De FIFA Economie: hier gaan de miljarden van de World Cup naar toe [Graphics]

    Het WK kost gastland Brazilië naar schatting 11,5 miljard dollar, terwijl de FIFA er rond de 4 miljard dollar aan over zal houden. De non-profit organisatie maakt al jaren winst. Waar komt dit door en wat gebeurt hiermee?

    Gisteravond trapte gastland en grote favoriet Brazilië het WK 2014 af met een magere overwinning op Kroatië. Tegelijkertijd woeden de protesten in het land nog altijd door tegen dit Wereldkampioenschap, dat de FIFA een recordwinst zal opleveren van zo'n 4 miljard dollar. In Brazilië gingen de afgelopen weken miljoenen mensen de straat op om te demonstreren tegen de kosten van het WK, tegen de stempel die dit op het land drukt. Ze vragen zich af voor wie dit voetbaltoernooi eigenlijk georganiseerd wordt en wie er van profiteert. De kosten voor de voetbalbond zijn 1,4 miljard dollar, die van Brazilië 11,5 miljard. Brazilië bouwt stadions, FIFA keert prijzengeld uit aan de deelnemende landen. De kaartverkoop (goed voor een paar honderd miljoen) gaat naar Brazilië, de verkoop van televisierechten (meer dan twee miljard) gaat naar de FIFA. En dat roept wrevel op. De Braziliaanse President Roussef haastte zich afgelopen week nog om te zeggen dat ook het gastland profiteert, maar voor de burgers is het duidelijk: Brazilië betaalt de rekening. De toegangskaarten zijn duur, sponsoren krijgen belastingvrijstellingen en wetsaanpassingen en de FIFA loopt met de winst weg. Bovendien wordt de Fifa geteisterd door schandalen, waar recentelijk de beschuldigingen van omkopingspraktijken bij de toewijzing van het WK in 2022 aan Qatar bovenop kwamen. Het verdienmodel van de FIFA ligt onder vuur. Maar waar komen die hoge opbrengsten eigenlijk vandaan? Wat is het verdienmodel van de FIFA en wat gebeurt er met het geld?

    Cashcow

    De FIFA haalt het overgrote deel van haar inkomsten uit de WK's die elke vier jaar plaats vinden. De kosten en opbrengsten boekt de FIFA dan ook over een vierjarige periode: de aanloop naar een WK. De inkomsten uit het WK in Zuid-Afrika in 2010 waren goed voor 87 procent van de totale inkomsten in de periode 2007 tot 2010. Maar het WK kostte de FIFA lang niet zoveel als het opbracht. De kosten voor Zuid-Afrika waren 1,3 miljard dollar, goed voor 36 procent van de kosten in deze periode.   Het vierjaarlijkse wereldkampioenschap is de cashcow van de FIFA. De hoge opbrengsten zijn volgens de bond essentieel voor het voortbestaan van de organisatie. Met het inkomen uit de WK’s financiert de FIFA namelijk ontwikkelings- en voetbalprojecten en organiseert het andere evenementen, die geen miljard aan marketing opleveren of miljoenen televisiekijkers trekken. Waar bestaan die niet-WK kosten dan uit?   De 23 andere evenementen die de FIFA organiseerde, kostte de organisatie 415 miljoen euro, een derde van wat het WK kost. Dit zijn bijvoorbeeld evenementen zoals de wereldkampioenenschappen voor vrouwen onder 17 en onder 20, het kampioenschap beachvolley, zaalvoetbal en de confederations cup. Deze evenementen leverde de FIFA slechts 225 miljoen dollar aan inkomsten op, waarvan 40 miljoen dollar aan de verkoop van televisierechten op en 25 miljoen dollar aan marketing, bijna vijftig keer minder dan wat dit opleverde tijdens het WK in Zuid-Afrika. Andere grote kosten zijn de ontwikkeling van voetbalprojecten en de operationele kosten van 707 miljoen dollar, waarvan 251 miljoen naar het personeel ging.  Sinds 2003 is de hoeveelheid personeel verdubbeld en de kosten verdriedubbeld.  

    WK Zuid-Afrika

    De WK's zijn dus de voornaamste bron van inkomsten van de FIFA. Maar waar verdient de bond dan voornamelijk aan? De verkoop van televisierechten en marketing zijn gezamenlijk goed voor het grootste deel van de opbrengsten. De kosten zitten voornamelijk in het prijzengeld, de contributie aan het lokale organisatiecommité en de productiekosten voor televisie.     Volgens de jaarverslagen van de non-profitorganisatie stroomt gemiddeld zo’n 70 procent van de opbrengst naar voetbal-gerelateerde investeringen. Het resterende deel gaat echter niet volledig op aan personeel of andere kosten, de FIFA maakt al vanaf 2003 onafgebroken winst. In 2006 bedroeg de winst maar liefst 33 procent van de omzet.   Het WK in Zuid-Afrika leverde de FIFA een winst van 631 miljoen dollar op. Gevraagd naar deze winst zei secretaris-generaal Jerome Valcke: ‘Yes, it’s a lot of money, but just to be clear, we are not sitting on profit. All the money is going back to be football.' Naast de opbrengsten, zijn de kosten van de FIFA in de afgelopen jaren weliswaar ook gestegen, maar dit komt niet vanwege extra investeringen in voetbal. De aanhoudende winst heeft namelijk geen verschuiving in de kostenverhouding teweeg gebracht. In 2003-2006 waren voetbalprojecten 23 procent van de totale kosten, in 2007-2010 bleef dit met 22 procent vrijwel gelijk.  Ook de kosten die gepaard gaan met het organiseren van het WK en andere evenementen bleven verhoudingsgewijs onveranderd. Het relatieve inkomsten en uitgavenpatroon is dus niet veranderd, waardoor er elk jaar winst gemaakt blijft worden. De FIFA is een non-profit organisatie dus keert de winst niet uit, maar wat gebeurt er dan wel mee? Sinds 2003 zijn de reserves bijna vertwintigvoudigd en inmiddels bezit de voetbalbond een enorme berg geld. Eind 2013 had FIFA een reserve opgebouwd van 1,4 miljard dollar.   De vraag is waarom deze reserves niet gebruikt worden voor voetbalprojecten. FIFA verantwoordt het door zich te beroepen op uitzonderlijke omstandigheden. In haar jaarverslag schrijft de organisatie: ‘Het hebben van voldoende reserves is van groot belang voor de financiële onafhankelijkheid van de FIFA en om te kunnen reageren op onverwachte gebeurtenissen. Een afgelast wereldkampioenschap is zo’n mogelijk onverwachte gebeurtenis. ‘Het is bijna onmogelijk om een annuleringsverzekering te vinden om een dergelijk groot evenement te dekken. Maar juridische claims kunnen ook kosten met zich meebrengen. Zo schikte FIFA in 2007 met MasterCard voor 90 miljoen dollar. Het creditcardbedrijf klaagde de voetbalbond aan, nadat deze in 2006 sponsorcontracten voor de volgende WK's afsloot met rivaal Visa. En wie weet wat voor claims de voetbalorganisatie nog aan de broek krijgt als de omkopingsaffaire rond de toewijzing van het WK in Qatar inderdaad waar blijkt te zijn.

    35 miljoen voor de winnaar

    Niet alleen voor de FIFA, maar ook voor de deelnemende landen is het WK steeds lucratiever geworden. De prijzenpot nam na het WK 2006 in Duitsland met 61 procent toe en na Zuid-Afrika met 37 procent waardoor de nationale elftallen in Brazilië een totaal van 354 miljoen dollar te verdelen hebben, waarvan 35 miljoen dollar naar de winnaar gaat. Landen die al in de groepsfase uitvallen, ontvangen 8 miljoen dollar, net zoveel als de winnaar van het WK in 2002 in Japan en Korea; Brazilië.    

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Jessica de Vlieger

    Er zijn maar weinig meisjes die een voorliefde voor prosecco en jurkjes weten te combineren met een passie voor rekenkundige...

    Volg Jessica de Vlieger
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren