Afrikaan Yach, een rock star in de strijd tegen tabak, beschrijft de reis in zijn memoires. Yach werkte jaren in Genève bij de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), als een van de architecten van het anti-tabaksverdrag: het Framework Convention on Tobacco Control (FCTC) uit 2005. Het FCTC is inmiddels door 182 landen ondertekend, en verplicht ze om roken terug te dringen en de tabakslobby te bestrijden – een antwoord op de geschatte honderd miljoen tabaksdoden in de 20e eeuw.

‘Wij vechten om levens te redden,’ zei Yach tijdens een speech in Johannesburg in 2001, waarin hij het mondiale verdrag in wording besprak. ‘Zij voeren een gevecht om winst, waarin levens weinig uitmaken.’ Tabaksbedrijven waren volgens hem ‘wolven in schaapskleding’ die met behulp van ‘mantelorganisaties’ en een ‘web van leugens’ het werk van de WHO wilden saboteren.

‘Raak niet in paniek. Blijf ademen. Het is maar een vergadering,’ zegt Yach jaren later tegen zichzelf in dat vliegtuig naar Genève. Ditmaal is hij niet op weg naar de WHO, maar naar Marlboro-fabrikant Philip Morris International (PMI). Hij zal hun ceo André Calantzopoulos ontmoeten. Omdat overheden en beleggers steeds minder trek hebben in sigaretten en de verkoop in de Westerse markten terugloopt, vaart de topman een nieuwe koers. De wereld moet van de sigaretten af en Philip Morris belooft daar zijn uiterste best voor te doen. Calantzopoulos wil Yach overtuigen zich bij die missie aan te sluiten.

Dat lukt. Na de vergadering wordt Yach voorzitter van de Foundation for a Smoke-Free World (FSFW). De Foundation zegt volledig onafhankelijk te zijn van oprichter Philip Morris, en heeft als missie ‘om roken binnen deze generatie te beëindigen’.

De carrière van Derek Yach

Na zijn vertrek bij de WHO belandt Yach in 2007 via een aantal omwegen bij multinational PepsiCo, waar hij de industrie van binnenuit wil veranderen. De overstap naar ‘Big Soda’ verbaast menigeen. Hoe kan Yach, de ultieme pleitbezorger van gezondheid en de gesel van zowel de voedings- als de tabaksindustrie, voor PepsiCo gaan werken? In 2017 legde hij in de Financial Times uit: ‘Bij de WHO ben ik jarenlang een groot voorstander geweest van de rol van de overheid. Daardoor zag ik waar de beperkingen zaten. Wetgeving en boeken vertalen zich niet naar actie op straat.’

De tabaksindustrie leek onveranderbaar. Yach zei in 2013 tegen de Amerikaanse radiozender NPR: om overgewicht te bestrijden, kun je niet alleen maar belastingen invoeren – daarmee los je het probleem niet op. Wat tabak betreft was de formule echter simpel, aldus Yach: ‘Demoniseer de industrie. Hef torenhoge belastingen. Verbied alle vormen van marketing.’

Maar tijdens die vergadering in Zwitserland raakt Yach overtuigd van de nieuwe koers van Philip Morris. ‘Misschien ben ik naïef,’ schrijft hij in zijn memoires Project Unthinkable: A Doctor's Gamble to Save Millions of Lives (2018). ‘Ik geloof erin dat mensen, en zelfs hele industrieën, van mening kunnen veranderen. Misschien wil ik gewoon een open mind houden. Toen ik opgroeide in Zuid-Afrika tijdens de Apartheid, leerde ik te geloven dat het racistische, repressieve systeem van de overheid zou veranderen. Dat moest. Waarom zou Philip Morris dat niet ook kunnen?’

Lees verder Inklappen

Harm Reduction Incorporated

In het door de Alpen omgeven Lausanne, aan het meer van Genève, brengt Yach in de zomer van 2017 twee weken door met bestuurders en onderzoekers van Philip Morris. We zetten de puntjes op de i voor wie in het bestuur kwam,’ schrijft hij in zijn memoires. ‘En wat de prioriteiten voor de nieuwe Foundation for a Smoke Free World moesten worden.’ 

In de herfst van 2017 verkoopt Philip Morris al in 38 landen zijn nieuwe IQOS. Dit elektronische apparaatje verhit tabak tot de helft van de temperatuur van een brandende sigaret. Volgens het bedrijf treedt geen verbranding op en is het product ‘rookloos’. PMI beweert op basis van eigen studies dat de nieuwe zogeheten heat-not-burn sigaret 90 tot 95 procent minder schadelijke stoffen uitstoot dan traditionele sigaretten, wat de IQOS tot ‘aanzienlijk minder schadelijk tabaksproduct’ zou maken.

Onafhankelijke wetenschappers weerspreken dit. Onderzoekers van de universiteiten van Lausanne en Bern publiceren in 2017 een studie in het vakblad JAMA Internal Medicine. Zij concluderen dat de IQOS ‘ongeveer even schadelijk’ is als een sigaret en dat heat-not-burn slechts ‘rook onder een andere naam’ is. De Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) erkent in 2020 dat de IQOS bepaalde schadelijke stoffen in mindere hoeveelheden uitstoot, maar acht onbewezen dat het product daarmee ook minder schadelijk zou zijn.

Toch viert Philip Morris de FDA uitspraak als een overwinning. Volgens hen bewijst die dat de IQOS kan worden ingezet voor zogeheten harm reduction. Zoals heroïneverslaafden in klinieken methadon krijgen om hun verslaving af te bouwen, zo zouden ‘alternatieve nicotineproducten’ als e-sigaretten en heat-not-burn’s verstokte rokers van hun sigaretten kunnen afhelpen.

Tegen de tijd dat sigaretten vervangen zijn, wil Philip Morris ‘onbetwist leider’ van de nieuwe markt zijn

Maar waar harm reduction in drugsbehandeling een bewezen methode is, bestaat er geen wetenschappelijke consensus dat het principe werkt bij tabaksverslaving. Heat-not-burn is niet ontworpen om de nicotine-inname – en daarmee de verslaving – geleidelijk af te bouwen, en het is niet duidelijk wat de schadelijkheid is op de lange termijn. Gezondheidsexperts vrezen dat de nieuwe smaakjes bij e-sigaretten en heat-not-burn aantrekkelijk zijn voor jongeren. Onderzoekers van de Amerikaanse Stanford Universiteit verwachten dat de IQOS daarnaast door het strakke design en de verkoop via Apple Store-achtige winkels jongeren aantrekt.

Daar heeft Philip Morris geen boodschap aan. ‘Een potentiële paradigmaverschuiving voor de industrie, de volksgezondheid en de rokers,’ noemt topman Calantzopoulous de IQOS bij de lancering in 2016. Het apparaatje zou de schade van roken beperken én de winst van Philip Morris doen stijgen. Tegen de tijd dat sigaretten vervangen zijn, zei de Griekse topman, is Philip Morris ‘onbetwist leider’ van de nieuwe tabaksmarkt.

Dat betekent overigens niet dat Philip Morris de oude sigaret laat vallen: in 2019 en 2020 sprak het bedrijf zich uit tegen inperking van tabaksreclame in Duitsland, verwerkte het de Marlboro-kleuren en reclameslogan in Zwitserse IQOS-reclames en maakte het in Israël en Indonesië openlijk reclame voor zijn bekendste sigarettenmerk.

‘Onafhankelijk’ onderzoek

Philip Morris beloofde in 2017 bijna een miljard dollar te steken in de Foundation for a Smoke-Free World, blijkt uit de financieringsovereenkomst. De stichting heeft volgens de statuten ten doel om tobacco harm reduction te ‘onderzoeken en ondersteunen,’ en te werken aan alternatieve inkomstenbronnen voor tabaksboeren. Daarnaast wil de stichting ‘consensus creëren’ hoe de schade van roken kan worden teruggebracht.

De FSFW huist in een luxueuze wolkenkrabber aan 5th Avenue in Manhattan, New York: een van de meest exclusieve straten ter wereld. Het door Yach geleide bestuur bevat geen mensen met een verleden in de tabaksindustrie; het bestaat vooral uit mensen die bij filantropische organisaties hebben gewerkt. Daarmee krijgt de Foundation een vriendelijk, progressief gezicht. 

Het belangrijkste researchcentrum dat door de Foundation wordt gefinancierd, bevindt zich op het Italiaanse eiland Sicilië, in de Torre Biologica van de Universiteit van Catania: het Center of Excellence for the Acceleration of Harm Reduction (CoEHAR).

Dossier

Dossier: de #Lobbycratie

De lobbywereld is een zeer invloedrijke factor in ons politiek bestel, maar beschrijvingen ervan komen doorgaans niet verder dan het woord ‘schimmig’. Follow the Money wil daar verandering in brengen en duikt in de achterkamertjes om te zien hoe de worst écht wordt gedraaid.

Volg dit dossier

Aan het hoofd van dit centrum stond tot voor kort Riccardo Polosa, hoogleraar interne geneeskunde, gespecialiseerd in tabak. Hij is een van de meest vooraanstaande wetenschappers op het gebied van tobacco harm reduction en heeft meer dan vierhonderd wetenschappelijke artikelen op zijn naam. Ook was hij jarenlang voorzitter van de Italiaanse anti-rookorganisatie Lega Italiana Anti Fumo (LIAF), waar hij nog een adviserende rol heeft.

Polosa’s bedrijf ECLAT, een academische ‘spin-off’ van de Universiteit van Catania, kreeg in 2019 ruim 8 miljoen dollar van de FSFW om het CoEHAR op te zetten en onderzoek te doen naar harm reduction. Zo onderzoekt Polosa de effecten van sigarettenrook en nicotinedamp op het menselijk lichaam.

Polosa werkte al sinds minstens 2003 met de industrie, toen hij als toenmalig voorzitter van de Italiaanse anti-rookliga ongeveer drie ton kreeg van Philip Morris voor een onderzoek naar stoppen met roken. In 2017 werd Polosa hoofdonderzoeker in een studie naar de gezondheidseffecten van rokers ‘die niet willen stoppen’ en overstapten naar verhitte tabaksproducten. Voor deze studie ontving de universiteit van Catania bijna een miljoen euro van Philip Morris. In zijn onderzoeken naar harm reduction wordt de relatie met de Foundation of het tabaksbedrijf niet altijd genoemd, terwijl dat volgens internationale richtlijnen wel zou moeten.

Het financieringsprogramma

De acht miljoen dollar die Polosa’s bedrijf in 2019 kreeg, is onderdeel van een groot financieringsprogramma van de FSFW, waarvan het centrum in Catania de grootste donatie ontving.

Hoewel de FSFW zegt dat transparantie ‘een kernprincipe’ is, is een analyse van haar Amerikaanse belastingaangifte nodig om inzicht te krijgen in haar financiën. Op de website van de Foundation staan de gesteunde projecten slechts summier beschreven, zonder bedragen te noemen. De stichting weigert op verzoek rapportages of documenten rond de onderzoeksprojecten die zij financiert openbaar te maken.

De Universiteit van Bath heeft voor haar project Tobacco Tactics een database opgezet waarin de grants doorzoekbaar zijn. Uit de analyse van de belastingaangifte en de projectinformatie blijkt dat dit tot 2020 de grootste vijf donaties van de Foundation zijn:

Organisatie Beloofd bedrag Doel
ECLAT (Italië), privaat researchbedrijf 23 miljoen dollar (inmiddels 8 miljoen uitgekeerd)

Opzetten van een Center of Excellence, dat onder meer kennis over tobacco harm reduction moet verruimen

Rose Research Center (VS), privaat researchbedrijf 20,6 miljoen dollar (inmiddels 4,7 miljoen uitgekeerd)

Opzetten van een researchcentrum voor harm reduction en innovatieve manieren om te stoppen met roken

Etheim Biotics (VS), privaat researchbedrijf 4,3 miljoen dollar (inmiddels 3,4 miljoen toegekend)

Een studie naar de impact van tabaksrook en nicotinedamp op het menselijk microbioom

SustainAbility Inc. (VS), consultancybedrijf 1,8 miljoen dollar (3,1 miljoen toegekend)

Ontwikkeling van een adviespanel voor de Tobacco Transformation Index, waar de Foundation de inzet van tabaksbedrijven voor harm reduction bijhoudt

Michigan State University (VS) 5,2 miljoen dollar (inmiddels 3 miljoen toegekend)

Ontwikkeling van een beleidsvoorstel voor Malawi, inzake ‘economische en agriculturele transformatie’. De FSFW wil er voor alternatieve inkomstenbronnen voor tabaksboeren zorgen

De financier bepaalt

De FSFW benadrukt haar onafhankelijkheid in alle communicatie. Zo schrijft Yach in 2017 in het medische tijdschrift The Lancet dat de stichtingsstatuten hem en andere bestuurs- en personeelsleden ‘beletten enige vorm van beloning van PMI te accepteren’. ‘Wij zijn onafhankelijk van onze geldschieter,’ herhaalt Yach in 2019. ‘Dit is geen stelling; het is een juridisch, ethisch en onweerlegbaar feit.’

Uit de financiële verslagen blijkt echter dat Philip Morris de enige geldschieter van de Foundation is. Bij de oprichting beloofde de stichting nog andere geldschieters aan te trekken, maar die pogingen zijn op niets uitgelopen.

Als financier heeft Philip Morris een bepalende invloed op de doelstellingen en het beleid van de Foundation. Als die haar focus zou verleggen, bijvoorbeeld van harm reduction naar stoppen met roken, kan PMI de financiering volgens de oprichtingsdocumenten volledig stopzetten. Inmiddels is het budget dat Philip Morris aan de stichting geeft, gehalveerd tot 525 miljoen dollar; waarom is niet duidelijk.

De Foundation is niet onafhankelijk en ‘dient als front voor de tabaksindustrie’, stelt een ex-medewerker

Ondertussen gaan er miljoenen van de FSFW naar diverse pr-bedrijven, die vaak lang bestaande banden hebben met de tabaksindustrie. Dat blijkt uit belastingdocumenten van de stichting. Zo kreeg pr- en reclamekantoor Ogilvy, dat eerder betrokken was bij veel van Big Tobacco’s campagnes, bijna zeven miljoen dollar. Het bedrijf zegde volgens PRWeek in 2019 de samenwerking met de FSFW op, om conflicten met klanten in de gezondheidszorg te vermijden.

Ook pr-firma’s Mercury en Ruder Finn, die met Philip Morris en Altria werkten, kregen respectievelijk honderdduizenden dollars en twee miljoen. Advocaten van BakerHostetler schuiven regelmatig aan bij bestuursvergaderingen van de FSFW; dat kantoor vertegenwoordigt sinds 2015 ook een groep tabaksfabrikanten in een rechtszaak in de Verenigde Staten. APCO Worldwide, een bedrijf dat volgens de universiteit van Bath al lang met de tabaksindustrie werkt, kreeg ruim een miljoen dollar om de FSFW in China te introduceren. Zo gaan miljoenen dollars van de stichting op aan reclame en lobbywerk.

De Foundation is niet onafhankelijk en ‘dient als front voor de tabaksindustrie’, stelt Lourdes Liz. Zij was directeur sociale media bij de FSFW, en spande na haar ontslag een rechtszaak tegen haar voormalige werkgever aan. In haar dagvaarding beticht ze de FSFW ervan naar het pijpen van Philip Morris te dansen. Zo zou Yach volgens Liz vertegenwoordigers van Altria, het moederbedrijf van Philip Morris USA, hebben ontmoet om de communicatie van de stichting en het bedrijf op een lijn te brengen.

Liz protesteerde indertijd; zulke afspraken waren volgens de financieringsovereenkomst niet toegestaan. Na haar ontslag werden de bewuste passages aangepast: sindsdien staat het de FSFW vrij ‘contact te hebben en informatie uit te wisselen met derden’.

De belastingvrije status die goede doelen in de Verenigde Staten genieten, is gebonden aan de voorwaarde dat zij niet lobbyen. De Foundation doet dat wel, zegt Liz, en ‘misbruikt’ haar status om zo nieuwe tabaksproducten te promoten.

De lobbystrategie

‘Zet PMI neer als een betrouwbare en onmisbare partner.’ Het is een van de eerste punten uit een gelekt document van Philip Morris uit 2014, dat persbureau Reuters publiceerde. ‘Wees voor iets.’ Het bedrijf, dat zich normaliter met hand en tand tegen elke regulering verzet, besluit dat een positief imago nodig is om toe te treden tot het wetenschappelijk en politiek debat. De transitie van sigaretten naar de IQOS, en een donatie van een miljard dollar aan tobacco harm reduction via de FSFW, moet dat imago creëren.

De fabrikant zegt tegen beleidsmakers dat de IQOS en e-sigaretten een essentieel deel zijn van een succesvol anti-tabaksbeleid

Philip Morris voerde de afgelopen jaren in de VS en Noord-West Europa inderdaad een positieve lobby. Het felle verzet tegen strengere regelgeving voor sigaretten is deels gestaakt, de fabrikant zegt tegen beleidsmakers dat de IQOS en e-sigaretten een essentieel deel zijn van succesvol anti-tabaksbeleid. Om dat succes te behalen – en rokers te laten overstappen – moeten deze nieuwe producten aan zo min mogelijk regels over prijzen, verpakkingen en gezondheidswaarschuwingen zijn gehouden.

De Foundation past perfect in die lobbystrategie. In het najaar van 2020 schrijft Yach als co-auteur bijvoorbeeld een artikel voor een special over e-sigaretten in het wetenschappelijke tijdschrift American Journal of Public Health (AJPH). Daarin pleit hij tegen een verbod op smaakjes bij e-sigaretten, omdat zo’n verbod de overstap van de traditionele sigaret naar nieuwe producten moeilijker zou maken.

Boze brieven van gezondheidsorganisaties en -experts aan de redactie volgen. ‘We vermoeden ten zeerste dat dit artikel in een prestigieus blad triomfantelijk wordt gebruikt om voor de veiligheid van e-sigaretten te pleiten bij overheden’, schrijven wetenschappers in een van die boze brieven. Het blad laat weten dat de tabaksindustrie inderdaad berucht is om haar pogingen het wetenschappelijk debat naar haar hand te zetten, maar dat het AJPH een podium wil bieden aan een ‘breed scala aan visies’.

"Het tabaksbedrijf vond dat sceptici hun ‘vooroordelen’ opzij moeten zetten en de ‘historische missie’ van Philip Morris moeten steunen"

De Foundation en (deels) door haar betaalde wetenschappers lobbyen ook bij de Wereldgezondheidsorganisatie. Zo riep Yach in januari 2019 in een open brief de WHO op om tobacco harm reduction deel te maken van het gezondheidsbeleid. Het bewustzijn over de theorie moet volgens Yach vergroot worden, en daarom wil de FSFW samenwerken met de WHO. Yach overlegde over de brief met Philip Morris, stelt voormalig werknemer Lourdes Liz in haar dagvaarding. En inderdaad: tezelfdertijd pleitte PMI voor een ‘wapenstilstand’. Het tabaksbedrijf vond dat sceptici hun ‘vooroordelen’ opzij moeten zetten en de ‘historische missie’ van Philip Morris moeten steunen.

Het doel is om het FCTC, het anti-tabaksverdrag van de WHO - dat de industrie van alle onderhandelingstafels heeft verbannen – op te breken en te omzeilen. Dat zegt Ruth Malone, hoogleraar Social Behavioral Sciences aan de universiteit van Californië en hoofdredacteur van het wetenschappelijke blad Tobacco Control. ‘Ze willen aan de onderhandelingstafel komen en zeggen: wij zijn onderdeel van de oplossing.’

Voor de komende internationale conferentie over het FCTC-verdrag, die in november 2021 in Nederland moet plaatsvinden, kregen drie organisaties geld van de FSFW om ‘consensus en steun’ te verkrijgen voor het idee dat harm reduction een ‘integraal’ onderdeel moet zijn van tabaksontmoediging.

De WHO ziet overleg met de FSFW inmiddels als samenwerking met de tabaksindustrie, wat onder het FCTC-verdrag verboden is

De Siciliaanse wetenschapper Polosa en zijn collega Pasquale Caponnetto besteden hun tijd niet alleen aan wetenschappelijk onderzoek, ze richten zich ook op lobbywerk om tobacco harm reduction op te nemen in het gezondheidsbeleid. Volgens Polosa heeft de WHO ‘gefaald’ omdat zij dat niet doet. Caponnetto ondertekende in 2014 een brief die de Europese Commissie opriep om e-sigaretten een belangrijke rol te geven in het anti-rookbeleid. Kort daarna schreven hij en andere academici aan het Europese Parlement dat het een misser was dat het nieuwe beleid van de Europese Unie daar weinig ruimte voor bood.

Caponnetto mengde zich in 2019 ook in het Nederlandse politieke debat. Met vijfendertig andere wetenschappers schreef hij aan de Kamercommissie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport dat het Nationaal Preventieakkoord te weinig ruimte bood om sigarettenrokers te laten overstappen op minder schadelijke alternatieven.

De FSFW had deuren moeten heropenen die voor Philip Morris inmiddels gesloten zijn. Maar de nauwe banden tussen de stichting en haar financier zijn te opvallend. Het hardste oordeel komt van de WHO, die samenwerking met de FSFW uitsluit. Vier jaar geleden noemde het secretariaat van het FCTC de stichting al ‘een duidelijke poging’ om het verdrag open te breken. Om die reden zag de WHO elke samenwerking met de FSFW als samenwerking met de tabaksindustrie, wat onder het verdrag verboden is. Sindsdien hebben honderden gezondheidsorganisaties zich tegen de FSFW uitgesproken.

‘Philip Morris dacht dat de Foundation de WHO kon paaien vanwege de voormalige positie van Derek Yach daar,’ zegt Ruth Malone. ‘Maar de tabaksgigant heeft wellicht Yachs vermogen overschat om de harten en hoofden te winnen. En misschien heeft Yach de kracht en solidariteit binnen de anti-rookbeweging onderschat.’

Verdeel en heers

Toch boekt de FSFW wel successen. In de discussie over tobacco harm reduction is een loopgravenoorlog ontstaan tussen degenen die geloven dat beleid zich moet richten op het volledig stoppen met roken, en degenen die denken dat e-sigaretten een plek kunnen hebben in het gezondheidsbeleid. 

Philip Morris kiest ervoor onderzoekers uit het tweede kamp te financieren. Door deze strategische inmenging van de industrie, Philip Morris voorop, is harm reduction een even beladen als complex begrip geworden, dat zowel wordt bepleit door lobbyisten en wetenschappers met directe banden met de tabaksindustrie, als door onderzoekers en gebruikers met een oprecht geloof in de potentiële baten.

Ooit fulmineerde Yach tegen de ‘wolven in schaapskleren’, hun ‘mantelorganisaties’ en hun ‘web van leugens’

Precies de strategie van Philip Morris. ‘Het goede nieuws is, dat er er twee kampen zijn in anti-tabakskringen,’ schrijft het bedrijf in de gelekte interne lobbydocumenten van 2014. Door een wig tussen die kampen te drijven, ontstaat bij het grote publiek en politici onzekerheid wat de waarheid is. ‘Ze zijn weliswaar niet geslaagd in het opbreken van de WHO,’ zegt Malone. ‘Maar ze hebben wel de anti-rookbeweging gebroken.’

‘Verdeel en heers’, een tactiek die Philip Morris al decennia gebruikt. Zo hoopt de multinational dat consumenten de nieuwe producten blijven kopen en dat politici wachten met harde besluiten nemen, en bestaat er na ruim een decennium politieke discussie nog altijd geen Europees accijns op deze producten.

FSFW-voorman Yach is honderdtachtig graden gedraaid sinds hij in 2001 fulmineerde tegen de tabaksindustrie, de ‘wolven in schaapskleren’, die met ‘mantelorganisaties’ en een ‘web van leugens’ het WHO-tabaksverdrag wilde dwarsbomen. Twintig jaar later werkt hij als het vriendelijke gezicht van de tabaksmultinational, om het verdrag aan te vallen dat hij zelf ontwierp.

Reacties

Philip Morris International weigert een interview en wil geen vragen beantwoorden, maar stuurde een algemene tekst. Daarin staat dat het bedrijf ‘toegewijd’ is aan het vervangen van sigaretten door ‘minder schadelijke alternatieven’. Ook zegt het bedrijf dat de FSFW een initiatief is dat ‘positieve verandering wil versnellen met wetenschappelijk bewijs’, maar dat het ‘ongepast’ is om verder iets over de organisatie te zeggen vanwege haar onafhankelijkheid.

Ook de FSFW weigert een interview en beantwoordt onze vragen niet, en stuurt slechts een algemene reactie. Daarin staat dat de organisatie ‘volledig transparant’ is over de financiering van Philip Morris en dat de belastingpapieren openbaar beschikbaar zijn. De FSFW zegt gefocust te blijven op haar doel: ‘Om miljarden rokers te helpen, en de verwoesting van sigaretten te verminderen.’

De universiteit van Catania laat weten dat CoEHAR werd opgericht om kennis over tobacco harm reduction te bevorderen, ‘met als doel het stoppen met roken te versnellen door wereldwijde verspreiding van betrouwbare wetenschap’. Volgens de woordvoerder is het onderzoeksprogramma van CoEHAR ‘100 procent onafhankelijk van commerciële en andere gevestigde belangen van de tabaksindustrie’.

Lees verder Inklappen